Donderdag 29/07/2021

Waarom Bruno Tobback zo snel naar de pensioenbonus graait

Johan Vande Lanotte prikt maandagavond al de redenering door die hij Bruno Tobback op dinsdagvoormiddag laat ontwikkelen

Pauli's Pen

"Noem het vooral geen dertiende maand", bezwoer minister van Pensioenen Bruno Tobback (sp.a) bij de presentatie van zijn bonusplan rond pensioenen. Maar niemand had over die dertiende maand gesproken, vanwaar dan die waarschuwing? Wel, 'dertiende maand' was de naam waaronder dit voorstel nu al een poos in socialistische rangen circuleerde. Maar nu CD&V vorige week de sp.a in snelheid nam met zijn 'dertiende maand kindergeld', ligt nog een dertiende maand 'communicatief moeilijk'. Want dat is dit voorstel in wezen: communicatie en profilering. Ten bate van de gepensioneerden, maar ten koste van het sociaal overleg.

Want eerstdaags starten de sociale onderhandelingen over 'de welvaartsvastheid van de vervangingsinkomens', zoals dat in het jargon heet. Dat overleg is bovendien de aanloop naar de volgende onderhandelingen voor een nieuw Interprofessioneel Akkoord (IPA). Als in deze eerste ronde de sociale partners elkaar niet terugvinden na de impasse met het Generatiepact, maakt ook een nieuw IPA weinig kans.

Een cynicus zou zeggen: gelukkig dat minister Tobback de sociale partners een handje helpt. Op zijn persconferentie gisteren maakte hij dat eerste overleg deels overbodig, omdat hij de enveloppe voor pensioenen reserveert voor een idee van hemzelf: iedere gepensioneerde krijgt jaarlijks een extra premie, dit jaar alvast 55 euro. Florke om de hoek ontvangt net zoveel als Albert Frère. In verhouding heeft Florke meer dan Frère. Dat heet 'centen in plaats van procenten', een klassieke socialistische invalshoek.

Wat Bruno Tobback voorstelde, was trouwens geen eenmansactie. Johan Vande Lanotte zelf tekende de politieke contouren ervan uit. Dit is een door de sp.a gedragen en gestuwd voorstel.

En zelfs: 'geforceerd'? In voorbereidende onderhandelingen met de vakbonden bleek dat die vraagtekens plaatsen bij dit initiatief. Ze vinden dat de sp.a met geld smost en dat Vande Lanotte het sociaal overleg bemoeilijkt. Voor de sp.a wogen die nadelen niet op tegen het grote voordeel: politieke zichtbaarheid.

Goed, de vakbonden hebben betoogd voor de welvaartsvastheid, maar het was de sp.a, zo vindt Vande Lanotte, die die voorstellen in de regeringsteksten kreeg. Hij eist dus 'politieke zichtbaarheid' op. Als dat moet door de zelf opgestelde wet te passeren (versie vakbonden) / wat proactief te interpreteren (versie sp.a), so what?

Waarover gaat het precies? Men herinnert zich nog wel dat de vakbonden, het ABVV in het bijzonder, het Generatiepact verwierpen. Een van de zeldzame punten waarrond ze geen 'ambras' maakten, was dat de regering gehoor gaf aan misschien wel de oudste vakbondseis: de welvaartsvastheid van de vervangingsinkomens.

Alleen bepaalt artikel 72 van de wet op het Generatiepact in detail de procedure. Eerst moeten de sociale partners onderhandelen. Voor 15 september dienen ze een advies voor te leggen aan de regering. Is dat advies unaniem, dan kan de regering alleen afwijken met een gemotiveerde beslissing. Dan hebben de sociale partners nog één week om te antwoorden. Pas dan kan de regering haar zin doen, als ze dat wil. Einde augustus, begin september. Niet eerder.

Nu maakt Tobback, in opdracht van zijn partij, al einde juni duidelijk dat hij een beter idee heeft dan de verzamelde sociale partners. De regering - of tenminste een minister, of een regeringspartij - graait voor zijn beurt in de 'pot'. In het uit broze evenwichten en subtiliteiten aan elkaar hangende sociaal overleg is de doortastende (hijzelf) / hondsbrutale (de partners) inbraak op één deelaspect van Vande Lanotte en co. een permanent risico dat straks het hele overleg kapseist, IPA incluis.

Dreigt een nieuwe clash ABVV-sp.a? Niet echt. De jongste maanden waren er achter de schermen minstens twee scherpe discussies tussen vakbond en partij, minstens even relevant als de oude 1 meirel rond de Algemene Sociale Bijdrage (ASB). Eén: Vande Lanotte wil graag een verplichte tweede pijler in de ziekteverzekering, het ABVV is terughoudend. De sp.a-voorzitter dreef zijn zin (nog) niet door en het ABVV hield zijn kritiek binnenskamers.

Twee: deze pensioendiscussie. Ook ditmaal heeft het interne overleg gewerkt, zij het dat de gemoederen soms verhit raakten. Maar de sp.a heeft ingebonden, ten dele. In de eerste blauwdrukken claimde de sp.a de héle pot van gelden voor die 'dertiende maand in de pensioenen', incluis de bedragen voor werklozen en gepensioneerden. In de eerste sp.a-blauwdrukken kregen ook álle gepensioneerden krek evenveel. Nu zijn er sociale correcties.

Vandaar dat men niet meer echt van een 'dertiende maand' kan spreken. Vandaar dat de vakbonden besloten om niet te negatief te reageren. Vandaar ook de titel van hun reactie: 'Interessant maar voorbarig'.

Dat komt ook omdat ze, zeker de laatst tijd, best tevreden zijn over Bruno Tobback op Pensioenen. Maandag had de minister het beheerscomité van de Rijksdienst voor Pensioenen gecharmeerd met een voorstel om deeltijds werkenden recht te geven op een minimum (tot nu hadden ze dat niet, terwijl mensen met deeltijds werk ook deeltijdse en dus lage lonen hebben).

Maar de '50 euro'-zet vinden ze wel spijtig. Want vorige week hadden de drie vakbonden (ACV, ABVV en ACLVB) al een voorstel overgemaakt aan de werkgevers, en het VBO had daarop 'niet neen' gezegd. En de verschillen met wat Tobback wil, zijn duidelijk. De vakbonden geven 'de laagste en oudste' pensioenen de grootste prioriteit, de jongste en hoogste pensioenen moeten wat wachten. Vergeleken met het ACV-ABVV-ACLVB-voorstel doet de sp.a de lage pensioenen wat inleveren. Maar het sp.a-voorstel wint het wel op visibiliteit - 'alle gepensioneerden een eindejaarspremie'.

En die benadering wekt wrevel los, en zeker discussie. Naar aanleiding de federale 'schoolpremie' zei Vande Lanotte maandag op Terzake: "Het ondersteunen van de koopkracht van mensen, ik denk niet dat dit voor iedereen gelijk moet zijn." En één dag later laat hij zijn minister van Pensioenen pleiten voor een vrijwel gelijke koopkrachtverhoging voor alle gepensioneerden.

Freya Van den Bossche zei al iets anders dan Frank Vandenbroucke en nu prikt Johan Vande Lanotte maandagavond al de redenering door die hij Bruno Tobback op dinsdagvoormiddag laat ontwikkelen. Als er iets visibel wordt, dan wel dat het nieuwe sp.a-discours nog niet coherent is. Dat sociaal congres komt straks niets te vroeg.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234