Dinsdag 01/12/2020

Waarheid en leugen in het asieldebat

lMichael De Cock is auteur en theatermaker. Hij schreef tal van artikels en theaterteksten over het thema. Eerder dit jaar publiceerde hij samen met Stephan Vanfleteren Aller/retour, de grenzen van Fort Europa. Het boek werd eerder deze maand aan alle parlementsleden cadeau gedaan.

lHet migratieprobleem waar ons land, en ook Europa, mee kampt, is al jaren groter, ruimer en complexer dan de asielcijfers doen vermoeden, schrijft Michael De Cock.

Ons asielbeleid rammelt aan alle kanten. Daar is intussen iedereen het over eens. Dat is goed nieuws. En we mogen zelfs juichen om de strenge winter. Iedereen is er zich immers voor eens en altijd van bewust dat op de puinhopen van het verleden een nieuw duidelijk beleid moet gevoerd worden. Met één minister om de huidige versnippering tegen te gaan! Zelfs daar is geen discussie over.

Maar als we echt tot oplossingen willen komen, dan moeten we vermijden de fouten van het verleden opnieuw te maken. Uit welke partij die éne minister komt lijkt minder belangrijk. Hij of zij zal vooral moedig en intellectueel eerlijk moeten zijn. De meeste debatten over asiel en migratie verlopen echter inhoudsloos en hol. En in het discours van de meeste politici loopt het van bij de diagnose al fout. Dan wordt remediëren wel erg moeilijk.

Het begint bij de cijfers. Er wordt gespind en geschermd met stijgende of dalende asielcijfers. Wat men vergeet, of niet wil weten, is dat de huidige asielprocedure verre van alle nieuwkomers op ons grondgebied betreft. Heel veel mensen - onmogelijk daar cijfers op te plakken - doen niet eens een beroep op de asielmogelijkheid om ons land binnen te komen. Ze verkiezen illegaal te blijven. Sommige geloven niet in hun asielkansen omwille van het land waar ze vandaan komen. Anderen zijn bang om, in het kader van de Dublin II-conventie, teruggestuurd te worden naar een Europees land waar ze eerder geregistreerd werden.

Dat betekent dat het migratieprobleem waar ons land, en ook Europa, mee kampt, al jaren groter, ruimer en complexer is dan de asielcijfers doen vermoeden. Praten over migratie en enkel focussen op de asielprocedure is naïef en achterhaald. Wil dat zeggen dat we onder de voet gelopen worden vandaag? Helemaal niet. Maar enkel de asielprocedure viseren, vanwege de crisis vandaag, genereert nu al problemen voor morgen, omdat het maar een klein onderdeel van het probleem aanpakt.

Om een idee te geven: tijdens de golf hongerstakingen van een paar jaar terug wilde toenmalig minister van Asiel en Migratie Annemie Turtelboom (Open Vld) als criterium voor regularisatie laten opnemen dat de persoon in kwestie in het verleden al een procedure had opgestart. Van de 300 hongerstakers in de Begijnhofkerk waren dat er maar 100. De 200 anderen (van de 300) hadden nooit een procedure opgestart (!) en bestonden dus niet eens.

Inefficiënt

Heel veel partijen verklaren stoer dat zij de garantie zijn voor een efficiënter uitwijzingsbeleid. ‘Stop ze in een vliegtuig en stuur ze terug’, klinkt mooi en moedig in televisiedebatten. Maar ook hier is de theorie een stuk eenvoudiger dan de praktijk. Een efficiënt uitwijzingsbeleid voeren is niet alleen complex, het is ook een taak waarvoor de overheid niet alle sleutels in eigen handen heeft. Zo is het in vele gevallen verre van evident de juiste identiteit en nationaliteit van de migrant te bepalen en is terugsturen naar verschillende landen in de praktijk onmogelijk. Opnieuw een frappant voorbeeld: tot voor kort was het onmogelijk voor België om uit te wijzen naar Algerije, terwijl Frankrijk dat wel kon.

Talloze Maghrebijnen worden jaarlijks in onze gesloten centra opgesloten, hoewel men goed weet dat repatriëring haast uitgesloten is.

Wat voor zin heeft het mensen twee tot vier maanden en langer op te sluiten en ze vervolgens weer op straat te zetten? Al jaren na elkaar organiseren wij een duur en compleet inefficiënt detentiebeleid. Onze gesloten centra zijn vandaag overbevolkt. Mensen leven er in ronduit erbarmelijke omstandigheden. Dat aan de publieke opinie duidelijk maken is jammer genoeg moeilijker dan stoer verklaren dat het men werk zal maken van gedwongen uitwijzingen.

En dan is er het Europese niveau. De druk op de grenzen van de unie is groot. Een geharmoniseerd Europees asielbeleid werd eerst voor 2010, en later voor 2012 beloofd. De werkelijkheid is anders. We zijn verder dan ooit van kant. Steeds meer landen aan de buitengrenzen van Europa munten uit in mensonwaardige opvang van migranten. Ze worden, zonder enig verhoor, maandenlang opgesloten, met te veel in te kleine ruimtes: mannen, kinderen en vrouwen vaak bij elkaar. Vaak langer dan een jaar. De rapporten over Griekenland zijn bekend. Eerder deze week werd ook Malta (nog maar eens) op de vingers getikt. En ook Italië doet er alles aan om nieuwkomers vooral weg te houden uit Italië. Zo betaalde Berlusconi een immense som aan Kadhafi om toch maar beter zijn best te doen om de migranten in Libië te houden. Het is een van de belangrijkste redenen waarom velen via Griekenland Europa proberen te bereiken.

Misschien kunnen Belgische politici beter ophouden zichzelf en de publieke opinie wijs te maken dat ze pasklare antwoorden hebben op al deze problemen, als niet eens de politieke moed aanwezig is om een juiste diagnose te stellen.

Verantwoordelijkheid

Tot slot blijft één grote cruciale vraag, misschien wel de belangrijkste: Waar willen we als land naartoe? Willen we koste wat kost beter doen dan de ijverigste leerlingen van de klas, Griekenland, Malta, Italië en, zoals zij, de mensenrechten aan onze laars lappen en de problemen doorspelen naar een naburig land? Of willen we streven naar een asiel- en migratiebeleid met duidelijke keuzes en richtlijnen, waarbij zowel de eigen burgers als de andere Europese lidstaten voor hun verantwoordelijkheid worden gesteld?

In het eerste geval is de ingeslagen weg de juiste, dat bewijzen de beelden van koulijdende asielzoekers meer dan genoeg. In het tweede geval moeten politici het aandurven eerlijk te communiceren over wat haalbaar is, en wat niet. Dat niet doen, is nu al het falen van de volgende minister voorbereiden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234