Dinsdag 28/09/2021

Voor u uitgelegdVriesweer

Waar komt die vrieskou plots vandaan? En wat mogen we nog verwachten?

null Beeld Wouter Demuynck
Beeld Wouter Demuynck

De komende week wordt het berekoud waarbij het ’s nachts -10 of nog kouder wordt. Ook overdag blijft het de hele week vriezen. Dat Vlaanderen zondagochtend wakker werd onder een sneeuwtapijt, terwijl ze in de Ardennen geen vlokje hebben gezien, is toeval. Maar waar komt die vrieskou dan plots vandaan?

Volgens weermannen David Dehenauw en Frank Deboosere gaan de temperaturen de komende dagen niet boven het vriespunt uitstijgen. “Vandaag is er nog wat kans op sneeuw, maar de rest van de week krijgen we allicht brede opklaringen met veel zon. Het lijkt alsof februari de sombere januarimaand gaat compenseren”, zegt Dehenauw.

Brede opklaringen staan garant voor stevige vriestemperaturen. “Wij hebben constant te maken met noordelijke tot noordoostelijke luchtstromingen”, zegt Deboosere. “Dat is lucht uit Polen en Wit-Rusland waar het zeer koud is. Er is ook een hogedrukgebied in Scandinavië met serieuze diepvrieskou. Het gaat daardoor hier tot volgend weekend dag en nacht vriezen.”

Sneeuw als isolator

Volgens Deboosere zullen de laagste temperaturen worden opgetekend op plaatsen met de dikste sneeuwlaag omdat sneeuw een hele goeie isolator is. “Normaal koelt het ’s nachts af, maar als er een sneeuwlaag over ligt, kan de warmte van de aarde niet uitstralen. Er ligt een sneeuwdeken over”, legt hij uit.

“We verwachten opklaringen, misschien al in de nacht van maandag op dinsdag, en dan kan het snel gaan. Het kan -10 graden worden en het zou me niet verwonderen dat het zelfs nog kouder wordt. De komende nachten zullen we de laagste temperaturen hebben in Hoog België maar ook in de Kempen omdat daar de meeste sneeuw is gevallen.”

We krijgen dus zes opeenvolgende dagen vriesweer, wat eerder uitzonderlijk is. Wanneer het vijf opeenvolgende dagen vriest waarvan drie dagen met minimumtemperaturen van -10 of lager dan is sprake van een koudegolf. “Of we dat in Ukkel gaan halen, durf ik te betwijfelen”, zegt Deboosere.

“Het is al wel al heel lang geleden dat we nog zoveel opeenvolgende ijsdagen hadden. In 2012 hadden we er tussen 30 januari en 12 februari veertien opeenvolgende. Gemiddeld tellen we er elk seizoen zeven ijsdagen en dat is het cijfer dat we allicht gaan halen, want we hebben er deze winter al eentje gehad, toen de maximumtemperatuur op -0,1 graden bleef steken. Maar ter vergelijking: eind negentiende eeuw waren er gemiddeld 17 ijsdagen.”

Toch geen strenge winter

“Klimaatontkenners sturen me nu berichten zoals ‘En, waar zit ge nu met uw klimaatopwarming?’ alsof ik ooit heb gezegd dat er geen strenge winters meer zouden zijn”, zegt Deboosere. “2020-2021 zal trouwens niet in de boekjes komen als een strenge winter. Wat we nu beleven, is een winteropstoot zoals die vroeger wel vaker voorkwamen. Gemiddeld genomen hebben we nu minder sneeuwdagen dan dertig of vijftig jaar geleden, maar dat belet niet dat er eens een winter uitspringt met wat meer sneeuwdagen.”

De sneeuw van zondag was aangekondigd, maar dat de Ardennen sneeuwvrij bleven, was toch opmerkelijk. “Je hebt de botsing tussen warme en koude lucht en die grens kan overal liggen”, zegt Deboosere. “Frankrijk en een stukje Ardennen zijn lang in warme lucht blijven hangen. Daar is dus regen gevallen in de plaats van sneeuw. De grens liep toevallig door Vlaanderen.”

“Normaal is het kouder in hoger gelegen gebieden en daarom sneeuwt het daar ook vaker. Het zal je misschien verbazen maar zelfs in de zomer valt de meeste neerslag in de vorm van sneeuw. Wie wel eens op een vliegtuig zit, krijgt al eens mee dat de temperatuur buiten op grote hoogte -30 of zelfs -40 graden is. De sneeuw komt tijdens het vallen in warmere luchtlagen terecht en smelt.

De Ardennen en zeker de Hoge Venen liggen een stuk hoger dan bijvoorbeeld Antwerpen en dan is het normaal dat de neerslag in de Hoge Venen veel vaker valt in de vorm van sneeuw. De hoogste toppen van ons land kennen daardoor ook veel meer sneeuwdagen dan Vlaanderen. Nu was het even anders door de verdeling van warme en koude lucht. De Ardennen zaten net niet voldoende in koude lucht, ze konden zelfs niet eens profiteren van hun hoogtevoordeel.”

Koudste 7de februari

1895 - maximumtemperatuur was -10,5 graden

1895 - minimumtemperatuur was -18,1 graden

Koudste 10de februari

1985 - maximumtemperatuur was -5,6 graden (noot: echt 1985!)

1895 - minimumtemperatuur was -12,9 graden

Laagste minimumtemperatuur

-30,1 graden op 20 januari 1940 in Rochefort

Aantal ijsdagen (het vriest 24 uur aan een stuk)

2019-2020: 0

2018-2019: 2

2012-2013: 16

Langste periode met permanente vrieskou in 21ste eeuw

30 januari 2012 - 12 februari 2012: 14 opeenvolgende ijsdagen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234