Donderdag 17/10/2019

Analyse Brexit

Waar gaan de miljarden voor de mogelijk akkoordloze brexit eigenlijk heen?

Brits premier Boris Johnson. Beeld AFP

De Britse regering trekt nog eens een paar miljard uit om het land voor te bereiden op een vertrek uit de EU zonder akkoord: de No Deal. Het geld is bestemd voor  medicijnen, grenscontroles en een grote pr-campagne. 

De kans dat het Verenigd Koninkrijk met Allerheiligen op 1 november zonder akkoord de Europese Unie verlaat is één op een miljoen, heeft premier Boris Johnson herhaaldelijk gezegd. Toch heeft de Britse regering donderdag  aangekondigd om omgerekend 2,3 miljard euro te reserveren voor een No Deal-scenario. Dat komt bovenop de 4,6 miljard die de regering-May eerder in reserve had gehouden om het eiland door de eerste moeilijke maanden te leiden na zo’n dramatisch vertrek. Wat nog weer los staat van het miljard pond dat de gedoogsteun van de Noord-Ierse Democratic Unionist Party heeft gekost.

De oppositie staat versteld over het gemak waarmee de ponden tevoorschijn komen, temeer omdat de Conservatieve regering al jaren roept dat er wegens bezuinigingen geen extra geld is voor onderwijs, gezondheidszorg, sociale woningbouw, defensie, armoedebestrijding en onderhoud van wegen. Tegenstanders van brexit vragen zich op hun beurt af waarom de brexiteers indertijd niet op de zijkant van de rode campagnebus hadden gezet dat een akkoordloze brexit 1.000 pond per huishouden kost, in plaats dat de gezondheidszorg elke week 350 miljoen pond extra ontvangt na een brexit.

De No Deal-investeringen zijn volgens de regering-Johnson geen weggegooid geld, omdat een deel ervan ook nodig zal zijn in geval van een ordentelijk vertrek uit de EU. Over de vraag waar de 2,3 miljard euro precies heen gaat, wordt geheimzinnig gedaan. Wat Londen met deze aankondiging vooral lijkt te willen aantonen, is dat het land goed is voorbereid. Voor de EU-lidstaten moet dat een motivatie zijn om weer aan de onderhandelingstafel plaats te nemen.

Medicijnen

Om te voorkomen dat brexit letterlijk een hoofdpijndossier gaat worden legt de Britse regering 475 miljoen euro opzij voor het vervoeren en opslaan van cruciale medicijnen. Het opslaan van enorme hoeveelheden is een kostbare operatie voor apotheken, die pas geld voor medicijnen krijgen als ze over de toonbank gaan. Bovendien kan het leiden tot verspilling, omdat veel medicijnen een houdbaarheidsdatum hebben. Een nog groter probleem is medicatie met een korte houdbaarheid, zoals insuline en levensreddende epi-pennen tegen allergische reacties. Voorstanders van brexit hebben ervoor gepleit geen tarieven te heffen op medicatie en geen kwaliteitscontroles uit te oefenen aan de grens.

Sinn Féin-leider Mary Lou McDonald en vicevoorzitter Michelle O'Neill bij een brexitprotest na hun ontmoeting met de Britse premier Boris Johnson. Beeld Getty Images

Douane

Er komt 377 miljoen voor het versterken van de landsgrenzen. Een deel van dat geld zal gaan naar vijfhonderd nieuwe personeelsleden bij de Border Force, de Britse versie van de marechaussee. Dat komt bovenop de vijfhonderd medewerkers die eerder dit jaar waren gerekruteerd. Dit moet lange rijen aan de grenzen voorkomen en ook de aanvraag van paspoorten versnellen. Het land verlaten blijft makkelijk, want er zijn geen grenscontroles voor uitreizende passagiers. Geld gaat er ook naar nieuwe IT-faciliteiten, wat het registreren  van goederen door bedrijven moet versnellen en vergemakkelijken. Oud-hoofd van de Border Force Tony Smith heeft zich hardop afgevraagd waarom dit allemaal drie jaar geleden niet is gebeurd.

Logistiek

Geld is er ook gevonden voor het voorkomen van een verkeerschaos in Kent, het graafschap waar Dover en Folkestone liggen. Eerdere voorbereidingen, zoals het laten testrijden van vrachtwagens van de havensteden naar een verlaten vliegveld dat dienst moet doen als de grootste parkeerplaats ter wereld, hebben op de lachspieren gewerkt. De meeste aandacht zal gaan naar de M20, de autoweg waar dagelijks duizenden vrachtwagens rijden, op weg naar of arriverend uit Frankrijk. Hoe groot de chaos op de M20 zal worden hangt af van de toekomstige werkwijze van douaniers in Calais en is daarom moeilijk te voorspellen. Met name de handel van verse producten, zoals bloemen, vlees en groenten, loopt gevaar.

Landbouw

Wie kent de melkplassen, wijnmeren en boterbergen nog, de neveneffecten van de EG-landbouwsubsidies in de jaren tachtig? Nu dreigen er vleesheuvels. Om de boeren te helpen heeft de Britse regering een half miljard apart gehouden voor het massaal opkopen en invriezen van lams- en schapenvlees, maar het overkoepelende orgaan van koelbedrijven heeft al gezegd dat de capaciteit daarvoor ontbreekt. Tussen de 35 en 40 procent van het genoemde vlees is voor de export, waarvan 90 procent voor Europese landen. Bij een No Deal dreigen er tarieven van tussen de 40 en 50 procent. Met het voornemen om vlees tegen een gegarandeerde prijs op te kopen keren de aloude productiesubsidies terug.

Publieksvoorlichting

Voor pr-bureaus komen er gouden tijden aan nu er 151 miljoen euro is vrijgemaakt voor het voorlichten van de gewone Britten over consequenties van een No Deal. Zo zullen alle huishouden informatie krijgen, via de postbode en via de televisie. Dit is ironisch omdat de brexiteers in de aanloop naar het EU-referendum woedend waren over de 10 miljoen die de regering-Cameron had gestoken in voorlichting. Sommige Britten zijn al aan het hamsteren geslagen. Op Facebook zijn meerdere groepen waar zogeheten ‘preppers’ informatie uitwisselen. Een neveneffect is de toenemende interesse in volks- en moestuintjes. Het hamsteren heeft eerder dit jaar bijgedragen aan de economische groei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234