Vrijdag 16/04/2021

VooruitblikProces-Mawda

Waarom de agent in het proces-Mawda wellicht vrijuit gaat en de migranten zware straffen riskeren

De ouders van Mawda voor het gerechtsgebouw in Bergen. Beeld Photo News
De ouders van Mawda voor het gerechtsgebouw in Bergen.Beeld Photo News

Tweeënhalf jaar na de dood van de Koerdische peuter Mawda door een politiekogel volgt wellicht geen zware straf voor de schietende agent, maar wel voor twee migranten aan boord van het busje. Waarom?

Vrijdag kent de zaak-Mawda in Bergen haar vonnis. Daarmee duurde de procesgang nu al langer dan het leven van het Koerdische meisje dat in mei 2018 op tweejarige leeftijd overleed door een politiekogel. Mawda zat in een bestelbusje vol migranten, dat achternagezeten werd door de politie.

Agent V.J. staat terecht voor het schot dat hij loste vanuit een politiewagen naast het busje. De openbare aanklager vroeg één jaar cel met uitstel voor hem. Naast hem staat de vermoedelijke chauffeur van het busje terecht, J.D., en een vermoedelijke smokkelaar, D.R., beiden uit Iraaks Koerdistan, zoals het gezin-Mawda. Tegen de chauffeur eist de openbare aanklager 10 jaar cel, tegen de smokkelaar 7 jaar.

Mensensmokkel

Die vermoedelijke chauffeur en smokkelaar staan ook terecht op een ander proces in Luik voor het onderdeel mensensmokkel. Ook daar riskeren ze een zware straf, hoewel er twijfels bestaan dat de twee migranten, die zeker die nacht in het busje zaten, effectief de chauffeur en de smokkelaar waren, en enkel de agent het dodelijk schot loste. De kans bestaat zelfs dat Laurent Kennes, advocaat van agent V.J., de vrijspraak bekomt.

Kennes toonde op het proces aan dat het idee om een rijdend voertuig te doen stoppen door op de banden te schieten omschreven stond in een politiehandboek. “Toen ik op de politieacademie zat in 2008, raadde men ons dat af, maar het is niet verboden”, zei V.J. “Ik zag geen andere oplossing en heb het geprobeerd.”

Laurent Kennes, advocaat van agent V.J. Beeld BELGA
Laurent Kennes, advocaat van agent V.J.Beeld BELGA

Door een onverwachte beweging van de bestelwagen ging het schot niet naar de banden maar naar de stuurcabine, recht naar het hoofd van Mawda. Onvrijwillige doodslag. Als de rechtbank de redenering van V.J. en zijn advocaat volgt, kan de agent hoogstens een gebrek aan voorzichtigheid worden verweten, terwijl de smokkelaar en de bestuurder moedwillig hun wagen gebruikt hebben als een wapen om de politie af te schudden. Kwaadwillige belemmering van het verkeer dus, met Mawda’s dood tot gevolg, en daar staan zware straffen op.

“Het Belgische strafrecht kijkt vooral naar de intentie van de dader in het bepalen van de straf”, zegt Frank Discepoli, advocaat van de vermoedelijke bestuurder D.R.

Toch vraagt hij de vrijspraak voor zijn cliënt. “Omdat hij niet de smokkelaar is, en stel dat hij dat zou zijn, dan is niet bewezen dat hij in de bestelwagen ook de orders uitdeelde.”

De enige die zijn cliënt aanwees als de smokkelaar, is een anonieme getuige, die enkele maanden na het incident met de speurders sprak. In België mag een veroordeling niet enkel steunen op de verklaring van een anonieme getuige, omdat diens verklaringen niet tegensprekelijk zijn. “Als hij in het busje zat, kreeg ook hij na het incident een bevel om het grondgebied te verlaten. Heeft hij getuigd tegen mijn cliënt in ruil voor verblijf? Wat is dat waard? Wie weet is hij de smokkelaar, maar dat kan ik hem niet eens vragen.”

Grondgebied verlaten

Dat alle inzittenden in het busje een bevel kregen het grondgebied te verlaten, heeft het onderzoek sterk vertraagd. Het Belgisch gerecht moest internationale aanhoudingsbevelen uitschrijven voor mensen die ze meteen na de feiten in handen hadden. De vermoedelijke smokkelaar werd in Nederland aangetroffen, de vermoedelijke bestuurder met erg veel toeval in Engeland.

Ook die laatste zegt dat hij niet de bestuurder was. Er is DNA van J.D. teruggevonden op het stuur, maar J.D. zegt dat er meerdere mensen die nacht reden en dat hij enkel het busje enkele meters verplaatste, op een snelwegparking. Het openbaar ministerie vond dat ongeloofwaardig.

Niet alleen het onderzoek verliep moeizaam, ook het proces. De geboekte tolk sprak niet de juiste Koerdische taal. In allerijl moest iemand anders komen, maar die kon enkel van Sorani naar Nederlands tolken en dus was ook nog een tolk Nederlands-Frans nodig, wat alle tussenkomsten vertraagde.

J.D. verscheen op een dag in pantoffels in de rechtbank, omdat ze hem in de gevangenis geen tijd hadden gegeven om zich aan te kleden. Opnieuw moest de zitting onderbroken worden, toen zijn kleren eindelijk waren aangekomen. De rechter gaf hem bovendien niet de tijd om zijn vluchtverhaal uit Irak te vertellen. Volgens hun advocaten spreekt uit al die dingen niet erg veel respect van justitie voor hun cliënten.

Buiten politie

“Men wil de juridische én morele verantwoordelijkheid buiten het politioneel apparaat en dus buiten de maatschappij leggen, en deze verschuiven naar twee mensen zonder papieren, die net omwille van hun illegaliteit veel meer dan omwille van aanwijzingen van schuld al meer dan twee jaar in voorhechtenis zitten”, zegt Thomas Gillis, advocaat van de vermoedelijke bestuurder J.D.

De verantwoordelijkheid van “het politioneel apparaat” komt pijnlijk naar boven in enkele onderzoeken van het Comité P, dat toezicht houdt op de politie.

“De harde realiteit is dat twee verschillende politiediensten niet konden communiceren met elkaar op de avond van de feiten omdat de apparatuur niet compatibel was én dat de bestelwagen gevolgd werd door een baken zonder dat de achtervolgende politiediensten dat wisten”, zegt Gillis. Na het vonnis van de rechtbank start het Comité P een bijkomend onderzoek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234