Vrijdag 14/08/2020
Warda El-Kaddouri.Beeld DM

ColumnWarda El-Kaddouri

Waar ik me zorgen om maak: een wereld waarin feiten minder belangrijk zijn dan meningen

Warda El-Kaddouri is literatuurwetenschapper en freelancejournalist.

Gisterenavond sloot ik mijn weekje vakantie af door in de zetel te ploffen met een grote bak popcorn en wat Netflix-humor met de stand-upcomedyshow Right Now van Aziz Ansari. Hij herinnerde het publiek aan een schandaal op sociale media: een man had pizza besteld en kreeg de peperoni in de vorm van een hakenkruis. 

De mensen in de zaal konden via geklap aangeven of ze vonden dat de worstjes er nu echt als een swastika uitzagen of dat de man in kwestie gewoon op zoek was naar aandacht. De comedian liet zelfs iemand in het publiek aan het woord die mocht uitleggen waar en wanneer hij erover had gelezen. Ondertussen greep ik al naar mijn telefoon omdat ik hier niets over had gehoord en dacht: hoe kon ik dit gemist hebben? Precies op dat moment zegt Ansari – spoiler alert – dat hij het hele voorval verzonnen heeft.

Wow, dacht ik, dit is precies het probleem waar ik me al een tijdje zorgen over maak: een wereld waarin feiten minder belangrijk zijn dan meningen én waar we ook over alles een mening willen hebben. Inclusief mezelf. Ook over zaken waar we dus helemaal niks van afweten. 

Immuun

Aanvankelijk leek het hele idee van post-truth met Trump als pionier een ver-van-mijn-bedshow aan de andere kant van de Atlantische Oceaan. En ook al hebben politici altijd al een dubieuze relatie gehad met de waarheid, de rekbaarheid is écht niet oneindig. Wij, in het nuchtere en wijze continent, hechten te veel waarde aan het rationele erfgoed van de verlichting en zijn dus immuun, dacht ik. Ik zat er rijkelijk naast.

Ga even online en je vindt altijd een bevestiging voor wat je wil geloven. Bestaan eenhoorns? Ongetwijfeld. Is Lionel Messi een robot gemaakt door de Illuminatie? Zeker weten. Ik heb koorts, ga ik nu dood? Hoogstwaarschijnlijk. 

Met de komst van sociale media creëren algoritmes ook nog eens bubbels van gelijkgestemden waarbij je razendsnel fake news kan verspreiden. Mainstreammedia proberen dit enigszins recht te trekken door factchecks. Maar wie overtuig je met cijfers en wetenschap als de ontvanger geen interesse heeft in de feiten? Het is als schreeuwen tegen iemand die doet alsof hij doof is. 

‘Is dat wel echt zo?’

Deze week circuleerden na de moord op een Italiaanse politieagent berichten op sociale media dat de daders Noord-Afrikanen waren. De reacties die daarop volgden kan je wel raden. Later werden twee witte Amerikaanse jongeren gearresteerd en bekende één van hen de moord. Nu kan er nog zoveel informatie rechtgezet worden, maar het kwaad in de hoofden van de mensen is al geschied. Nieuwsberichten worden bovendien soms zélf weggezet als fake news, georkestreerd door een linkse elitaire lobby. De pathologische drang naar het eigen gelijk is beangstigend en gevaarlijk.

Iedereen heeft recht op een mening. Gelukkig maar. Zelfs deze column is een mening. Iedereen heeft echter ook de verantwoordelijkheid zijn of haar overtuigingen altijd kritisch in vraag te stellen. ‘Is dat wel echt zo?’ is één van de makkelijkste en tegelijk één van de moeilijkste vragen die iemand zichzelf kan stellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234