Zaterdag 08/05/2021

Paus

Waarom Cuba gek is van de paus

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Paus Franciscus effende mee het pad voor de hervatting van de diplomatieke relaties tussen het Castro-regime en de VS. Vandaag landt de Latijns-Amerikaanse kerkvorst in Havana, volgende week reist hij door naar Washington.

Als Franciscus in Havana neerstrijkt, wordt hij de derde paus die voet op Cubaanse bodem zet. In 1998 ging Johannes Paulus II hem voor, drie jaar geleden ook al Benedictus XVI.

Maar het bezoek van Jorge Mario Bergoglio wordt anders. Niet alleen strijkt met hem de eerste Latijns-Amerikaanse kerkvorst op het eiland neer - net als wijlen Ché Guevara is Franciscus Argentijn -, hij wordt bovendien de eerste die dat doet sinds de hervatting van de diplomatieke relaties met de VS, eerder dit jaar. Washington en Havana hadden de betrekkingen in het holst van de Koude Oorlog verbroken, enkele jaren na de Cubaanse revolutie van 1959 en de machtsgreep van de broers Fidel en Raúl Castro.

Raúl Castro. Beeld AFP
Raúl Castro.Beeld AFP

Atheïstisch regime

Een bilaterale hervatting waar Franciscus zelf de hand in had. De aartsbisschop van Havana was het immers, de conservatieve Jaime Ortega, die in naam van de paus een brief overhandigde aan Barack Obama en Raúl Castro. Daarin riep hij beide presidenten op hun vijandelijkheid op humanitaire gronden te staken.

Van het een kwam het ander: het Vaticaan faciliteerde een reeks discrete ontmoetingen tussen Amerikaanse en Cubaanse delegaties, er kwam schot in de zaak van een veelbesproken groep gevangenen (één Amerikaanse USAid-medewerker op Cuba en vijf Cubaanse spionnen in de VS) en eind vorig jaar maakten beide staten tezelfdertijd hun officiële verzoening, hoe pril en hoe aarzelend ook, bekend.

Bij wijze van bedankje, en ter voorbereiding op het vandaag beginnende bezoek, trok Raúl Castro in mei naar het Vaticaan. "Als de paus zo doorgaat", zei hij met zijn bekende zin voor populistische humor, "zal ik straks nog naar de kerk teruggaan om er weer te bidden." Castro is de president van een tot voor kort atheïstisch regime waar Kerstmis pas in 1998 opnieuw een officiële feestdag werd, en Pasen in 2012. In Havana en Pinar del Río worden intussen de eerste nieuwe kerken gebouwd, er dienen zich weer seminaristen aan en in Cienfuegos is voor het eerst in ruim een halve eeuw weer eens een priester gewijd.

En dan is er Franciscus zelf, de paus die er door sommige Argentijnen nog altijd van verdacht wordt zich amper tegen de moordende extreemrechtse junta (1976-'83) te hebben verzet, maar evenzeer voor een koele, zeer antikapitalistische minnaar van de liberaal-democratie doorgaat. Een dergelijk profiel, zegt onder anderen José Azel van de University of Miami, is een kolfje naar de hand van de Castro's.

Anders dan zijn beide voorgangers is Bergoglio niet alleen Latijns-Amerikaan - gepokt en gemazeld in financieel-economische crises en de sociale consequenties daarvan -, ook wil hij de door Woityla en Ratzinger gehekelde bevrijdingstheologie nieuwe legitimiteit inblazen, een revolutionair discours in katholieke verpakking.

Franciscus haalde sinds zijn aantreden de banden aan met deze radicaal sociale strekking binnen de kerk. Ook uit zijn eigen sobere levensstijl spreekt bevrijdingstheologische invloed. Voor de broers Castro is Franciscus met andere woorden gesneden koek. Of, zoals Raúl onlangs veelzeggend naar zijn eigen schooltijd verwees: "We zijn allebei jezuïeten."

null Beeld © AFP
Beeld © AFP

Straat van Florida

De paus, die tijdens zijn reis ook het gezelschap krijgt van de aartsbisschop van Miami, bezoekt achtereenvolgens Havana, Holguín, Santiago de Cuba en de Caridad del Cobre, een heiligdom in een oostelijk mijnstadje waar ooit koper werd ontgonnen.

Zijn reis voortzetten doet Franciscus aan de overzijde van de Straat van Florida, in de Verenigde Staten. In Washington ontmoet hij volgende week Barack Obama, vervolgens trekt hij naar New York en Philadelphia.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234