Zondag 04/12/2022

‘Waar blijft dat spandoek voor een Belgische regering?’

‘De EU heeft veel te laat en te zwak gereageerd op de omwentelingen in het Midden-Oosten. Maar we staan klaar om jullie te helpen bij de transitie naar een democratie.’ Die boodschap verkondigde Guy Verhofstadt (Open Vld) afgelopen weekend in Caïro. ‘Wat in Egypte te gebeuren staat, moet een model zijn voor de hele regio.’

Aangekomen op het inmiddels wereldberoemde Tahrirplein kan Verhofstadt het niet laten om te verwijzen naar de toestand in eigen land. “Kom, haal dat spandoek maar boven met: ‘Wij willen een regering in België’. Het is hier dat het gebeurt.” Of hoe de revolutie in Caïro ook de liberale fractieleider inspireert.

Hij is dan niet langer een van de Europese regeringsleiders, Guy Verhofstadt drijft nog altijd op het enthousiasme van een premier. Waar de echte beslissingen worden genomen, daar wil hij zijn. Dat hij twee weken na de val van president Moebarak als een van de eerste Europese politici voet zet op het Tahrirplein in Caïro is voor hem een erezaak. Al blijkt later dat ook de buitenlandministers van Duitsland, Luxemburg en Italië al naar de Egyptische hoofdstad afzakten. “De EU-instellingen, dáár gaat het om”, mompelt hij.

Het is aan de zwakke reactie van die EU-instellingen dat de leider van de liberale ALDE-fractie in het Europees Parlement zich dood heeft geërgerd. Zowel wat Tunesië, Egypte als nu Libië betreft, volgens Verhofstadt was het telkens too little too late. “De EU heeft de situatie van bij het begin compleet fout ingeschat. Ze vreesde voor een machtsgreep van moslimfundamentalisten, maar zat er volledig naast. Dit is immers in de eerste plaats een beweging voor meer democratie, die gestart is vanuit de basis, vanuit de mensen zelf. Zoiets moet je voluit steunen.”

Het is die boodschap die hij samen met fractieleden Edward McMillan-Scott en Hans Van Baalen zelf overbracht in Caïro. Eerst en vooral aan de partijen waarmee Verhofstadts liberale fractie een rechtstreekse band heeft, zoals de Democratic Front Party (DFP), die achter Mohammed ElBaradei staat, en de liberale El Ghad Party van Ayman Nour, de tegenkandidaat van Moebarak die in 2005 in de gevangenis belandde.

Na de euforie, de repressie

Voor deze partijen is een nieuw tijdperk aangebroken, nu ze voor het eerst zicht hebben op echt democratische verkiezingen. Hetzelfde geldt voor de tientallen nieuwe bewegingen en partijtjes die als paddenstoelen uit de grond schieten en het bewijs zijn van het democratische reveil dat Egypte doormaakt. Alleen hebben die nieuwe politieke krachten tijd nodig om zich klaar te stomen voor verkiezingen. Tijd die volgens hen ook gebruikt moet worden om een nieuwe, aangepaste grondwet voor te bereiden. Vandaar dat de roep steeds luider klinkt om de huidige transitieperiode van een half jaar met minstens vier maanden te verlengen. “Anders wint de Moslimbroederschap de verkiezingen. Zij zijn de enigen die nu al hun structuren op orde hebben”, waarschuwt Ibrahim Nawar, ondervoorzitter van de DFP. Ondertussen moet er een overgangsregime komen waarin geen plaats is voor getrouwen van het oude regime en moet het leger ruimte laten voor vertegenwoordigers van de civiele maatschappij, luidt het unaniem bij de oppositiepartijen en de talrijke jonge activisten.

Het is wat Verhofstadt “de transitie in de transitie” noemt, iets waarbij de EU volgens hem expertise en knowhow kan leveren. “We kunnen erop toezien dat de revolutie echt tot een parlementaire democratie leidt en niet gekaapt wordt door de oude machthebbers of andere niet-democratische krachten.”

Het is een aanbod dat hij tijdens zijn blitzbezoek aan Caïro ook aan de huidige interim-premier Ahmed Shafik doet. Al kan het voorstel op weinig enthousiasme rekenen bij de voormalige gevechtspiloot en Moebarakgetrouwe. Verhofstadt en zijn delegatie krijgen te horen dat alles wel in orde komt en de EU zich niet te veel zorgen moet maken.

Maar dat doen de betogers op het Tahrirplein wel. Dagelijks komen honderden mensen er nog samen om ervoor te zorgen dat de revolutie die op 25 januari begon en op 11 februari tot het aftreden van Moebarak leidde, niet in de kiem wordt gesmoord. Na de euforie van de overwinning neemt de repressie immers weer toe. Afgelopen vrijdag chargeerde de militaire politie onverwacht, en werden verschillende manifestanten zwaar toegetakeld. Zaterdagnacht probeerden ze de manifestaties dan weer te breken door het hele plein in het donker te zetten. “De revolutie is nog lang niet voorbij”, zegt activiste Esraa Abdel Hamid, die mee vooraan liep tijdens het protest. “Eigenlijk hebben we zelfs nog niets bereikt. Vroeger reisde Moebarak over en weer van Caïro naar Sharm el-Sheik, nu blijft hij gewoon in Sharm el-Sheik. Veel is er dus niet veranderd. We moeten af van de oude gezichten van het regime. Zolang dat niet gebeurd is, zullen we niet opgeven.”

‘Winds of change’

Het vertrouwen in de legerleiding en het overgangsregime is bij de jongeren zogoed als onbestaand. Ahmed Eid, een jong DFP-lid, geeft het als wijze raad aan Verhofstadt mee: “Ik wil u niet teleurstellen, maar ik denk dat een ontmoeting met premier Shafik tijdverlies is. He is a dead man. Als hij vandaag niet verdwijnt, dan is het wel volgende maand”, klinkt het zelfverzekerd.

De jongeren die de revolutie vormgaven, zijn vastberaden om die niet te laten kapen. “Het Westen vreesde dat Iran de Islamitische Revolutie naar hier zou exporteren, maar het zal andersom zijn”, maakt Bassem Samir van het Egyptian Democratic Institute zich sterk.

Zo denkt ook Amr Moussa erover. Hij is secretaris-generaal van de Arabische Liga, gedoodverfd presidentskandidaat en volgens sommigen ook de volgende president. “Er is geen weg terug. Maar deze keer is het onze eigen roep om democratie, los van wat het Westen zegt. The winds of change laten zich in de hele regio voelen. Dit gaat niet alleen over Egypte maar over het hele Midden-Oosten.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234