Zaterdag 24/10/2020

Update

Waardig afscheid van Claus

De lijkkist van Hugo Claus stond centraal op het podium van de BourlaBeeld UNKNOWN

In de Bourlaschouwburg in Antwerpen hebben familie en vrienden vandaag afscheid genomen van Hugo Claus. Tijdens de plechtigheid, die werd bijgewoond door tal van prominenten uit de artistieke en de politieke wereld, nam een aantal intieme vrienden van Claus het woord en werden gedichten voorgelezen.

Sneer naar Danneels
Een opmerkelijke toespraak was die van schrijver Erwin Mortier die uithaalde naar kardinaal Danneels. Die had in zijn paashomilie euthanasie scherp veroordeeld.

Laatste keer op de bühne
Hugo Claus stond een laatste keer op de bühne, op precies de plaats waar op 19 maart, de dag dat hij uit het leven is gestapt, zijn werk 'De geruchten' werd gespeeld. De eenvoudige kist, met daarop een enkele rode roos, stond opgesteld op een draagbaar van rode rozen op een rood tapijt. Achter de kist hing een levensgroot portret van Claus. De muziek tijdens de plechtigheid, van onder meer Chet Baker en Thelonious Monk, had Claus samen met zijn vrouw Veerle uitgekozen.

Levenskunstenaar
Acteurs Jan Decleir, Josse De Pauw, Hilde Van Mieghem en Gilda De Bal lazen gedichten voor uit het werk van Claus. Vrienden Piet Piryns, Erwin Mortier, Suzanne Holtzer, Jef Lambrecht en Cees Nooteboom schetsen een beeld van Claus. Ze hadden daarbij niet alleen aandacht voor het literaire genie, maar ook voor Claus als levenskunstenaar die zelf het moment wilde bepalen waarop hij uit het leven zou stappen. Toch viel het afscheid van het leven hem zwaar. "Een paar maanden geleden zei Claus tegen Erwin Mortier dat hij nooit had gedacht dat het hem zo zwaar zou vallen om afscheid te nemen van het leven", wist Robbert Ammerlaan, directeur van De Bezige Bij, de uitgeverij van Claus.

"De dood heeft iets theatraals"
Angst voor de dood had Claus niet. "De dood schrikt mij niet af, ik heb wel schrik voor die kruideniersbekommernissen als wat zal er van die duizenden pagina's overblijven als ik er niet meer ben, maar da's zowat dezelfde bekommernis als zullen mijn koolraapjes niet zuur worden. De grote donderwolk van het onbekende schrikt mij niet af. Alleen gelovigen moeten zich bezig houden met wat hierna komt", herinnerde Piet Piryns zich een uitspraak van Claus. Of nog, een citaat van Claus op zijn 75ste verjaardag: "Ik denk vaak aan de dood, maar niet in trieste termen. De dood heeft voor mij iets theatraals. Ik stel me haar het liefste voor als een meisje in zwart ondergoed, er moet iets lolligs aan zijn. De dood is voor mij een kinderziekte, ze komt sowieso altijd te vroeg."

Euthanasie
Claus had al in juli 2006 tegen zijn vrienden gezegd dat hij zelf het moment zou kiezen waarop hij er een punt achter zou zetten. Op 19 maart was het zover. Claus koos in het Middelheimziekenhuis van Antwerpen, in aanwezigheid van zijn vrouw en twee naaste vrienden, voor euthanasie.

"Meneer de kardinaal: schaam je"
Dat zijn keuze op weinig begrip vanuit kerkelijke hoek kan rekenen, viel niet in goede aarde bij Erwin Mortier. "Het is een bittere ironie dat de man die ons uitsprak als wezens die zich nimmer volkomen kunnen beschaven, postuum nog de les wordt gespeld door lieden waarvoor hij steeds een heilzaam gebrek aan ontzag heeft vertoond: prinsen van allerlei slag, kerkvorsten (...), het slag volk dat hem al van in zijn prilste jaren heeft willen kleineren. Louter en alleen omdat de keuze van zijn levenseinde niet de hunne is, komen ze weer van onder de plaveien gekropen en spuien hun laffe gal. De eigen morele superioriteit celebreren boven het lichaam van een geliefde dode is geen heldendaad. Meneer de kardinaal: schaam je."

900 mensen
In de schouwburg was plaats voor een kleine 900 mensen. Voor de plechtigheid worden een 500-tal genodigden uit binnen- en buitenland verwacht. Ook voor het grote publiek was er plaats.

Geluidsboxen

De plechtigheid was live te volgen op radio (Radio 1) en tv (Canvas en de Nederlandse omroep NOS). Aan de schouwburg waren geluidsboxen geplaatst zodat de plechtigheid ook buiten gevolgd kan worden.

BV's
De afscheidsplechtigheid startte om 12 uur en duurde ongeveer anderhalf uur. Ze werd geleid door Claus' biograaf Piet Piryns. Zowel uit het artistieke milieu als politieke wereld zijn BV's aanwezig. Zo passeerden Harry Mulisch, Connie Palmen, Dimitri Verhulst, Pierre Alechinsky en Jan Hoet de revue.

Vanuit de politieke wereld tekenen Bert Anciaux, Kris Peeters, Patrick Janssens, Camille Paulus en Guy Verhofstadt present. Voor deze laatste, een persoonlijke vriend van Claus, werd in de Bourlaschouwburg een apart plaatsje gereserveerd.

Begroeting
Tussen 14.30 uur en 16 uur kan het publiek de kist van Hugo Claus komen groeten in de hal van de schouwburg. Na de plechtigheid zal het stoffelijk overschot van Claus gecremeerd worden. Wanneer dat precies gebeurt, wordt niet bekendgemaakt. Ook de dag waarop de as van Claus voor de kust van Oostende verstrooid zal worden - dat was Claus' uitdrukkelijke wens - blijft geheim.

Hommage
Op zondag 13 april vindt in de Bourlaschouwburg nog een hommage aan Hugo Claus plaats, georganiseerd door Behoud de Begeerte en Toneelhuis. (belga/ka/eb)

Beeld UNKNOWN
Schrijver Erwin Mortier haalde uit naar kardinaal DanneelsBeeld UNKNOWN
Guy Verhofstadt groet de lijkkistBeeld UNKNOWN
Kunstenaar Pierre AlechinskyBeeld UNKNOWN
Auteur Walter Van den BroeckBeeld UNKNOWN
Cabaretier Freek de JongeBeeld UNKNOWN
Schrijver Harry MulischBeeld UNKNOWN
Acteur Gene BervoetsBeeld UNKNOWN
Schrijver AFTh Van Der HeijdeBeeld UNKNOWN
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234