Dinsdag 30/11/2021

standpunt

Waarom de aanvragen tot gratie niet toevertrouwen aan een rechtscollege?

null Beeld Yann Bertrand
Beeld Yann Bertrand

Koning Filip heeft sinds zijn aantreden op 21 juli aan elf veroordeelden gratie verleend. En ook al zijn er dat een pak minder dan in de periode van zijn vader, die er in de laatste twee jaar van zijn koningschap gemiddeld aan zestig gratie verleende, dan nog blijft het een redelijk fout signaal.

Niet zozeer omdat er gratie gegeven wordt. In een samenleving die van langsom flinkser en harder wordt, waar steeds minder ruimte is voor mededogen, erbarmen en solidariteit, en steeds meer de nadruk gelegd wordt op eigen verantwoordelijkheid, boete en straf, is het net een verademing dat een concept als gratie überhaupt in de praktijk nog mogelijk is.

Het zou bij die ingewilligde verzoeken vooral over verkeersovertreders gaan, mensen die bijvoorbeeld een levenslang rijverbod gekregen hebben, maar intussen hun leven over een andere boeg gegooid hebben en oprecht begrepen hebben dat ze zware fouten gemaakt hebben.

Zo'n gratie kan ook zinvol zijn, in een totaalpakket dat begint bij de massale BOB-controles tijdens deze eindejaarsperiode, gekoppeld aan gepaste boetes, straffen en rijverboden. In zo'n strenge en terechte benadering van verkeersveiligheid kan ook nog steeds ruimte zijn voor vergeving en een tweede kans, zeker wanneer de betrokkene getuigt van een nieuw inzicht en een daaraan aangepast rijgedrag.

Het probleem is alleen de instantie die deze gratie verleent, het koningshuis. Niet alleen omdat het een beetje doet denken aan het Romeinse keizerrijk, waar een duim omhoog of omlaag besliste over leven en dood. Maar eigenlijk vooral omdat het instituut zelf een bijzonder groot risico loopt.

Want stel dat zo'n gratieverleende toch nog doorslaat, en na een zware nacht met heel veel alcohol in het bloed inrijdt op een groepje Chirokinderen, met ettelijke doden als gevolg. Kan iemand zich de krantenkoppen voorstellen mocht blijken dat de chauffeur even daarvoor gratie heeft gekregen van de koning?

Ook Marc Dutroux heeft ooit strafvermindering gekregen van een minister van Justitie. Politici wilden die macht daarna begrijpelijk zo snel mogelijk kwijt en net daarom zijn strafuitvoeringsrechtbanken geïnstalleerd, waar professionele magistraten, met kennis van het dossier en de betrokkenen, het risico inschatten dat vervroegde vrijlating met zich meebrengt tegenover de humane plicht om iemand een tweede kans te gunnen. Als we de vervroegde vrijlating exclusief aan zo'n rechtscollege toevertrouwd hebben, waarom dan ook de aanvragen tot gratie niet?

Het zou een grotere rechtszekerheid en expertise bieden aan de aanvrager, en minder risico betekenen voor het koningshuis zelf.

Yves Desmet
Hoofdredacteur

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234