Maandag 16/05/2022

Vliegtuigcrash Sinaï

Waarom de oorzaak van de vliegtuigcrash vooral geen aanslag mag zijn

Russische bergingswerkers onderzoeken het wrak van het Russische vliegtuig in de Sinaïwoestijn. Beeld AFP
Russische bergingswerkers onderzoeken het wrak van het Russische vliegtuig in de Sinaïwoestijn.Beeld AFP

De twee meest waarschijnlijke oorzaken voor de crash van vlucht KGL9268 in de Sinaïwoestijn in Egypte zijn een bom of een defect. Zowel Rusland, Egypte als de Verenigde Staten hopen uit alle macht dat het om het laatste gaat. Een bomaanslag door IS zou voor alle betrokken partijen immers bijzonder verstrekkende gevolgen hebben.

Annick Joossen

Er is vooralsnog geen uitsluitsel over de oorzaak van de crash van het Russische passagiersvliegtuig op 31 oktober. Daarbij kwamen alle 224 inzittenden om. Het vliegtuig was onderweg van de Egyptische badplaats Sharm el-Sheik naar Sint-Petersburg, maar ontplofte niet lang na het opstijgen boven de Sinaïwoestijn. Terreurgroep Islamitische Staat was er als de kippen bij om de "aanslag" op te eisen, maar het is nog steeds niet duidelijk of het ook echt om een bomaanslag gaat.

Egyptische en Russische regeringsmedewerkers benadrukken dat het nog te vroeg is om conclusies te trekken en stellen dat een technisch defect niet kan worden uitgesloten. Maar Amerikaanse en Britse bronnen binnen de veiligheidsdienst stellen dat een bom niet onwaarschijnlijk is. Zo pikte een Amerikaanse militaire satelliet een "hitteflits" boven de Sinaï op het tijdstip van de crash. De Britse premier David Cameron stelde dat de Britse beslissing om de vluchten naar Sharm el-Sheik te schrappen, was gebaseerd "op inlichtingen en informatie die ons deden vrezen dat het meer dan waarschijnlijk gaat om een bom van terroristen".

Doodsteek voor Egyptisch toerisme

Als effectief zou blijken dat IS-militanten erin zijn geslaagd om een bom aan boord te smokkelen, zou dat enorme gevolgen hebben. Voor Egypte zou een bomaanslag op een vliegtuig vol toeristen de doodsteek kunnen betekenen voor het al zwaar geteisterde toerisme in het land. Sinds de volksopstand die president Hosni Moebarak in 2011 van de macht verdreef, heeft de toeristische sector in Egypte het bijzonder moeilijk om het hoofd boven water te houden.

De badplaats Sharm el-Sheik aan de Rode Zee was het laatste toeristische bastion dat standhield terwijl de bezoekerscijfers elders in het land de voorbije vier jaar dramatisch waren gedaald, zo schrijft de Financial Times. Afgelopen zomer werd nog een bomaanslag verijdeld op de tempel van Karnak in Luxor. In september kwam een groep Mexicaanse toeristen om bij een luchtaanval toen ze verkeerdelijk werden aanzien voor militanten.

Vorig jaar lokte Sharm el-Sheik nog 3 miljoen Russische toeristen, zo blijkt uit cijfers van Euromonitor in de Financial Times. De Britten vormden met 1 miljoen bezoekers de tweede grootste groep. Groot-Brittannië heeft inmiddels alle vluchten van en naar de populaire badplaats opgeschort. Als zou blijken dat Russische toeristen een bewust doelwit waren van IS-strijders, zullen ook zij wellicht wegblijven.

Toeristen in de luchthaven van Sharm el-Sheik. Verscheidene landen halen hun inwoners terug uit de badplaats. Beeld AFP
Toeristen in de luchthaven van Sharm el-Sheik. Verscheidene landen halen hun inwoners terug uit de badplaats.Beeld AFP
Russische en Egyptische militairen en reddingswerkers verzamelen baggage uit het neergestorte vliegtuig. Beeld AFP
Russische en Egyptische militairen en reddingswerkers verzamelen baggage uit het neergestorte vliegtuig.Beeld AFP

Keerpunt

Maar meer dan de doodsteek voor het Egyptische toerisme zou een bomaanslag van IS een absoluut keerpunt betekenen in de stategie van de terreurgroep. Tot nog toe was IS vooral een 'regionaal probleem'. In tegenstelling tot al-Qaida, dat het Westen zo veel mogelijk in zijn hart probeerde te treffen met spectaculaire aanslagen, is de strijd van Islamitische Staat vooral gericht op het veroveren van territorium in het Midden-Oosten. IS had al snel door dat het ook terreur kon zaaien met gruwelijke onthoofdingsfilmpjes van westerlingen die zich op zijn grondgebied bevonden.

Als bevestigd zou worden dat IS doelbewust een Russisch passagiersvliegtuig heeft opgeblazen, betekent dit dat de strijd tegen IS verandert van een lokaal religieus conflict in een internationale strijd waarbij niet alleen Rusland wordt meegesleurd, maar ook de Verenigde Staten.

Rusland is pas in september begonnen met het uitvoeren van luchtaanvallen in Syrië. Ironisch genoeg focust Rusland daarbij vooral op tegenstanders van de Syrische president Bashar al-Assad, en niet in de eerste plaats op stellingen van IS. Als Rusland gestraft wordt voor zijn campagne in Syrië, moeten ook de Verenigde Staten vrezen voor vergeldingsacties. De VS voeren al meer dan een jaar luchtaanvallen uit op IS-doelwitten in Syrië en Irak.

Een wrakstuk van het verongelukte vliegtuig. Beeld EPA
Een wrakstuk van het verongelukte vliegtuig.Beeld EPA

Groeiende dreiging

Dat vooruitzicht plaatst de Amerikaanse president Barack Obama in een lastig parket. Volgens een poll van persbureau AP waarover Time Magazine bericht, zijn meer dan zes op de tien Amerikanen het niet eens met de manier waarop Obama IS aanpakt. Zijn tegenstanders vallen uiteen in twee kampen: zij die vinden dat Obama te weinig doet, en zij die vinden dat hij net te veel doet.

Bevestiging van een bomaanslag kan er voor zorgen dat er meer publieke steun komt voor een hardere aanpak van IS, stelt Time Magazine. Het had immers net zo goed een Amerikaans vliegtuig met 224 passagiers aan boord kunnen zijn. Ook zou het Amerikaanse Congres gedwongen worden om zich in de discussie te mengen. Het Congres heeft vooralsnog weinig actie ondernomen sinds Obama in augustus 2014 het bevel gaf te starten met luchtaanvallen op IS.

Aan de andere kant zou een bomaanslag net bewijzen dat de Amerikaanse inspanningen in Irak en Syrië weinig zoden aan de dijk hebben gebracht. Het feit dat de groep erin zou zijn geslaagd om vanuit Egypte een aanslag te plegen, zet de groeiende internationale dreiging van IS in de verf.

Hoe Rusland zal reageren als blijkt dat het om een bomaanslag gaat, is niet duidelijk. Voor president Vladimir Poetin betekent een aanslag tegen Russische toeristen wellicht een flinke deuk in zijn populariteit, waardoor hij zich mogelijk gedwongen voelt om keihard terug te slaan. Een groot deel van de buitenlandse IS-strijders is afkomstig uit de islamitische regio's in het zuiden van Rusland, zoals Tsjetsjenië.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234