Woensdag 29/06/2022

AchtergrondMenstruatie

Waarom de cyclus onder de loep ligt bij topsport: ‘In Oost-Duitsland werden topsportsters zwanger gemaakt, zodat ze beter konden presteren’

Kapitein Ellen Martens en haar ploeg van Club YLA, eerder deze maand.  Beeld BELGAIMAGE
Kapitein Ellen Martens en haar ploeg van Club YLA, eerder deze maand.Beeld BELGAIMAGE

Club Brugge is op zoek naar een menstruatiecoach voor zijn vrouwenploeg. Daarmee treden ze in de voetsporen van de Europese topclubs, die al langer de cyclus van hun speelsters in kaart brengen.

Ann De Boeck

“Pillen slikken en hopen dat het tegen ’s avonds beter gaat.” Dat was tot vier maanden geleden de tactiek van Tine De Caigny, de 24-jarige spits van de Red Flames die vorig jaar de Gouden Schoen won. “Ik kon redelijk veel last hebben van mijn menstruatie. Dan werd ik slap, had ik buikpijn en een zere rug. Vooral op de dag van de match kon dat echt de hel zijn. Ik was er de hele tijd mee bezig, omdat ik wist dat ik ’s avonds moest presteren. Het veroorzaakte extra stress.”

Een bezoek aan een professor in Brussel bracht onlangs de verlossing. De Caigny neemt nu de pil. En hoewel het onderwerp geen taboe was op Anderlecht, wordt ze sinds haar overstap naar het Duitse Hoffenheim wel wat uitvoeriger begeleid op dat vlak. “Elke dag vul ik als speelster een vragenlijst in, waarbij ik onder meer aangeef hoe ver ik ben in de cyclus. Op basis daarvan worden de trainingen individueel bijgestuurd”, vertelt ze.

Ook bij Club Brugge willen ze die individuele aanpak nu naar een niveau hoger tillen. De ploeg maakte donderdag bekend dat ze voor haar vrouwenploeg op zoek is naar een menstruatiecoach. Die moet de cyclus van de speelsters in kaart brengen en op basis daarvan hun trainingen, voeding en begeleiding optimaliseren. Zo doen Europese topclubs dat al langer. Ook bij het Amerikaanse en Nederlandse elftal is period tracking al jaren ingeburgerd.

Extra yoghurtje

“Eigenlijk gaat het veel breder dan enkel de menstruatie”, zegt Dennis Moerman, de coach van Club YLA, de Brugse vrouwenploeg. “Het gaat het over de hormonenbalans die samenhangt met iedere fase van de vrouwelijke cyclus, en welke stimuli we in deze fase aan de speelster moeten geven om haar beter te laten presteren. Dat gaat van het eten van een extra yoghurtje met eiwitten tot een extra krachttraining of stabiliteitsoefeningen om blessures te vermijden.”

Dat vrouwelijke hormonen een grote impact hebben op sportprestaties, is al langer geweten. Niet altijd nadelig, trouwens. “In Oost-Duitsland werden topsportsters bijvoorbeeld zwanger gemaakt, zodat ze beter konden presteren, waarna er abortussen werden uitgevoerd”, zegt sportarts Luk Buyse (VUB), die onderzoek deed naar de link tussen hormonen en prestaties. De Nederlandse Leontien van Moorsel dankte haar werelduurrecord in 2003 aan het feit dat ze net ongesteld was. Dan leek haar pijngrens wat hoger te liggen, zei ze.

Maar het kan ook tegenvallen. “Ik kan met een gerust gemoed stellen dat menig vrouw al een wedstrijd heeft verloren omwille van haar menstruatie”, zei voormalig hoogspringster Tia Hellebaut ooit. Oud-tennisster Sabine Appelmans herinnerde zich momenten waarop ze niets anders kon doen dan op bed gaan liggen. “Ik ga niet zeggen dat je kansloos bent op wedstrijden. Maar zeker als je er veel last van hebt, kan het ervoor zorgen dat je onderpresteert”, zei ook oud-hordeloopster Eline Berings vorig jaar.

Veel atletes lijden in stilte. Tot niet zo lang geleden werden de trainingstechnieken voor mannen vrijwel gekopieerd naar vrouwen. Coaches – meestal mannen – waren niet bezig met de maandelijkse beslommeringen. Onder het motto ‘Women are not just small men’ komt daar nu wel meer en meer verandering in. “Dat moet wel, als je meewilt met de top”, zegt Moerman, die een menstruatiecoach dan ook belangrijker vond dan de zoveelste videoanalist of assistent.

Ook Red Flames

Opvallend: ook de Red Flames, onze nationale voetbalvrouwen, springen op de kar. Als zij deze zomer het EK in Engeland spelen, zullen de meesten onder hen hun cyclus laten volgen door de medische staf. “Het blijft natuurlijk vrijwillig, want sommige speelsters bespreken hun situatie liever persoonlijk met de dokter”, zegt bondscoach Ives Serneels. “De anderen zullen via een wekelijks document informatie doorgeven over hun cyclus. Op basis daarvan zullen we hun trainingen afstemmen.”

Wat dit concreet betekent, verschilt van vrouw tot vrouw. Maar er zijn wel een aantal algemene regels. Zo bestaat iedere cylus uit vier fasen die verschillende effecten hebben op het spierherstel, de blessuregevoeligheid en de uithouding. De eerste fase, de menstruatie, gaat bijvoorbeeld gepaard met lossere ligamenten en een lagere neuromusculaire controle. In deze fase moeten sporters extra aandacht schenken aan blessurepreventie. In de derde fase gaat het lichaam bijvoorbeeld makkelijker aan spierafbraak doen, waardoor extra eiwitten nodig zijn.

De wetenschappelijke inzichten ontwikkelen zich in sneltempo. Toch blijft het complex om scherpe conclusies te trekken. Het blijft immers een subtiel spel van hormonale schommelingen en omgevingsfactoren, zoals stress. “Soms is het gek hoe je tijdens de ene menstruatie bijvoorbeeld energie voor twee lijkt te hebben, terwijl je tijdens de andere gewoon geen fut hebt”, zegt De Caigny.

Tot slot: is een menstruatiecoach nuttig voor de sport, dan ook voor de gezondheid. Want zo’n coach is natuurlijk ook gewoon een aanspreekpunt als het gaat over gynaecologie, het gebruik van anticonceptie of het algemeen welzijn. “Onderschat dat niet”, zegt Moerman. “Als we binnen de ploeg bijvoorbeeld vragen wie al een bezoek aan de gynaecoloog bracht, of wie een vaste gynaecoloog heeft, dan is het resultaat soms ontstellend.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234