Dinsdag 19/01/2021

Opinie

Waarom de Europese auto-industrie zo lang met illegale manipulatie wist weg te komen

Het logo van Volkswagen op een wagen op de parking van de vestiging in Wolfsburg.Beeld EPA

William Todts is programmadirecteur bij de Europese onderzoeksorganisatie Transport & Environment en werkte in 2010 voor het Belgisch voorzitterschap van de EU.

Dit weekend gaf (ontslagnemend?) Volkswagen-CEO Martin Winterkorn toe dat zijn bedrijf jarenlang knoeide met Amerikaanse tests die meten of zijn dieselwagens de emissiewetgeving respecteren. Wereldwijd zou met milieutests van zeker 11 miljoen Volkswagens zijn gesjoemeld. Dit is een van de grootste autoschandalen in decennia en een kantelmoment voor de Europese auto-industrie.

Dieselgate komt voor het grote publiek ongetwijfeld als een schok. Maar voor ingewijden is het al lang duidelijk dat constructeurs valsspelen met tests. Vooral de laatste jaren verschenen er als maar meer rapporten die aantonen dat dieselwagens in praktijk te veel giftige stoffen uitstoten. Een rapport dat wij vorige week publiceerden toont aan dat negen op de tien nieuwe dieselwagens de uitstootnormen niet respecteren. Uit onze tests bleek dat Volkswagen niet de slechtste van de klas is: Opel, Mercedes en Citroën presteerden nog slechter. De hele industrie is dus in hetzelfde bedje ziek en dat is geen geheim voor onze beleidsmakers.

Hoe komt het toch dat er noch in België, noch in Europa iets gedaan werd met die informatie? Het gaat tenslotte over een probleem dat leidt tot de vroegtijdige dood van een half miljoen Europeanen. De vraag is des te prangender omdat diesel in essentie een Europees fenomeen is. Waarom komt dit niet in Europa maar in Amerika aan het licht?

De Europese automobielindustrie draagt hier een enorme verantwoordelijkheid. Zij heeft zich sinds de jaren 90 haast uitsluitend op dieseltechnologie toegespitst en is als de dood voor wetgeving die dieselauto's duurder zou maken. De auto-industrie en haar machtige politieke vrienden hebben elke nieuwe emissiewetgeving bevochten, afgezwakt en uitgesteld. Omdat het niet expliciet verboden is, pompen fabrikanten de banden van testwagens absurd hoog op en ontkoppelen ze de remmen. Alle legale flexibiliteit wordt maximaal benut. En zoals we sinds dit weekend officieel weten, manipuleren ze tests dus ook op illegale wijze met behulp van sensoren die het voertuig beter doen presteren in het labo.

Beeld kos

Hoe is het mogelijk dat de constructeurs hier al zo lang mee wegkomen? Het grootste probleem is dat de autoriteiten die de tests uitvoeren in Europa nationale organisaties zijn die door de fabrikanten betaald worden voor hun diensten. Fabrikanten gaan dus op zoek naar testfaciliteiten waar men de regels minder streng interpreteert. Europees toezicht ontbreekt. Dat verklaart hoe het mogelijk is dat tussen 2001 en 2014 het verschil tussen CO2-uitstoot in het labo en op de weg van 8 tot bijna 40 procent kon stijgen. Wat het Amerikaans milieuagentschap nu doet, is in Europa simpelweg onmogelijk.

Het is tijd voor de EU om schoon schip te maken. De waarheid moet naar boven komen en fabrikanten die geknoeid hebben, moeten bestraft worden. Maar we moeten vooral voorkomen dat dit opnieuw gebeurt.

Ten eerste moet er een onafhankelijke Europese typegoedkeuringsautoriteit komen die het werk van de nationale autoriteiten controleert. Je kan niet én een eengemaakte markt hebben én typegoedkeuring à la carte.

Ten tweede moeten we praktijktests invoeren. De EU moet jaarlijks een ruime steekproef van auto's in echte omstandigheden testen. Modellen die de wettelijke limieten overschrijden moeten van de markt gehaald worden en fabrikanten moeten beboet worden. Op die manier maken slimme sensoren geen kans.

Ten slotte moeten we van onze dieselverslaving af. Fabrikanten hebben 25 jaar gehad om diesel proper te maken en hebben gefaald. Het is dus tijd om komaf te maken met de absurde taksvoordelen voor diesel, lage-emissiezones uit te breiden naar nieuwe dieselwagens en volop in te zetten op hybride en elektrische voertuigen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234