Dinsdag 15/06/2021

4 vragen

Waarom de landing van de SpaceX-raket een enorme doorbraak voor de ruimtevaart is

Een stuwraket van SpaceX is na een missie in de ruimte succesvol geland op aarde. Beeld EPA
Een stuwraket van SpaceX is na een missie in de ruimte succesvol geland op aarde.Beeld EPA

"Welcome back, baby!" Na enkele eerdere mislukte pogingen om zijn Falcon 9-raket na lancering opnieuw te doen landen, had SpaceX-topman Elon Musk vannacht reden tot juichen. En met hem de hele ruimtevaartwereld, want dit betekent een gigantische doorbraak. Vier vragen over de missie van Elon Musk.

1. Wat is er vannacht gebeurd?

De Falcon 9 van SpaceX werd rond 20.30 uur lokale tijd (2.30 uur Belgische tijd) vanaf de NASA-ruimtevaartbasis Cape Canaveral in Florida gelanceerd. Aan boord zijn elf satellieten van het bedrijf Orbcomm, die in een baan rond de aarde worden gebracht.

Terwijl de rest van het gevaarte zijn ruimtetocht verderzet, keerde de imposante stuwraket zo'n elf minuten na lancering heelhuids naar de aarde terug en landde weer veilig op de basis. Een primeur.

SpaceX probeert al langer raketten opnieuw te doen landen. Drie keer eerder was dat al mislukt. Het was de eerste vlucht van SpaceX na de dramatische lancering in juni, toen de onbemande raket twee minuten na de lancering ontplofte, waarbij tweeduizend kilo aan bevoorrading en apparatuur voor het ISS verloren ging.

Deze keer pakte SpaceX het anders aan. In de plaats van op een drijvend platform op zee, zou de raket nu proberen te landen op land.

De nieuwe aanpak was een succes. Enkele minuten na lancering van de 23 etages hoge raket werden de twee delen van elkaar gescheiden. De stuwraket maakte rechtsomkeer, steunpoten kwamen tevoorschijn en de raket landde op het nieuwe landingsplatform, een tiental kilometer ten zuiden van het lanceerplatform.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

2. Welke impact heeft dit voor de ruimtevaart?

De geslaagde missie betekent niet alleen een gigantische opsteker voor SpaceX, het Californische ruimtevaartbedrijf van zakenman Elon Musk. Het is een impuls voor de hele ruimtevaartsector.

De mogelijkheid om raketten opnieuw te doen landen op aarde, zodat ze opgelapt kunnen worden voor hergebruik, zou ruimtevluchten drastisch goedkoper kunnen maken. Nu wordt voor elke lancering een nieuwe raket gebouwd, met een kostenplaatje van ongeveer 61 miljoen dollar.

Driekwart van dat bedrag wordt gespendeerd aan de stuwraket, terwijl bij elke lancering 'slechts' 200.000 dollar aan brandstof wordt verbruikt. Als SpaceX zijn stuwraket dus telkens kan recupereren, betekent dat dus de revolutie in de raketindustrie waar Elon Musk op hoopt.

NASA maakt nu nog gebruik van Russische Sojoez-raketten om het ISS te bevoorraden, maar hoopt in de toekomst private bedrijven te kunnen inschakelen. Nu vinden slechts enkele lanceringen per maand plaats. Met herbruikbare raketten zouden er per dag meerdere kunnen opstijgen - en landen.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

3. En wat nu?

De geslaagde raketlanding van SpaceX is een gigantische stap in de richting van herbruikbare raketten. Met een kostenefficiënt raketontwerp heeft het bedrijf de lanceringskosten al drastisch teruggedrongen, maar de mogelijkheid om dezelfde raket telkens opnieuw te gebruiken zou een ware game-changer zijn.

Zover is het echter nog niet. Het is nog niet duidelijk of alle componenten van de stuwraket na de landing op het platform in een goede staat zijn voor hergebruik, en hoeveel dat dan zou kosten. Musk liet overigens al weten dat deze raket niet opnieuw de ruimte ingestuurd wordt: "Hij is uniek: het is de eerste raket die we terug naar de aarde gebracht hebben."

Belangrijk is in ieder geval dat het duurste deel, met de motoren en de brandstof, opnieuw is kunnen landen. Maar voor Musk stopt het hier niet. Uiteindelijk hoopt hij de volledige raket te kunnen recupereren en herbruiken.

Opmerkelijk is overigens dat niet één, maar twee bedrijven er in korte tijd in geslaagd zijn een raket te doen landen. Amazon-oprichter Jeff Bezos stak Musk vorige maand de loef af, maar zijn raket ging niet zo hoog en snel als die van SpaceX (zie kader). Bij SpaceX ging het om een echte missie, waarbij elf satellieten in een baan om de aarde gebracht worden, wat een duidelijk beeld schept voor de toekomst van herbruikbare raketten.

De ene raketlanding is de andere niet

Terwijl Elon Musk het voorbije jaar meerdere pogingen ondernam om een raket na lancering opnieuw te doen landen, werkte Jeff Bezos (Amazon) op de achtergrond aan zijn eigen project. Eind november liet hij weten dat hij met succes een New Shepard-raket had gelanceerd en weer had doen landen op zijn lanceerbasis in Texas. Daarmee leek hij Elon Musk even voorbij te steken, maar beide projecten kunnen niet met elkaar vergeleken worden.

De New Shepard en de Falcon 9 hebben totaal verschillende designs, omdat ze ontworpen zijn voor verschillende doelen. De Falcon 9 van SpaceX moet satellieten en bevoorrading naar de ruimte brengen, in een baan rond de aarde of verder. Daarom is de raket lang en dun. De New Shepard van Blue Origin is enkel ontworpen om toeristen voor enkele minuten te laten proeven van een ruimtereis. Hij gaat niet zo hoog en bereikt geen grote snelheid, waardoor hij nooit volledig uit de greep van de zwaartekracht ontsnapt.

null Beeld EPA
Beeld EPA

4. Wanneer vliegen we probleemloos naar Mars en terug?

"Een Boeing 747 kost ongeveer evenveel als een van onze Falcon 9-raketten", zo schreef Elon Musk eerder dit jaar op de SpaceX-website, "maar luchtvaartmaatschappijen gooien een vliegtuig niet in de vuilbak na een enkele vlucht van LA naar New York."

Ruimtevaart even toegankelijk maken als luchtvaart, dat is de grote droom van Musk. De lancering en landing van de voorbije nacht is een nieuwe belangrijke stap in die richting.

Maar Musk durft verder dromen. Zijn grote missie blijft op een dag naar Mars te vliegen, om er een kolonie op te richten. Hij hoopt tegen 2030 een eerste bemande raket naar Mars te sturen.

Befaamd astrofysicus Neil Degrasse-Tyson is niet onder de indruk van zijn plannen. Hij geeft toe dat SpaceX en zijn concurrenten grote vooruitgang geboekt hebben in de ruimtevaart, maar vergelijkt de particuliere ruimtevaart in een recent interview met The Verge met een droom.

"Het zijn grote dromen, en ik heb geen probleem met mensen die dromen", klonk het. "Mars One: laat ze maar dromen. Dat is de waanvoorstelling niet. De waanvoorstelling is de gedachte dat SpaceX de ruimtevaart gaat leiden."

Daarvoor geeft Tyson drie redenen: "Eén: het is heel duur, twee: het is gevaarlijk, en drie: je krijgt niets terug voor de investering die je eerst moet doen."

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234