Vrijdag 03/07/2020

Oudere werknemers

Waar komt de sympathie voor de leeftijdsdiscriminatie bij Dovy vandaan?

"U heeft het perfecte profiel maar wij nemen geen zwarte mensen aan." Stel dat Dovy dat had geantwoord aan een sollicitant, Donald Muylle was met pek en veren ingesmeerd. Hetzelfde geldt blijkbaar niet wanneer de keukenfabrikant een kandidaat "te oud" bevindt. Er klinkt begrip, sympathie zelfs. Waarom vinden we leeftijdsdiscriminatie minder erg dan racisme of seksisme?

"Ik ben blij te zien dat er nog bedrijven zijn die sollicitaties beantwoorden... Dikke duim voor Dovy", "Dovy treft geen schuld. Het niet aanwerven van oudere werkzoekenden is enkel een kwestie van loonkost."

In niet eens zeer weinig reacties op sociale media nemen burgers het op voor het keukenbedrijf dat de discriminatiewet schond door een sollicitant af te wijzen enkel op basis van zijn leeftijd van 59 jaar. Arbeidssocioloog Jan Denys (Randstad) vindt de steunbetuigingen bedroevend. "Een beetje triestig. Al die tweets die duidelijke discriminatie op arbeidsmarkt goedpraten, zelfs sympathiek vinden", tweette hij.

"Je vraagt je af wie de mensen zijn die het toejuichen dat je enkel op basis van je leeftijd afgewezen wordt hoewel je perfect aan het gevraagde profiel beantwoordt", zegt Denys. "Het is zuur en onbegrijpelijk, want heel veel mensen worden hopelijk ooit zelf een werknemer van 59 jaar."

Het gezellige imago van dit specifieke bedrijf, met de razend populaire Donald Muylle als uithangbord, kan een en ander verklaren. 'Authentieke, hardwerkende Donald' vergeven we makkelijker dan één of andere inwisselbare ceo.

Sommigen vinden het dan ook oneerlijk dat nu dit bedrijf als boosdoener neergezet wordt, terwijl iedereen wéét dat veel anderen in hetzelfde bedje ziek zijn maar de misstap niet begaan om ook zwart op wit te melden dat ze iemand op basis van leeftijd afwijzen.

Maar ook los van Dovy is leeftijdsdiscriminatie in het algemeen meer aanvaard dan discriminatie op basis van ras of geslacht. "Het ligt minder gevoelig, hoewel het dezelfde redeneerfout is, namelijk vooroordelen over een groep op een individu plakken", zegt Denys. "In de uitzendsector krijgen wij van werkgevers vaker de vraag om negatief te selecteren op basis van leeftijd dan op basis van geslacht of ras. Vreemd, want iedereen wordt zelf ooit vijftig-plus, terwijl je niet van geslacht of huidskleur verandert."

Het stereotiepe denken over 'ouderen' blijkt echter zo ingebakken dat sommigen het niet eens op zichzelf betrekken.

Dat blijkt niet alleen uit de ervaringen van Denys maar ook uit onderzoek. "Leeftijdsdiscriminatie komt veel vaker voor dan discriminatie op basis van etnische origine, vakbondslidmaatschap of jeugddelinquentie", zegt Stijn Baert, professor aan de vakgroep sociale economie (Universiteit Gent). Hij verwijst naar de 1.152 fictieve sollicitatiebrieven van 38-, 44- en 50-jarigen die hij en zijn team vorig jaar stuurde op bestaande vacatures. Gemiddeld kregen de mannen en vrouwen in de twee oudste leeftijdscategorieën 39 procent minder uitnodigingen voor een gesprek dan de jongste. "Alleen als ze hun ervaring in een soortgelijke job opdeden, maakten alle groepen evenveel kans."

Onderzoek van Interfederaal Gelijkekansencentrum Unia laat bovendien zien dat één op de drie Belgische werknemers leeftijdsdiscriminatie gerechtvaardigd vindt. "Opmerkelijk, zeker als je 'u bent voor ons te oud' zou vervangen door 'u bent voor ons te zwart'", zegt Unia-directeur Els Keytsman. "En het is een aanzienlijk probleem want slechts 44 procent van de oudere actieven werkt, terwijl ze een pool van talent en ervaring zijn."

Beeld thinkstock

De Unia-peiling leert dat het inderaad draait om stereotypen. Keytsman: "Velen zien zichzelf niet als 'oud' en associëren wie ouder is in positieve zin wel met meer ervaren en dus beter in staat tot problemen oplossen en tot beslissingen nemen, maar ook met minder energiek, flexibel en productief."

Volgens Baert zit er zeker een kern van waarheid in die vooroordelen over ouderen. "Gemiddeld genomen hebben ze een lager energieniveau, zijn ze minder creatief, flexibel en stuurbaar. Maar het is niet omdat die kenmerken voor een groep gelden, dat ze voor elk individu in die groep opgaan. Ook niet elke allochtoon is werkloos en niet elke vrouw vraagt zwangerschapsverlof."

Donald Muylle, meubelmaker en zaakvoerder van de keukenfabrikant Dovy Keukens.Beeld Joost De Bock

Ook het idee 'hoe ouder, hoe duurder' blijkt niet zomaar te kloppen."De werkgevers in ons land hebben gelijk dat ze op dezelfde nagel blijven kloppen en vragen dat de loonstructuur realistischer wordt. Maar in de praktijk zien wij dat er ook sollicitanten van boven de vijftig zijn die zelf hun looneisen naar beneden bijstellen, net omdat ze weten dat dit een obstakel is", zegt arbeidsmarktspecialist Denys.

Arbeidsmarkteconoom Baert meent evenens dat de focus op anciënniteit nu alvast te groot is. "De productiviteit is belangrijker, en die stijgt gemiddeld genomen maar tot 50, 55 jaar." In de zaak-Dovy kwam het niet eens tot een loonsonderhandeling. Keystman: "Deze perfecte kandidaat had nog niet eens over loon gesproken en hij werd al afgewezen wegens zogezegd te oud. Als vooroordelen al zodanig doorwegen zitten we echt met een probleem in een vergrijzend land waar iedereen langer zal moeten werken."

Een deel van de oplossing is, betere opsporing. "De wetgeving is goed, maar de pakkans te laag", zegt Baert. "Vergeijk het met snelheidsbeperkingen. Zonder flitspalen houdt niemand er rekening mee."

Daarnaast pleiten de experts voor een realistischer discours. Keytsman: "Ons beeld van oudere mensen is verouderd, zo blijkt uit onze peiling. We zien de oudere uit de jaren zestig, terwijl ouderen van vandaag veel vaker kwiek zijn en mee met de nieuwste ontwikkelingen. In plaats van de vergrijzing enkel te problematiseren, zou het moeten gaan over hoe je die nog jonge 'ouderen' met al hun expertise aan het werk houdt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234