Woensdag 20/11/2019

Analyse Brexit

Waarom Boris Johnson zijn brief naar de EU niet ondertekende: dit is pure revanche

Anti-brexit-demonstranten zaterdag in Londen. Beeld REUTERS

Boris Johnson heeft zaterdagavond wraak genomen op het Lagerhuis door een ongetekend uitstelverzoek naar de EU te sturen. Eerder op de dag had het parlement een stemming over het brexit-akkoord verhinderd door de Britse premier te dwingen om uitstel aan te vragen in Brussel. De Britten beginnen zich af te vragen of er ooit een einde komt aan de brexit-saga.

EU-chef Donald Tusk moest raar hebben staan kijken toen de post uit Londen binnenkwam. Eerst arriveerde er een fotokopie van de wet waarin Johnson gedwongen wordt uitstel aan te vragen. Vervolgens een brief van de Britse EU-ambassadeur waarin staat dat dat document van het parlement afkomstig is. En tenslotte kwam er een wel getekende brief van Johnson waarin deze stelt geen reden te zien voor uitstel.

Voor Johnson is dit een revanche op de volksvertegenwoordiging die hem wederom had dwars gezeten. Vol hoop was Johnson met een deal uit Brussel teruggekeerd en er leek zelfs een meerderheid voor te vinden zijn, anders dan bij de drie pogingen van Theresa May. Voor de Churchill-fan in 10 Downing Street bleek het Finest Hour te zijn aangebroken. Op tijd de EU verlaten met een deal, wie had dat voor mogelijk gehouden.

Voor de remainers in het parlement resteerde er een ding: tijdrekken. De Conservatief Sir Oliver Letwin, een van de remainers die vorige maand door Johnson voor straf uit de Conservatieve fractie was gezet, had een listig plan bedacht: laat de regering sowieso uitstel aanvragen, om op deze manier de angel uit de stemming te halen. Letwin staat in Westminster bekend als een brekebeen, maar zijn sabotageplot bleek te werken. 

Hoewel deze deftige partycoryfee, net als Johnson een Old Etonian, zelf voor het akkoord zegt te zijn, zagen de EU-gezinden in het Lagerhuis een uitgelezen kans om de triomfantelijke premier op zijn nummer te zetten. Voor de Noord-Ierse DUP, buitenspel gezet door Johnson, was het een gelegenheid om wraak te nemen. Bij het verlaten van het Lagerhuis werd Sir Oliver als een volksheld onthaald door anti-brexit demonstranten.

Het is begrijpelijk dat er na de stemming gejuich klonk in de oppositiebankjes en bij de duizenden anti-brexit demonstranten op het parlementsplein. Maar het kan een pyrrusoverwinning blijken. Johnson weet zich gesterkt door het besef dat de meeste Britten brexit zat zijn en de strubbelingen, hoe vermakelijk ook, in het Lagerhuis helemaal. Afkeer van het ‘remain-parlement’ is een peiler van zijn strategie.

Vastbeslotenheid

Na de stemming toonde hij geen teleurstelling maar vastbeslotenheid. Reeds in de ochtend had 10 Downing Street laten doorschemeren dat er geen stemming zou komen als Letwin zijn zin zou krijgen. Mogelijk komt de stemming over het akkoord er maandag alsnog. De regering kan ook de wetgeving voor het scheidingsakkoord komende week al agenderen, zodat er snel duidelijkheid komt.

Het moet net mogelijk om de wetgeving voor de Allerzielen-deadline door het Lager- en Hogerhuis te krijgen, maar op dit parlement valt geen peil te trekken. Nog steeds ziet het er gunstig uit voor Johnson. Een deel van de kamerleden die voor Letwin heeft gestemd, zegt ook voor zijn akkoord te zijn. Dat is een bevestiging van de vermoedens van de regering dat er in potentie net aan een meerderheid is.

Aanvankelijk leek het erop dat Johnson helemaal geen brief zou sturen, maar hij deed het uiteindelijk toch. Drie zelfs. ‘Ik zal onze vrienden en collega's in de EU precies vertellen wat ik in de afgelopen 88 dagen van mijn premierschap voortdurend heb gezegd, namelijk dat verder uitstel slecht voor dit land is, slecht voor de EU en slecht voor de democratie,’ liet de premier via een woordvoerder weten.

Eerder op de avond heeft de Franse president Emmanuel Macron laten weten niet akkoord te zullen gaan met uitstel zonder dat daar een duidelijke reden toe is, zoals  verkiezingen of een nieuw referendum. Mark Rutte heeft telefonisch contact met Johnson gehad en hem succes gewenst met diens ‘volgende stappen in het Lagerhuis'. De EU zal de ontwikkelingen in Londen komende dagen even aanzien.

Die ontwikkelingen worden steeds grimmiger. In het Lagerhuis verliet de regeringsfractie massaal de kamer toen tegen het einde van het debat toen Joanna Cherry het woord nam, het Schotse kamerlid dat een succesvol proces tegen de regering-Johnson was begonnen. Buiten het parlement werden brexiteer Jacob Rees-Mogg en zijn 12-jarige zoontje Peter door anti-brexit demonstranten belaagd en uitgescholden.

Rees-Mogg had zijn zoontje meegenomen om deze historische dag, aangekondigd als Super Saturday, in levende lijve te ervaren. 

Boris Johnson zaterdag tijdens de behandeling van het amendement. Beeld AFP

De brexit-saga tot nu toe

23 juni 2016 - Brexit-referendum: kleine meerderheid (51,9 procent) stemt voor vertrek uit de EU

24 juni 2016 - David Cameron treedt af als premier

13 juli 2016 -  Theresa May premier

29 maart 2017 Britse premier May zet artikel 50 uit het EU-verdrag in werking. Londen heeft nu twee jaar om over een brexit-verdrag te onderhandelen.

8 juni 2017 May raakt meerderheid kwijt bij parlementsverkiezingen, wordt afhankelijk van Noord-Ierse DUP. Dit bemoeilijkt brexit-onderhandelingen.

25 november 2018 - May bereikt een akkoord met Brussel over de scheidingsakte.

15 januari 2019 - Britse Lagerhuis wijst May’s brexit-akkoord af met 432 tegen 202 stemmen.

12 maart 2019 - Lagerhuis wijst brexit-akkoord opnieuw af, dit keer met 391 tegen 242 stemmen.

29 maart 2019 - Brexit-akkoord voor derde keer verworpen, nu met 344 tegen 286. Britse regering vraagt uitstel voor brexit aan bij EU.

10 april 2019 - EU-leiders geven Londen uitstel tot 31 oktober

27 mei 2019 - Conservatieve Partij lijdt zware nederlaag bij Europese verkiezingen. Brexit-partij van Nigel Farage grootste.

7 juni 2019 - Premier May treedt af.

23 juli 2019 - Boris Johnson volgt May op.

9 september 2019 - Lagerhuis neemt wet aan die Johnson dwingt opnieuw uitstel aan te vragen als er op 19 oktober geen brexit-akkoord is.

19 oktober 2019 - Lagerhuis neemt amendement aan die Johnson dwingt om in Brussel om uitstel te vragen.

31 oktober 2019 - Brexit-datum. Ofwel uitstel ofwel een ‘no deal’-brexit

Anti-brexit-demonstranten zaterdag tijdens een mars in Londen. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234