Maandag 26/07/2021
Olieboorplatform in Texas. Beeld Getty Images
Olieboorplatform in Texas.Beeld Getty Images

Paul De Grauwe

Waarom de lage olieprijs op lange termijn slecht nieuws is

Paul De Grauwe is professor aan de London School of Economics. Zijn column verschijnt wekelijks.

De prijs van ruwe olie blijft maar dalen. Een vat ruwe olie is vandaag op de internationale markten minder dan 30 dollar waard. Dat is een terugval van 70 procent sinds de zomer van 2014, toen een vat meer dan 100 dollar noteerde.

Zo een prijsdaling is tegelijk goed en slecht nieuws. Het goede nieuws observeren we allemaal als we onze wagens voltanken. Dat is nu stukken goedkoper geworden met het gevolg dat we koopkracht overhouden om er leuke dingen mee te doen.

De prijsdaling van olieproducten komt, voor wat zijn effecten betreft, overeen met een belastingvermindering. Dat verhoogt het beschikbaar inkomen van de mensen. En met een hoger beschikbaar inkomen kunnen die ook meer uitgeven aan goederen en diensten. Zo wordt de economie gestimuleerd.

De omvang van dat effect is moeilijk te voorspellen. Als de mensen optimistisch gestemd zijn over de toekomst zullen ze een groot deel van hun extra beschikbaar inkomen besteden aan goederen en diensten; als ze eerder pessimistisch zijn zullen ze het extra inkomen eerder sparen dan besteden. In dat geval zal het positief effect op de economie afgezwakt worden. Maar het blijft wel positief.

Dat is niet het geval met de langetermijneffecten van de daling van de olieprijzen. Die zijn eenduidig negatief. Door de lage olieprijzen worden de vele inspanningen die vandaag worden geleverd om over te schakelen naar een groene economie ondermijnd. Wind- en zonne-energie zaten in de lift. Dat was niet alleen het gevolg van subsidies maar ook van de hoge olieprijzen van de laatste jaren. Met olieprijzen van 30 dollar die we vandaag kennen, worden veel van de investeringen in hernieuwbare energie (zonne- en windenergie) onrendabel.

Paul De Grauwe. Beeld Tim Dirven
Paul De Grauwe.Beeld Tim Dirven

En dan is er nog de transportsector, die haast uitsluitend gebaseerd is op fossiele brandstoffen. Het transporteren van goederen en diensten van de ene uithoek van de planeet naar de andere wordt nu nog goedkoper. Dat is ook geen goed nieuws voor het milieu. In zekere zin kan gesteld worden dat door de spectaculaire daling van de olieprijzen de besluiten van de klimaatconferentie van Parijs nu al achterhaald zijn. Als de olieprijzen niet snel opnieuw gaan stijgen, stevent de wereld af op een sterke toename van de CO2-uitstoot, precies het omgekeerde van wat in Parijs werd overeengekomen.

Kan er niets gedaan worden om dat negatieve scenario te vermijden? Het antwoord van de economen is dat de overheden van de olieconsumerende landen moeten samenzitten en de belasting op de consumptie van olieproducten moeten verhogen. Dit kan bijvoorbeeld door een verhoging van de accijnzen aan de pomp die ervoor zorgt dat de consumptieprijs van olieproducten niet mee daalt met de dalende prijs van ruwe olie. Op die manier worden de juiste prikkels gegeven aan de consumenten om spaarzaam om te springen met het gebruik van fossiele brandstoffen. Dat maakt het ook mogelijk om het gebruik van hernieuwbare energiebronnen rendabel te maken.

Tegelijk zouden die overheden met de opbrengst van de hogere belasting op olieproducten andere belastingen (bijvoorbeeld personenbelasting) kunnen verminderen om op die manier het beschikbaar inkomen op peil te houden.

Zo een maatregel zou dus het positieve koopkrachteffect van de prijsdaling van ruwe olie behouden en tegelijk de negatieve effecten van die lage olieprijzen op het milieu opheffen.

Het idee is eenvoudig. De toepassing is moeilijk omdat de internationale coördinatie van het belastingbeleid niet gemakkelijk van de grond komt. Maar het kan als de Europese instanties een voortrekkersrol spelen. Hopen maar.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234