Maandag 27/06/2022

PortretSun Chunlan

Waar deze Chinese vicepremier verschijnt, vreest iedereen voor zijn job

De Chinese vicepremier Sun Chunlan. Beeld AP
De Chinese vicepremier Sun Chunlan.Beeld AP

Op plekken waar Covid-19 in China huishoudt, duikt vicepremier Sun Chunlan (71) op, om namens het Politburo de plaatselijke autoriteiten op de vingers te kijken. Wie is deze apparatsjik in de weer oplaaiende coronabrandhaarden?

Marije Vlaskamp

In het beginstadium van de pandemie stortte niet iedereen zich fanatiek op de ‘volksoorlog tegen het coronavirus’. Sommige partijbonzen verdoezelden het aantal besmettingen, anderen grepen niet in als ziekenhuizen doodzieke coronapatiënten weigerden. Deze ‘deserteurs’ kregen het aan de stok met vicepremier Sun Chunlan. “Deserteurs worden voor eeuwig aan de schandpaal van de geschiedenis genageld”, aldus Sun. Harde woorden uit de mond van een moederlijk ogend type: als coronatroubleshooter Sun op inspectie komt, vreest iedere ambtenaar voor zijn baantje.

Riskante klus

Namens het Politburo stelde ze anderhalve maand lang orde op zaken in Wuhan, de eerste stad waar het toen nog onbekende virus huishield. Dat riskante klusje had Sun niet alleen haar gezondheid, maar ook haar carrière kunnen kosten. Daarna trok ze twee jaar lang als boegbeeld van de centrale partijleiding van de ene naar de andere uitbraak. Vorige week was ze in Jilin, een noordoostelijke provincie waar het virus hard toeslaat. 1.542 van de 2.027 nieuwe gevallen die China zondag registreerde, waren in Jilin. Daar stierven dit weekend voor het eerst sinds een jaar opnieuw enkele Chinezen aan Covid-19.

Voor China, dat zich vastklampt aan een zerocovidbeleid, zijn dit zorgwekkende ontwikkelingen, zeker nu de besmettelijker omikronvariant in meerdere provincies en megasteden tegelijk uitbreekt. De rolverdeling is helder: Sun Chunlan zet de autoriteiten onder druk met harde maatregelen om uitbraken te smoren, terwijl president Xi Jinping de discussie over de haalbaarheid van strenge lockdowns, agressief bron- en contactonderzoek en ellenlange quarantaines naar zich toetrekt.

Over Suns jeugd in Raoyan, een plattelandsgebied ten zuiden van hoofdstad Peking, is niets bekend. Persoonlijke details over hooggeplaatste politici zijn immers geheim. Uit haar officiële biografie valt op te maken dat het meisje genaamd Lenteorchidee rond haar vijftiende levensjaar de plaatselijke partijleiding moet zijn opgevallen. Wellicht ook wegens de onberispelijke klasseachtergrond van haar vader, een fabrieksarbeider, werd ze toen geselecteerd voor een technische opleiding in de noordoostelijke industrieprovincie Liaoning.

Job in klokkenfabriek

Het is opmerkelijk dat Sun tot 1969 mocht studeren, terwijl destijds juist veel scholen sloten omdat miljoenen stadsjongeren naar het platteland werden verbannen om ‘van de boeren te leren’. Haar eerste baantje, in een klokkenfabriek, klinkt niet opwindend, maar in de politiek puriteinse jaren zeventig was een positie als arbeider zeer begerenswaardig en statusverhogend.

Zodra Sun in 1973 lid werd van de Communistische Partij had ze een partijfunctie in de fabriek te pakken. In dienst van het gemeentelijk bureau voor lichte industrie in Anshan leidde ze de communistische jongerenorganisatie, als manager van een textielfabriek kwam ze in het partijbestuur. Zo klom ze op, tot ze als hoofd van de Vrouwenfederatie Liaoning in 1993 voor het eerst op provinciaal niveau leiding gaf.

In deze typisch vrouwelijke positie bleef Sun niet lang. Ze bekwaamde zich als staatsvakbondsleider in het tijdperk van economische hervormingen, die noopten tot massaontslagen in de staatsindustrie. Dat in Liaoning, waar de economie drijft op staatsfabrieken, geen noemenswaardige opstanden onder werklozen uitbraken, pleitte voor Suns politieke talenten. Ze stoomde door naar staatsorganen die rechtstreeks verantwoording afleggen aan de centrale regering: haar landelijke carrière werd in 1997 bekroond met toetreding tot het Centraal Comité.

Bestuurlijke puinhopen

In dat voorportaal van honderden apparatsjiks en partijbazen die hopen door te stoten naar het Politburo hoorde ze bij de factie van Hu Jintao, een kleurloze en bij vlagen vleugellamme partijleider die tot 2012 regeerde. Discreet ruimde ze de bestuurlijke puinhopen die wegens corruptie in ongenade gevallen mannelijke collega’s achterlieten.

In 2012 kwam Sun in het Politburo onder leiding van Xi, wiens achterban uit revolutionaire elitefamilies bestaat, in plaats van politici van nederige afkomst zoals Sun, die Hu’s factie domineren. Met haar feilloze politieke aanpassingsvermogen boog ze zich naadloos naar de nieuwe sterke man. Xi herkende haar stalen politieke zenuwen en gaf haar lastige werkjes, zoals het optuigen van een departement dat de greep van de Communistische Partij op de wereldwijde Chinese diaspora versterkt.

Ondanks haar goede resultaten brak Sun niet door het ultieme glazen plafond – anders was ze de allereerste vrouw met een zetel in het dagelijks comité van het Politburo geworden. Sun slijt haar laatste dienstjaren voor haar pensioen dit najaar op plekken waar Covid-19 machtiger dreigt te worden dan de staat, terwijl Xi en kompanen in gedesinfecteerde kantoren over het virus vergaderen.

Op weg naar een plaatsje in de schoolboeken

- Als partijsecretaris van de havenstad Dalian zuiverde Sun van 2001 tot 2005 het ambtenarenapparaat van de invloed van haar omstreden voorganger Bo Xilai, lang voor Bo’s definitieve val in 2012.

- “Verschrikkelijk hartverscheurend, ik schaam me diep”, was Suns reactie toen een hoogzwangere vrouw tijdens de lockdown van de stad Xian eind vorig jaar haar baby verloor. De zwangere werd geweigerd bij het ziekenhuis omdat haar covidtestresultaat enkele uren verlopen was.

- Sun krijgt waarschijnlijk een plaatsje in de Chinese schoolboeken, nu het ministerie van Onderwijs scholen beveelt het coronabeleid te gebruiken als lesmateriaal om kinderen te leren dat het Chinese eenpartijsysteem superieur is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234