Donderdag 19/09/2019

Verkeer

Waarom de rijopleiding vandaag bijna continu op de schop lijkt te gaan

Experten geven aan dat er decennialang weinig aan de rijopleiding werd gesleuteld. Beeld Photo News

Een terugkeermoment voor wie net zijn rijbewijs heeft behaald. Het lijkt wel alsof de rijopleiding continu op de schop gaat. In werkelijkheid liep Vlaanderen de afgelopen decennia juist een historische achterstand op. "Er bestond huiver om impopulaire maatregelen te nemen."

Wie een rijbewijs heeft behaald, moet na zes maanden even terug naar de rijschool. Het is de laatste ingreep in een lange rij. In juni vorig jaar werd al het theoretisch examen aangepast, terwijl het praktijkexamen eveneens een make-over kreeg: zo kregen bestuurders andere manoeuvres, rijden met de gps en een risicoperceptietest voor de kiezen. Vanaf oktober moeten bestuurders met een voorlopig rijbewijs ook minstens negen maanden oefenen en moeten begeleiders eerst een drie uur durende opfriscursus volgen. 

Die maatregelen maken deel uit van een uitgebreid hervormingsplan dat Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) in de zomer van 2016 voorstelde om het aantal verkeersdoden terug te dringen. Een pakket dat er kwam nadat een commissie van verkeersexperten en vertegenwoordigers uit de rijschoolsector en het middenveld hadden nagedacht over de rijopleiding van de toekomst.

Het is, zo stelt woordvoerder van de Vlaamse Stichting Verkeerskunde Werner De Dobbeleer, de eerste grootscheepse ingreep in decennia. Hij spreekt van een historische achterstand. Een blik in de achteruitkijkspiegel maakt duidelijk waarom: in ons land werd het rijbewijs ingevoerd in 1967. In Nederland gebeurde dat al in 1927. “In de jaren 70 werden, zeker na 1972 waarin meer dan 3.100 verkeersdoden vielen, verschillende maatregelen getroffen. In de decennia daarna is er veel inkt gevloeid over de ideale rijopleiding, maar op een echte hervorming moesten we tot 2016 wachten.”

Pressiegroepen

Waarom heeft het zo lang geduurd? “Het heeft misschien te maken met onze mentaliteit”, zegt De Dobbeleer. “Autorijden wordt hier niet als een voorrecht, maar als een recht gezien. De risico’s die erbij horen, willen we het liefst niet zien. Het rijbewijs is traditioneel eerder een formaliteit waarrond niet te veel verplichtingen mogen bestaan.” Hij geeft ook aan dat er op federaal niveau het nodige verzet bestond tegen grootscheepse ingrepen. “Pas bij de regionalisering van de rijopleiding (vanaf 2014, RA/YV) is daarin verandering gekomen. Ik vermoed dat er vooral langs Franstalige kant huiver bestond om impopulaire maatregelen te nemen.”

Aan urgentie was er nochtans geen gebrek. In mei vorig jaar maakte het toenmalige BIVV nog enkele cijfers bekend over jongeren in het verkeer. Zo werd duidelijk dat jongeren onder de 25 sinds 2007 weliswaar bij minder ongevallen betrokken zijn, maar dat zij wel nog altijd oververtegenwoordigd blijven in de statistieken. Concreet: waar jongeren 9 procent van de bevolking vertegenwoordigden, maakten ze wel deel uit van 21 procent van de letselongevallen. Hier komen 122 jongeren per miljoen inwoners om in het verkeer, in Nederland 47 per miljoen.

In dat licht lijkt het vreemd dat de nodige hervormingen zo lang op zich lieten wachten. In politieke kringen valt te horen dat er achter de schermen veel werk moest worden verricht. Verschillende pressiegroepen spelen er een rol. Aan de ene kant staan de rijscholen en koepelorganisaties als de VAB, die veiligheid vooropstellen en aan de eigen inkomsten denken. Aan de andere situeren zich de middenveldorganisaties die de kost van de rijopleiding zo laag mogelijk willen houden.

Struikelblok

“In de werkgroep Rijopleiding van de bestuurdersorganisatie VSV zitten bijvoorbeeld de Gezinsbond en de Jeugdraad”, zegt Jeroen Smeesters van Federdrive, de federatie van rijscholen en opleidingscentra. “Zo moet veiligheid afgewogen worden binnen een politiek evenwicht met de prijs van een rijopleiding. Ik vraag me al dertig jaar af waarom het niet mogelijk is om in Vlaanderen, een van de rijkste regio’s van Europa, de rijopleiding in de rijschool verplicht te maken.”

Geheel verwonderlijk is dat evenwel niet. Weyts wijst er op zijn Facebook-profiel op dat hij impopulaire maatregelen moet treffen, maar geeft tegelijk aan dat hij geen geld uit de zakken van de Vlaming wil kloppen. Juist die prijsbewustheid was (en blijft) het struikelblok bij hervormingen van de rijopleiding. Het verklaart waarom in 2016 een cruciale maatregel niet werd getroffen. Verschillende experten vonden dat er komaf moest worden gemaakt met de vrije begeleiding. Maar dat is niet gebeurd, waardoor jongeren vandaag nog altijd hun rijbewijs kunnen halen zonder ook maar een uur rijles te hebben gevolgd, iets wat bijna nergens anders in Europa kan.

Er blijven zo grote prijsverschillen tussen de verschillende landen bestaan: in Vlaanderen kun je voor zo’n 199 euro je rijbewijs halen, terwijl een Nederlander al snel 2.500 euro kwijt is. Geen enkele politicus wil de minister zijn die de prijs voor de rijopleiding vertienvoudigt. De expertencommissie begreep dat enkele jaren geleden maar al te goed: “De werkgroep staat achter een professionele basisopleiding (door een erkende rijschool, RA/YV), maar begrijpt dat dit politiek moeilijk is vanwege de prijs”, klonk het. “Het is aan de minister om een politieke afweging te maken en om uiteindelijk te beslissen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234