Zondag 27/09/2020

Waarom de Californische droogte ook uw groenten en fruit duurder maakt

Inwoners van de Central Valley roepen de overheid op om actie te ondernemen tegen de aanhoudende droogte.Beeld AFP

De Amerikaanse staat Californië beleeft nu al voor het derde jaar op rij een van de zwaarste periodes van droogte ooit. Het doet de prijzen van populaire voedselproducten zoals amandelen fors de hoogte in schieten.

720 kilometer lang en tot 100 kilometer breed of goed 58.000 km2. Terwijl de Central Valley in Californië een eeuw geleden deels nog een woestijnlandschap was, is het gebied dat geprangd ligt tussen de bergketens van de Sierra Nevada en de Coast Ranges aan de Amerikaanse westkust vandaag hét landbouwgebied bij uitstek van de VS. Het gunstige klimaat maakt de regio uiterst vruchtbaar.

De cijfers bewijzen het: amper 1 procent van de totale Amerikaanse landbouwgrond is goed voor 25 procent van de voedselconsumptie in het land. Noem een groente of fruitsoort op en de kans is groot dat Californië, de economisch meest welvarende en meest bevolkte staat van de VS, op 1 staat. Avocado, broccoli, bloemkool, wortel, sla, druiven, uien, pepers, spinazie, tomaten, walnoten, het lijstje is schier eindeloos. Met helemaal bovenaan: amandelen. 'The Golden State' is goed voor meer dan 80 procent van de wereldproductie van amandelen.

Uitzonderlijke droogte
Maar die gigantische voedselproductie, en het bijbehorende bodemgebruik, komt letterlijk met een prijs, zo schrijft The Financial Times vandaag. Zo verdubbelde de prijs voor een pond amandelen in enkele jaren tijd tot 3,45 dollar (omgerekend ongeveer 5,6 euro per kg). Analisten zien de prijs volgend jaar zelfs stijgen tot 5 dollar per pond (8,2 euro per kg).

De oorzaak voor de prijsstijging is simpel: droogte. Met een regenval die al drie jaar op een recordlaagte staat, valt meer dan 80 procent van Californië momenteel onder wat de overheid "extreme droogte" noemt. Meer dan 60 procent zit zelfs in de categorie "uitzonderlijke droogte". En dat voelen ze in de Central Valley. Tot minder dan een eeuw geleden bestond het gebied uit wetlands, overstromingsvlaktes en in het zuiden vooral woestijnlandschap. Natuurlijk water was er wel, maar dan vooral in de winter, wanneer de sneeuw op de bergtoppen smelt en de vallei bevoorraadt. Alleen hadden en hebben de boeren het water dan niet nodig, wel in de zomer.

Irrigatie
Daarom is Central Valley vandaag de grootste door de mens veranderde regio ter wereld. Honderden irrigatiekanalen, viaducten, pijpleidingen en waterwerken om u tegen te zeggen moeten er voor zorgen dat de akkers tijdens de droge zomers genoeg water te slikken krijgen. Ter illustratie: Californiës amandelbomen verbruiken per jaar 4,2 biljoen (4.200.000.000.000!) liter water. Bloomberg berekende dat dat neerkomt op elke dag een douche van 10 minuten gedurende 86 miljoen jaar.

Maar dat water dreigt stilaan op te geraken. De productie en het verbruik neemt toe, niet alleen in de landbouw, maar ook bij de consumenten. 60 jaar geleden, toen de staat begon met het aanleggen van alle irrigatiesystemen, telde Californië 10 miljoen inwoners. Vandaag wonen er meer dan 38 miljoen burgers, die ook elke dag water verbruiken. Tel daarbij de de extreme droogte, het feit dat er de afgelopen jaren tijdens de winter ook alsmaar minder water uit de bergen en de lucht kwam en de verwachting dat er tot oktober of november bijna geen druppel regen meer zal vallen en je hebt een crisissituatie.

"Mijn akkers zijn dit jaar een catastrofe", zegt de 70-jarige amandelboer Jim Jaspers aan de Canadese Gazette, die op reportage trok. "Ik heb dit nog nooit meegemaakt. Als het zo verder gaat en we de komende 12 maanden ook geen sneeuw en regen krijgen, is het 'over and out'.

De droogte in de Verenigde Staten is vooral dramatisch aan de westkustBeeld National Drought Mitigation Center

Vraag blijft hoog
Maar de wereldvraag naar amandelen blijft hoog, vooral vanuit de opkomende Aziatische middenklasse. Daarom doen de Californische landbouwers er alles aan om hun aanbod op peil te houden. Ze doen dat door eenjarige planten als tomaten en uien dit jaar te laten liggen en zonder water te zetten, en die besparing in te zetten op jonge amandelbomen. Die hebben meer water en tijd nodig om te groeien (tot drie jaar in plaats van enkele maanden bij andere groenten), maar brengen per kilo wel meer op en blijven eens ze volgroeid zijn tot 30 jaar in bloei. Voorlopig werkt de tactiek, aangezien de oogst, die nu in volle gang is, dit jaar zal uitkomen op een record van bijna een miljoen ton. Maar daardoor stijgen ook de prijzen van de andere groenten. Zo zal de prijs van vers fruit dit jaar met gemiddeld 6 procent hoger gaan.

Een andere, maar controversiëlere maatregel is boren naar grondwater. Steeds meer boeren huren gespecialiseerde bedrijven in die tot op 2,5 kilometer diepte op zoek gaan naar het vloeibare goud. Dat vinden ze voorlopig ook, maar de voorraden zijn niet eindeloos en bovendien doen de boringen op langere termijn meer kwaad dan goed. Al meer dan 30.000 km2 grond in de Central Valley is letterlijk 30 centimeter lager komen te liggen door grondverzakkingen.

Toekomst?
Hoe het verder moet in de toekomst is niet duidelijk. Het 34.000 pagina's tellende Bay Delta Conservation Plan moet met nieuwe werken de toevoer van water in de toekomst garanderen. Maar de vraag is hoe toereikend die oplossing is als de droogte de komende jaren blijft aanhouden. En of de Central Valley überhaupt wel geschikt is voor zo'n gigantische voedselproductie. Zonder alle artificiële waterwerken zou de overgrote meerderheid van de gewassen er geen kans maken. Terwijl het gevecht om water steeds intenser en globaler wordt, is de enige oplossing volgens steeds meer experts dan ook: leren leven met de natuur en stoppen met miljarden liters water in een onefficiënte, bijna bodemloze put te dumpen.

Een leeg irrigatiekanaal in Richvale.Beeld AP
Tientallen boten liggen bij elkaar op het Oroville-meer, dat door de droogte 50 meter lager ligt dan normaal.Beeld PHOTO_NEWS
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234