Maandag 23/09/2019

Essay

Waarom de mens achter de politicus totaal oninteressant is

Bart De Wever is deze week dagelijks te zien in Gert Late Night.

N-VA-voorzitter Bart De Wever is deze week elke (élke) dag te gast op het jacht van Gert Verhulst, als praatgast in diens nieuwe talkshow op VIER. Hij is niet de enige politicus die met een menselijke toets hengelt naar de sympathie van het volk. Een slechte Vlaamse gewoonte, vindt onze redacteur, die het niet meer kan aanzien en een noodkreet slaakt.

Wie graag wordt overvallen door plaatsvervangende gêne, hoeft in Vlaanderen de radio of televisie maar even aan te zetten om op zijn (m/v) wenken te worden bediend. Drie recente scènes uit het audiovisuele universum kunnen die stelling ondersteunen.

Scène 1. Het is vrijdagochtend 21 april en in zijn ochtendshow op Joe heeft presentator Sven Ornelis niemand minder dan Bart De Wever aan de lijn. De machtigste politicus van het land gaat dat weekend de marathon lopen en daar is de heer Ornelis danig van onder de indruk. Minutenlang komt hij superlatieven te kort om zijn blinde enthousiasme voor De Wever uit te schreeuwen. “Wow! De marathon, jong! Straf, zeg! Ongelofelijk! Echt een geweldige prestatie! Wat een doorzettingsvermogen! Pfieuw!”

De kreten van Ornelis zijn ietwat overdreven, maar de Antwerpse burgemeester speelt het spel gretig mee. Ja, het is een fameuze uitdaging. Van al dat gekibbel in de Wetstraat ligt hij als professioneel politicus allang niet meer wakker, maar van die marathon? Daar heeft hij nachtmerries over, want verder dan kilometer 38 is hij nog niet geraakt.

Op de trampoline

Scène 2. Het is donderdagavond 27 april en op VIER zien we hoe John Crombez zich met Karen Damen en Goedele Liekens naar de fitness begeeft – zulks geschiedt in het kader van Perfect, een programma waarin zij aan hun gezondheid willen werken. Vandaag zal het drietal minutenlang héél snel moeten huppelen op een mini-trampoline.

Nadat de dames Crombez hebben toevertrouwd dat ze hun hart vasthouden, omdat een vrouw die via de geijkte kanalen een kind op de wereld heeft gezet, op zo’n trampoline moet opletten voor onverhoeds urineverlies, zien we hoe de sp.a-voorzitter zich eerst in het zweet werkt, daarna een liter water naar binnen klokt, om dan afscheid te nemen van de dames met de mededeling dat hij op de trein straks veel zal moeten “piesen”.

Scène 3. Het is donderdagavond 27 april en in Gert Late Night, een talkshow op VIER die Gert Verhulst in staat zal stellen om zijn jacht af te schrijven als beroepskosten, zien we hoe Bianca Debaets zich in badjas naar de jacuzzi op het achterdek begeeft. Debaets is de Brusselse CD&V-staatssecretaris voor Gelijke Kansen die onder druk van N-VA en Joods Actueel haar medewerker Youssef Kobo ontsloeg, en mede daardoor, geheel terecht, nu zélf al eens wat vaker in de aandacht komt.

De staatssecretaris is te gast bij de stichter van Plopsaland om haar campagne Echte Lijven te promoten. Met die slogan wil ze de boodschap verspreiden dat vrouwenlijven heus niet hoeven te worden gefotoshopt, maar gewoon écht kunnen worden getoond. Wat Verhulst op het idee heeft gebracht om Debaets dat te laten bewijzen. En jawel, bij de jacuzzi ontdoet ze zich van badjas en laat ze zich uitgebreid in badpak – inclusief zogenaamde sideboob – fotograferen.

Het vullen van quizzen

De meeste politici zijn tot veel bereid om zich in de volksgunst te werken. In Vlaanderen maken programmamakers daar al jarenlang stevig misbruik van. Zo ging Luk Alloo ooit in blauw smurfenpak liberalen interviewen tijdens de nieuwjaarsreceptie. Zo lieten Yves Leterme en Johan Vande Lanotte zich ooit een baard aankleven om mee te spelen in een onnozel toneeltje bij de talkshowtravestieten Debby & Nancy op Eén. En ofschoon Bart De Wever als columnist ooit brandhout maakte van journalist Marc Reynebeau, omdat die in De slimste mens ter wereld synoniemen moest vinden voor het woord ‘vagina’, zat hij als N-VA-voorzitter later zélf in dat programma, ijverig foto’s van uitwerpselen toe te wijzen aan de juiste diersoort, van konijnenkeutel tot koeienvlaai – met excuses voor het veelvuldig aangebrande taalgebruik, maar ik zei het al: plaatsvervangende gêne.

