Donderdag 02/12/2021

Waarom de morning-afterpil zo nodig anticonceptie is

De associatie van de noodpil met tienerzwangerschappen duwt dit middel in het verdomhoekje van negatieve keuzes

Marc Cosyns

wil af van het taboe rond de 'noodpil'

In Ego (DM 24/8) lees ik dat meer dan de helft van de vrouwen die een noodpil nodig heeft, gêne voelt als ze die aan de apotheker moet vragen. Ook al zou het gebruik ervan verviervoudigd zijn sinds ze vrij verkrijgbaar is. Het taboe moet nog altijd doorbroken worden.

Dat kan pas als de noodpil als een normale vorm van anticonceptie beschouwd wordt. Overheidsmaatregelen kunnen daartoe bijdragen. In de VS is de verkoop zonder doktersvoorschrift van de morning-afterpil voor vrouwen ouder dan 18 jaar vorige week goedgekeurd: meisjes onder de 18 hebben wel nog altijd een doktersvoorschrift nodig. Met deze maatregel komt een eind aan jarenlange verhitte debatten waarbij de verdedigers van de vrouwenrechten en de Amerikaanse liberalen lijnrecht tegenover de religieuze conservatieven stonden. Die laatsten vinden dat het gebruik van de pil gelijk staat aan abortus. Terwijl het juist een abortus kan voorkomen als je niet afhankelijk bent van een arts om een noodpil voor te schrijven. Het is in die optiek bijvoorbeeld interessant de commentaren af te wachten van het Leuvense centrum voor Relatievorming en Zwangerschapsproblemen (cRZ). Zij zullen op vrijdag 1 september, de dag dat de tweejaarlijkse cijfers van de abortusevaluatiecommissie aan de Senaat bezorgd worden, al een analyse van die cijfers aan de pers presenteren. Te verwachten valt dat een eventuele stijging van de tienerabortussen geheel ten onrechte met de vrije verkoop van de noodpil verknoopt zal worden.

Het maatschappelijke discours waarin de pil wordt gevat, is dus erg belangrijk om de taboesfeer rond bepaalde middelen op te heffen. De invloed van een conservatieve moraal op dat discours is legio. Zo duwt de hardnekkige associatie van de noodpil als wapen in de strijd tegen tienerzwangerschappen dit middel in het verdomhoekje van de negatieve keuzes. Maar het discours werkt ook op een andere manier stigmatiserend. Omdat seks als avondgebed niet langer als norm geldt, is de term morning-afterpil in feite passé. Noodanticonceptie of de urgentiepil zijn alternatieve woorden geworden. Geen van beide woorden is een gelukkige keuze. Als we al over de 'pil' willen blijven spreken, zou de 'nodigpil' een betere omschrijving zijn. Anticonceptie als het nodig is. Als je seks hebt gehad of nog beter voor als je het wilt. Een pil die niet anti is, maar voor - vóór goeie seks. Een pil in smeltvorm dus. Taal kan inderdaad (de)taboeïserend werken.

Levonorgestrel 1,5 mg is één pil (de smeltvariante is nog niet op de markt): kostprijs 9,85 euro. Drie cycli 'normale' anticonceptiepillen kosten tussen de 9,56 (gratis voor -21) en 28,97 euro. Een medische abortus kost 2,96 euro in een abortuscentrum dat als revalidatiecentrum erkend is door het RIZIV. Ook de prijs kan (de)taboeïserend werken! In het gecommentarieerd geneesmiddelenrepertorium van het Belgisch Centrum voor Farmacotherapeutische Informatie staat Levonorgestrel onder het hoofdstuk geslachtshormonen als een onderdeel van de lijst "progestagenen". In de neutrale opsomming van mogelijkheden om zwangerschap te voorkomen, zonder te 'normeren' over urgentie, anticonceptie, abortus. Het repertorium wordt gesubsidieerd door de overheid en is onafhankelijk van de farmaceutische industrie, maar wordt spijtig genoeg alleen - gratis - ter beschikking gesteld van de medische wereld. Alsof alleen de medische wereld mag weten dat Levonorgestrel evengoed anticonceptie is als de pil die je dagelijks moet slikken. Ook al is dit niet altijd 'nodig' en vanwege de bijwerkingen soms minder verkieslijk dan een 'noodpil'.

"Wat doe jij om gelukkig niet zwanger te worden?", vraagt zij geïnteresseerd nieuwsgierig.

"Ik neem een pilletje met Levonorgestrel na het vrijen", antwoordt zij onomwonden

"Is dat die abortuspil?"

"Nee, een abortuspil kun je alleen maar in een abortuscentrum krijgen en dan moet je bewezen zwanger zijn. Mifepristone heet dat. En weet je, eigenlijk zouden ze ook dat product op de markt kunnen brengen als een gewone anticonceptiepil. Je neemt ze op het einde van een cyclus waarin je seks hebt gehad. Dat zou ideaal zijn voor mij, met mijn onregelmatig seksleven. Zo hoef ik niet constant hormonen te slikken. Maar ja, dat zal nog verhitte debatten vragen..."

Marc Cosyns is huisarts, praktijkassistent aan de Universiteit Gent en lid van de Nationale Commissie ter Evaluatie van de Wet op de Zwangerschapsafbreking.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234