Donderdag 22/04/2021

Waarom blijft de Belgische aanpak van de banken zo braaf?

null Beeld PHOTO_NEWS
Beeld PHOTO_NEWS

Jan Nolf is erevrederechter en justitiewatcher.

De recordboete die BNP Paribas aanvaardt met de Amerikaanse justitie doet ook aan deze kant van de oceaan vragen rijzen over de strafrechtelijke aanpak van bedrijven die de rode lijn overschrijden.

Zowel in de VS als in Europa blijft de woede om de bankencrisis en haar gevolgen laaien. Ook de Belgische regering zat echter op de lijn van 'too big to fail' en sprong banken tijdens nachtelijke conclaven stelselmatig snel ter hulp. Zo snel dat de rekening een nachtmerrie blijft voor generaties ver. Maurice Lippens liet ondertussen weten (DM 26/4) niet bang te zijn van een Fortis-proces. Bois Savage heeft haar Fortis-proces al afgekocht: daags daarna compenseerde haar koersstijging de afkoopssom van een slordige 9 miljoen.

Too big for jail?
Een vergelijking tussen de Amerikaanse en Belgische - of Europese - aanpak is niet eenvoudig. Indien alleen juridische techniek het verschil zou maken, zou ook het Angelsaksisch recht in de Londense City gescoord hebben maar daar zijn geen opvallende indicaties voor. Hoogstens moet daar soms een topman opstappen omdat na vals spel ook verliezen geboekt worden, zoals bij Barclays. Topman Bob Diamond - die zijn naam niet gestolen heeft - landde niet in maar naast de cel: met een gouden parachute van 3 miljoen dollar.

In de Verenigde Staten maakte justitie wél een vuist, maar laat. In januari 2013 peilden senatoren in een boze brief aan minister van Justitie Holder naar diens 'filosofie van de vervolging'. Holder liet toen een commissie verstaan dat sommige banken 'too big for jail' waren omdat met hun belangen ook de globale economie op het spel staat. Holder - die in een typisch Amerikaanse carrière ooit parketmagistraat, rechter en advocaat was - corrigeerde dat nu pas een jaar later, naar aanleiding van de boetes voor Crédit Suisse en BNP Paribas. In zijn videoboodschap van 5 mei luidde het dat niemand boven de wet staat, ook geen firma, "hoe groot of winstgevend ook". Niet zozeer de boete maakte echter indruk, maar wel het intrekken van de banklicentie: dat maakte de banken pas bang.

Daartegenover blijft de Belgische aanpak wel heel erg braaf.

'Plea bargaining' lijkt hier integendeel ingevoerd om de grote belangen ter wille te zijn. In een te discreet gebleven studie van de Antwerpse fiscaal parketmagistraat Christian Nys is te lezen dat onze afkoopwet het resultaat is van een 'overlegplatform' van onder andere het parket, Antwerp Diamond Center en het Verbond van Belgische Ondernemingen. Onder "vertegenwoordigers van de academische wereld" prijkt ook de naam van advocaat Haelterman, in zijn ander leven advocaat van onder meer Antwerp World Diamond Center. Maar het beste komt nog: die afkoopwet is volgens Nys een compromis na het "eerder ongelukkig wetsvoorstel nr. 739 inzake de inbeslagneming van ondernemingsgoederen".

Een eerdere wetswijziging had immers recordinbeslagnames van (ook) diamanten mogelijk gemaakt en belette verdachte firma's verder te werken. Wetsvoorstel 739 van januari 2008 moest dat inderhaast terugschroeven en werd ondertekend door een scala van parlementairen van Bart De Wever en Servais Verherstraeten tot Renaat Landuyt. Nochtans creëren de honderd grootste diamantairs van Antwerpen samen amper 650 jobs, terwijl ze op een omzet van 35 miljard hier nog geen 10 miljoen euro belastingen betalen (De Tijd 16/03/2013). Wie riskeert dan verlies?

Fiscaal pact
Een herziening van de afkoopwet - die volgens het VRT-onderzoek voor de verkiezingen 80 procent van de Vlamingen schandaliseert - stond niet in de nota van informateur De Wever, integendeel. Op pagina 12 was te lezen dat "inspectiediensten zich in de eerste plaats meer als partner van de ondernemingen kunnen opstellen". Nota bene onder de titel 'fiscaal pact met de ondernemingen'.

Samen met de karaattaks van ex-advocaat Koen Geens is het dan maar een kleine sprong naar een nog meer gedeisde justitie. Terwijl het keiharde Amerikaanse beroepsverbod net het omgekeerde demonstreert: wie té machtig is, beeft enkel bij een 'licence to kill'.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234