Woensdag 21/04/2021

AnalyseNMBS

Waarom de NMBS overvolle treinen naar de kust niet kan vermijden

null Beeld Tiene Carlier
Beeld Tiene Carlier

Overvolle perrons, gefrustreerde toeristen en hoofdrolspelers die naar elkaar wijzen: de drukke treinen naar zee roepen veel weerstand op. Maar als de overheid geen maatregelen neemt om de toestroom in goede banen te leiden, is het dan aan de NMBS om dat te doen?

“De enige oplossing is dan het schrappen van de treinen.” Sophie Dutordoir, onlangs door de Vivaldi-regering bevestigd in haar functie als spoorbaas, neemt geen blad voor de mond in haar brief aan voogdijminister Georges Gilkinet (Ecolo), met in cc premier Alexander De Croo (Open Vld) en minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V). Dutordoir kruipt wel vaker in haar pen als het beleid van de overheid haar niet zint.

Zoals nu, met de beslissing van het Overlegcomité dat treinreizigers richting de kust vanaf zaterdag enkel nog aan het raam mogen zitten. In praktijk zullen treinen daardoor maar voor de helft gevuld kunnen worden, terwijl de voorbije dagen al lange wachtrijen stonden op het perron. “De situatie bewijst dat de huidige maatregelen niet volstaan”, schrijft Dutordoir. Gevolgd door een ultimatum: ofwel neemt de regering extra maatregelen, ofwel worden de treinen geschrapt.

Eén ding is duidelijk: de sfeer tussen de spoorbaas en haar voogdijminister zit op een dieptepunt. Nog maar een paar weken geleden hadden de twee een aanvaring over de geplande sluiting van stationsloketten. Toen schreef Dutordoir een brief naar Gilkinet waarin ze het had over een vertrouwensbreuk. Die breuk is nog niet hersteld.

De druk is op Dutordoir is enorm. Al dagen krijgt de NMBS er stevig van langs in de publieke opinie, terwijl het personeel doet wat mogelijk is. Met haar brief betuigt ze haar steun aan de spoorwerkers, die ze steevast haar bijoukes noemt. Tegelijk is het een manier om zich in te dekken bij de machtige spoorbonden, met wie ze binnenkort een nieuw sociaal akkoord moet onderhandelen.

Kritiek van Tommelein

In de politiek oogst de actie van Dutordoir echter weinig bijval. De noodmaatregelen van het spoor zijn meermaals besproken, klinkt het. “Ze zijn moeilijk, maar ze moeten worden uitgevoerd”, zegt Gilkinet.

Oostends burgemeester Bart Tommelein, kopstuk van meerderheidspartij Open Vld, stelt het nog wat forser: “Wat Dutordoir nu doet, kan ik mij als burgemeester niet permitteren. Mensen zouden allang mijn ontslag hebben gevraagd”, klinkt het. “Na één jaar in deze pandemie staat het belangrijkste overheidsbedrijf van dit land nog altijd nergens in het beheer van de situatie. Dat is toch onvoorstelbaar?”

Aanschuiven in Oostende op een warme lentedag. Beeld Tiene Carlier
Aanschuiven in Oostende op een warme lentedag.Beeld Tiene Carlier

Is de kritiek terecht? Wie de beslissingen van het Overlegcomité erop naleest, merkt dat zij elkaar tegenspreken. Door de langere sluiting van de scholen is het onvermijdelijk dat mensen aan zee willen uitwaaien. Volstrekt legaal trouwens, want de overheid weigerde het binnenlandse verkeer te beperken. Dat mensen eerder deze week nog gauw gebruik wilden maken van hun gratis railpass, die ondanks het verzet van de NMBS werd uitgedeeld, is ook niet onlogisch.

Op het eerste gezicht klinkt de opdracht voor de NMBS simpel: laat alleen reizigers toe op de zitjes aan het raam. Maar de praktische uitwerking is dat minder. Zo mag iedere trein richting kust maar voor de helft gevuld zijn. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor de trein Eupen-Oostende, die nochtans volop gebruikt wordt door pendelaars uit Luik en Leuven richting Brussel. Moeten zij hun plaats laten schieten voor een toerist?

Critici merken terecht op dat de NMBS een log apparaat is. Zo blijkt het onmogelijk om een beperking te zetten op het aantal verkochte tickets omdat de spoormaatschappij met drie verschillende systemen werkt voor de ticketverkoop: eentje voor de website en de app, eentje voor de loketten en eentje voor de automaten. Deze drie aparte systemen spreken niet met elkaar.

Slechte 1 aprilgrap

Het Belgische spoor is per definitie open. Wie wil, springt zo de trein op. Perrons richting kust afsluiten is onmogelijk als je weet dat er voortdurend andere treinen passeren. Een reservatiesysteem, zoals op de Thalys, is op zulke korte afstanden niet controleerbaar. “Heel dit plan is een slechte 1 aprilgrap”, vindt Stefan Stynen van reizigersvereniging TreinTramBus. “Wat het Overlegcomité heeft beslist, is simpelweg niet uitvoerbaar.”

De vraag is: hoe moet het dan wel? Kamerlid Jef Van den Bergh (CD&V) pleit voor de inzet van evenementorganisatoren. “Zij hebben nu toch weinig werk en hebben veel ervaring met crowdcontrol.” Tommelein ziet eerder heil in een vrijwillig reservatiesysteem, waarbij reizigers al bij het opzoeken van de treinuren de melding krijgen dat de trein vol zit.

Hoe dan ook zal de NMBS zich houden aan de opgelegde taak, laat Dutordoir weten aan De Morgen. “Al sinds het begin van de crisis hebben wij gedaan wat van ons werd gevraagd. Uiteraard zullen wij dat blijven doen.” Volgens Dutordoir moet haar brief overigens niet worden opgevat als een dreigement, maar net als een oproep om te vermijden dat er straks treinen worden afgeschaft.

“Ik wil de hete aardappel niet doorschuiven”, zegt ze. “Maar als er beslist wordt dat iedereen overal naartoe mag reizen, terwijl wij maar halve treinen mogen laten rijden, dan zal dat ongetwijfeld tot frustraties leiden. Het is mijn plicht om dat op voorhand te melden.”

In het parlement zei Gilkinet dat het spoor alle mogelijke hulp zal krijgen, onder andere van de politie. De komende dagen lijken de slechte weerkaarten alvast een handje toe te steken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234