Dat de zuigkracht van het platte amusement op politici bij ons zo groot is, heeft wellicht te maken met het feit dat Vlaanderen zo klein is. Er zijn domweg te weinig vedetten om al die quizzen en praatprogramma’s een beetje deftig te vullen en dus werden politici tot BV gebombardeerd. Die politici lieten zich door mediagoeroes bovendien wijsmaken dat het een goed idee is om jezelf af en toe als mens te laten zien. De ommezwaai van Bart De Wever kwam er na mediacoaching door Jo De Poorter, die hem duidelijk maakte dat Dag Allemaal en De slimste mens even belangrijk zijn als De Morgen en Terzake.

Bij de VRT was het oud-journalist Siegfried Bracke die de mythe van de mens-achter-de-politicus jarenlang hielp propageren. De mythe? Jazeker. Want Bracke zat ernaast. Hij vond dat de manier waarop de mens zich in quizzen en shows gedraagt, iets “relevants” zegt over de politicus. Is de mens vlot, flexibel, gevat, doortastend? Dan zal de politicus dat ook zijn. Een dwaling. Hoe de mens is, zegt weinig of niets over de politicus.

Zegt het iets over het beleid of de ideeën van de Franse presidentskandidaat Emmanuel Macron dat hij getrouwd is met een 24 jaar oudere vrouw? Zegt het iets over het beleid en de ideeën van de Nederlandse premier Mark Rutte dat hij alleen door het leven gaat en volgens sommigen homoseksueel is? Nee. Het zijn lekkere, menselijke verhalen, dat wel. Maar ze leren ons niets over de politicus achter de mens.

Een lieve bompa

Nooit werd de kloof tussen mens en politicus beter geïllustreerd dan in een portret dat het ter ziele gegane weekblad Panorama/De Post begin jaren 90 publiceerde van wijlen Karel Dillen, stichter van het Vlaams Blok. De reporter met dienst was op bezoek geweest bij Dillen thuis en had daar een bijzonder aardige man aangetroffen: Dillen was erg gastvrij, charmant en ten aanzien van zijn kleinkinderen de liefste bompa ter wereld. Toen schrijver Tom Lanoye maanden later door Humo werd gevraagd wat het slechtste was dat hij dat jaar had gelezen, zei hij: het portret van Dillen in Panorama/De Post.

Volgens politico- en andere -logen zijn het vooral zwevende kiezers en kiezers met een afkeer van politiek die zich door de mens-achter-de-politicus laten verleiden. En het is uiteraard niet alleen in Vlaanderen dat politici daarop mikken. Denk aan Barack Obama met zijn knusse gezin, of aan het Nederlandse groene boegbeeld Jesse Klaver, die zelfs tijdens formatiegesprekken op vrijdag niet werkt, omdat het dan “papa-dag” is en hij bij de kinderen wil zijn – o ja, en bij de camera’s die hem volgen tot aan de schoolpoort: achter de mens-achter-de-politicus schuilt immers de marketeer-achter-de-mens.

Maar in Vlaanderen is dat dus nog meer dan elders een slechte gewoonte geworden, die dezer dagen blijkbaar een nieuw dieptepunt bereikt. De Wever verkocht zich niet alleen bij Sven Ornelis op Joe als marathonheld, hij had zichzelf die week ook uitgenodigd bij Van Gils en gasten op Eén om zich te laten fêteren als sportman. En deze week kan hij zichzelf dus elke avond door Gert Verhulst op het schild laten hijsen.

De Wever belichaamt dan ook zijn eigen slogan: door 50 kilogram af te vallen bewees hij dat de kracht van verandering hem ook als mens motiveert. Wat John Crombez daar in Perfect tegenover zet, is zo onbeholpen dat het zijn positie als electorale verliezer nog wat in de verf zal zetten. Maar wat zegt het over hun beider ideeën, hun beleid? Niets.

Het is een vrij land en politici moeten vooral doen wat ze niet laten kunnen, maar bij dezen toch een beleefd verzoek aan de verkozenen des volks: wees alstublieft toch iets terughoudender qua deelname aan entertainmentprogramma’s. De natie dankt u!

Van vader tot vader

Tot slot: de mens achter de politicus loopt niet alleen in amusementsprogramma’s in de weg, soms treffen we hem ook aan op de opiniepagina’s. En soms is dat minstens even ergerlijk. Toen Groen-Kamerlid Wouter De Vriendt onlangs in deze krant een open brief schreef aan staatssecretaris Theo Francken, om hem te wijzen op het lot van kinderen in Griekse vluchtelingenkampen, deed hij dat “van vader tot vader”. “Net als ik bent u een papa”, luidde het. Dat klinkt ontroerend en relevant, maar ik vind het totaal ongepast om op die manier het vaderschap van een politieke tegenstander te exploiteren. Ook wie geen vader is maar, uiteraard, even diep aangegrepen wordt door kinderleed, mag zich door De Vriendt geschoffeerd voelen.

Om maar te zeggen: in het parlement en aan de knoppen van de macht ben je politicus, wie per se de “papa” wil uithangen, moet maar met de kids naar Plopsaland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234