Dinsdag 18/06/2019

Noordpool

Waarom China zo actief is op de Noordpool

Een Chinese onderzoeker neemt een staal van het ijs op de Noordpool.

Het wordt allemaal mooi gepresenteerd. Maar de belangstelling van Beijing voor het Noordpoolgebied is vooral ingegeven door economische motieven.

Voor het eerst heeft China, dat de afgelopen jaren steeds actiever is geworden in poolgebieden, zijn officiële Noordpoolbeleid gepresenteerd. Economisch eigenbelang blijkt hierbinnen Beijings voornaamste drijfveer, zoals de exploitatie van visgronden en fossiele brandstoffen. Ook nieuwe vaarroutes naar Europese en Noord-Amerikaanse markten, die toegankelijk worden door het smelten van de ijskap, zijn zo 'essentieel' voor China dat Beijing zich nu nadrukkelijk opwerpt als belanghebbende in het Noordpoolgebied.

Het door de Staatsraad, het hoogste uitvoerende orgaan in het land, uitgegeven witboek staat vol beloften het milieu en internationale verdragen over het Noordpoolgebied te respecteren. De klimaatverandering is het gebied echter zo aan het veranderen dat China zijn aanwezigheid in de poolwateren moet versterken, al was het maar omdat China zich tegenwoordig als hoeder van het klimaat, wereldeconomie en eigenlijk de gehele mensheid opwerpt. Daarom is de nieuwe Chinese houding over de Noordpool zo assertief, na tien jaar van officiële vaagheid over zijn ambities. Zo voorkwam Beijing onrust bij 'oude' poolmogendheden als Rusland.

Tolerantie

In China waren de plannen voor de Noordpool al een tijd duidelijk: wetenschappers en militairen noemen China al jaren een 'nabije Noordpoolstaat' en stellen dat de Noordpool "van iedereen" is. Alleen al het feit dat een-vijfde van de wereldbevolking Chinees is, geeft dat land recht op een hoofdrol in de ontwikkeling van het Noordpoolgebied. Doordat China zo voorzichtig opereerde, ontstond nauwelijks tegengeluid.

De wereld zag er geen kwaad in om China's invloed als 'nabije Noordpoolstaat' te tolereren. Institutioneel, door China in 2013 als waarnemer te laten toetreden tot de Arctische Raad, een internationale club landen die zich met poolvraagstukken bezighoudt. Ook op wetenschappelijk gebied namen de Chinezen steeds meer initiatieven.

Maar de ongeschreven strategie kreeg vooral vorm door economische samenwerking met landen als IJsland, waarmee China een vrijhandelsverdrag sloot. Als het poolijs dun genoeg is voor een commerciële vaarroute bovenlangs, biedt IJsland een belangrijke havenfaciliteit. Vandaar die reusachtige Chinese ambassade in Reykjavik.

Kortere route

China's eigen ijsbreker, de Sneeuwdraak, trotseerde als eerste Chinees vaartuig in 2012 de noordelijke route over de Noordpool, gevolgd door scheepsgigant Cosco. Dat noordelijke alternatief is 6.400 kilometer korter dan de traditionele zeeweg via het Suezkanaal en China wil die nieuwe route daarom snel ontwikkelen. Daar hoort een pakket logistiek bij onder de noemer 'de Nieuwe Zijderoute van IJs'. En als Beijing spreekt over Zijderoutes, gaat het altijd over de aansluiting op het grote strategische plan voor logistieke mammoetprojecten, handelsstromen en economische ontwikkeling met China als middelpunt dat de Chinese president en partijleider Xi Jinping vorig jaar lanceerde.

Geen plundering

Ook een goudmijn: nieuwe energiebronnen als wind- en zonne-energie ontwikkelen, terwijl Beijing wacht tot klimaatverandering de voorraden fossiele brandstoffen en delfstoffen op de Noordpool toegankelijk maakt.

En wie vreest dat de Chinezen de Noordpool gaan leegplunderen: volgens onderminister van buitenlandse zaken Kong Xuanyou is er geen vuiltje aan de lucht. De opbrengst wordt volgens de Chinese principes van 'win-win' eerlijk verdeeld tussen Beijing en de inheemse volkeren in het Noordpoolgebied. Die volkeren behouden hun traditionele cultuur en leefomgeving, belooft Beijing, want China wil de Noordpool schoon en fris houden. Die is volgens de Chinese strategie namelijk ook een aantrekkelijke vakantiebestemming voor rijke Chinese toeristen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden