Dinsdag 27/07/2021

Waar komt afkeer van Brussel vandaan?

De weigering van de Vlaamse ambtenaren om te verhuizen toont de schrik voor de grootstad Brussel. Want het getto dat vakbond ACOD beschrijft, staat ver van de werkelijkheid. 'In plaats van te roepen vanuit de voorstad, zouden ze zich moeten informeren.'

De Simon Bolivarlaan af, rechtsaf de Willebroekkaai op om uiteindelijk linksaf over het Redersplein richting de Havenlaan te lopen. Een tocht van iets meer dan een kilometer vanaf het voorportaal van het station Brussel-Noord. Een tocht die, zo wil de socialistische vakbond ACOD doen geloven, gevaarlijk is.

Want, zo klinkt het, er worden drugs gedeald in een nabijgelegen park, auto's worden gevandaliseerd, argeloze voorbijgangers beroofd en de kogels vliegen er in het rond. Een beschrijving die eerder doet denken aan het door bendeoorlogen geteisterde Ciudad Juárez in Mexico dan aan onze hoofdstad.

In werkelijkheid is de route die de ambtenaren zullen moeten afleggen, eerder een niemandsland. Al ligt er een parkje, dat ook wordt bezocht door vluchtelingen en verslaafden. "Er zijn vaak tentenkampen van asielzoekers die bij de dienst Vreemdelingenzaken willen zijn", zegt Thomas Devos, coördinator straathoekwerk bij JES Brussel.

"Als een pendelaar dat niet gewend is, kan hij schrikken. Ook zijn er redelijk wat daklozen met een heroïneverslaving. Zij vormen geen bedreiging voor de omgeving, omdat ze daar lichamelijk niet toe in staat zijn. We hebben het hier ook niet over Marseille of Parijs."

De misdaadcijfers bevestigen het beeld van de straathoekwerkers. In 2013 waren er in de buurt 12 diefstallen uit voertuigen en 24 diefstallen met geweld. In de eerste zes maanden van dit jaar blijft de teller steken op 6 autodiefstallen en 2 diefstallen op straat, zo meldt Ans Persoons (sp.a), Brussels schepen van Nederlandstalige aangelegenheden. "Wat ACOD vertelt, is niet de realiteit. Bovendien gebeuren de incidenten altijd heel laat 's avonds of 's nachts. En laat mij duidelijk zijn: over schietpartijen in een park heeft de politie nog nooit een melding gekregen."

Dat de visie van ACOD weinig met de werkelijkheid te maken heeft, ziet ook stadssocioloog Stijn Oosterlynck (UAntwerpen). "De misdaadcijfers veranderen weinig aan de perceptie. De ambtenaren zullen in de hoofdstad ook anders reageren op bijvoorbeeld een diefstal met geweld dan wanneer hen dat zou overkomen in hun thuisdorp of -stad. In Brussel voedt het hun afkeer en zullen ze de ervaring gebruiken om hun angstbeeld te rechtvaardigen."

Vlaanderen heeft weinig gemeen met de hoofdstad, en het chaotische karakter ervan stoot veel mensen af. De 240.000 Vlaamse pendelaars die dagelijks naar Brussel trekken, komen terecht in een stad die vreemd voor hen is, en die bevolkt wordt door vele nationaliteiten. In de Kanaalzone zijn dat voornamelijk Maghrebmigranten, die in armoede leven. De breuklijn die tussen hen en de pendelaar loopt, mag gerust een grens van glas worden genoemd.

Gemakzucht

Zo'n grens, in een andere context accuraat beschreven door de Mexicaanse auteur Carlos Fuentes, behelst hier vooral de vervreemding en het gebrek aan contact tussen de wijkbewoners en de instromende ambtenaren. In de Kanaalzone en de Maritiemwijk, die naast Tour & Taxis ligt, is er veel schooluitval en (jeugd)werkloosheid. Alle problematieken eigen aan grootsteden, en onbekend voor veel Vlamingen, komen er samen.

"Veel pendelaars wonen op verkavelde gronden, trekken op met dezelfde soort mensen en gaan met hen via het openbaar vervoer naar het werk", zegt stadssocioloog Eric Corijn (VUB). "Dat de ambtenaar angstig is, komt voort uit gemakzucht. In plaats van te roepen vanuit de voorstad zouden zij zich moeten informeren. Ze maken immers amper kennis met de stad. Ze krijgen angstgevoelens die niet eens op perceptie zijn gebaseerd, want ze nemen niets waar."

Dat is ook een doorn in het oog van schepen Persoons. Zij ziet, logischerwijs, een heel andere wijk. "De buurt is in beweging. Er is een sportzaal, een school, een jeugdhuis, Brussel-Bad en er komt wellicht een museum voor moderne kunst. Ik hoor dat de ambtenaren hun nieuwe route met een stadsgids verkennen. Ik stel voor dat ze niet alleen het pad naar Tour & Taxis volgen, maar ook de rest van Brussel eens verkennen. En dan zullen ze zien dat het heus wel meevalt."

Stedelijk weefsel

Dreigen met juridische stappen, zoals ACOD doet, is volgens Corijn en Oosterlynck geen oplossing. Die laatste stelt dat ACOD de "angst voor 'verworpenen der aarde' cultiveert". "De vakbond stigmatiseert de hele wijk en sluit zich aan bij een hele reeks incidenten die Molenbeek en de stationsbuurt afschilderen als een getto. Hun visie is de pendelaarskijk op Brussel. Het is een buurt die zij gebruiken om geld te verdienen, niet om in te investeren."

Iets wat Oosterlynck tegen de borst stuit. "We spreken hier over een vakbond die meer moet doen dan een beroepsgroep verdedigen. In hun missie verklaren zij te staan en te ijveren voor een solidaire samenleving. Zij moeten de handen in elkaar slaan met de straathoekwerkers en hun expertise gebruiken om de angst te verminderen. Want uiteindelijk moeten ambtenaren bijdragen tot een sterker stedelijk weefsel."

De oplossing van de stadssociologen is dezelfde als de goede raad van Persoons. Ga wandelen, beleef de wijk, drink eens iets in een café en praat met de buurtbewoners. Dat klinkt simpel, maar dat is het niet. De ambtenaren weten niet hoe ze zich moeten bewegen in de grootstad, waar andere codes gelden dan in de voorstad of op het platteland.

"Toch zou ik me niet al te druk maken als ambtenaar", zegt Devos. "Maar je moet de codes wel willen leren kennen. Je moet de straat niet oversteken wanneer je een groepje jongeren tegenkomt. "Zijn wij soms stront?", denken zij dan. Zo'n bevestiging van hun lagere sociale status, waar zij zich ook pijnlijk van bewust zijn, doet pijn en kan voor boosheid zorgen. En dan kan het wel gebeuren dat ze je achtervolgen of lastigvallen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234