Woensdag 25/11/2020

Film Fest Gent

Waanzinnig Duits tv-epos eindelijk gerestaureerd: "Het ging eens om normale mensen"

'Acht Stunden sind kein Tag' (Eight Hours are Not a Day) van Rainer Werner Fassbinder.Beeld RV

Het is zeker niet zijn bekendste werk, maar wel een waanzinnig epos van 660 minuten. Met Acht Stunden sind kein Tag maakte de Duitse cult-regisseur Rainer Werner Fassbinder een tv-reeks over een arbeidersgezin. En die is zondag helemaal gerestaureerd te zien tijdens Film Fest Gent. 

U kent de Duitse cineast Rainer Werner Fassbinder allicht van de reeks Berlin Alexanderplatz (1980). Hoewel de man vooral geprezen werd door ingewijden en liefhebbers van cultfilms, leverde hij een onwaarschijnlijk palmares af, met 42 films, een televisieserie van 38 delen en vier korte films.

Rainer Werner FassbinderBeeld RV

Minder bekend in zijn oeuvre is de minireeks Acht Stunden sind kein Tag. Eigenlijk is dat een uit de hand gelopen film-cyclus in vijf delen, die elk tussen de 90 en 100 minuten duren.

Het resultaat werd zopas integraal - 660 minuten! - gerestaureerd door de Rainer Werner Fassbinder Foundation. Die staat onder leiding van Film Fest Gent-jurylid Juliane Lorenz. Zij was Fassbinders vaste monteur én muze.

U heeft de kans gehad om met Rainer Werner Fassbinder te werken. Wat heeft u van hem geleerd?

Juliane Lorenz: “Alles in mijn leven. (lacht) Ik was jong, ik was verliefd en hij was de beste op aarde. Toen we elkaar in 1976 leerden kennen, was ik een verlegen, jong meisje. Film hield me bezig, dat had ik van thuis meegekregen. Ik zou mezelf nooit een kunstenaar hebben genoemd, maar ik had ideeën. Die kon ik met hem uitwisselen en dat bracht ons in een relatie: zéér professioneel en zéér privé.”

Juliane Lorenz van de Rainer Werner Fassbinder FoundationBeeld RV/Elfi Mikesch

Wat voor een man was hij?

“Hij heeft geen makkelijk jeugd gehad: geboren in 1945, zijn ouders zijn gescheiden toen hij zes jaar oud was. Maar hij was een selfmade man, sommigen hebben hem zelfs een genie genoemd. Daar was hij het niet mee eens, en dan citeerde hij Goethe. Iets geniaal is 75 procent werken, en misschien heeft de rest iets met genialiteit te maken.

“Er zijn zoveel boeken over hem geschreven, en dan lees ik wel eens: Fassbinder kon een asshole zijn. Misschien was dat zo, want ja, hij was een regisseur!”

Wanneer zag u Acht Stunden sind kein Tag voor de eerste keer?

"Tijdens de opnames van Berlin Alexanderplatz in de Bavaria Studios in München, hadden we elke vrijdag een officieel moment voor de crew. Reiner had schrik dat mensen hun concentratie zouden verliezen, omwille van de lange opnamedagen. Daarom was er elke vrijdag een screening, met telkens twee delen van de reeks. En ik wist niet dat Reiner ook zo’n grappig werk had gemaakt.”

Acht Stunden sind kein Tag (Eight Hours are Not a Day)Rainer Werner FassbinderBeeld RV

Waarom heeft hij zoiets atypisch gemaakt?

“De tv-zender WDR had hem gevraagd om een arbeidersreeks te maken, in de nasleep van de revolutie in 1968. Dat idee kwam van de producer Peter Märthesheimer - zelf opgegroeid in een arbeidersgezin - die dacht dat de revolutionaire Fassbinder hier wel iets mee kon. In plaats van een klassieke tv-reeks over een gezin waar alles goed gaat, koos hij voor een familie met problemen. Dat kenden wij niet op de Duitse tv. Maar het sloeg aan, want het ging eens om normale mensen.”

Ook Fassbinders keuze voor atypische acteurs, drukt zijn stempel.

“Klopt. Hij haalde acteurs uit de nazi-tijd uit hun pensioen om als ouderen mee te spelen in de reeks. Zo speelde Luise Ullrich de grootmoeder en Werner Finck, een bekende cabaretier uit de jaren 1930, de grootvader. Dat was in West-Duitsland nooit eerder gebeurd. Voor de generatie van ’68 waren àlle oude Duitsers nazi’s, wat natuurlijk niet waar was. (lacht) Maar Fassbinder trok daar zich niets van aan. Hij vond het gewoon goede acteurs.

“Ook de jonge acteurs waren goed gecast, en kwamen zelf uit het arbeidersmilieu. Ze waren toen amper gekend, maar konden schitteren omdat ze voelden wat ze speelden.”

Heeft de reeks de tand des tijds doorstaan, vindt u?

“Op technologisch vlak niet, vandaag zou je dat helemaal anders aanpakken. Maar het verhaal blijft overeind, over een land waar het ooit echt niet goed ging. Ik kan ervan meespreken, ik ben erin opgegroeid.”

Acht Stunden sind kein Tag is niet zijn bekendste werk. Waarom koos u ervoor de reeks te restaureren?

“Het is onze taak als fonds om zijn werk zichtbaar te maken en dit is iets bijzonder. De vijf delen zijn opgenomen in 16mm-film en dat is materiaal dat door de tijd wordt aangetast. In 1995 hebben we de originelen voor de veiligheid al eens laten omzetten naar 35mm, die we ook gebruikt hebben voor de expo in het New Yorkse MoMA in 1997. Dankzij de restauratie zie je de reeks weer in de originele kleuren en in 2K-resolutie.

Acht Stunden sind kein Tag (Eight Hours are Not a Day)Rainer Werner FassbinderBeeld RV

“De reeks was Fassbinders eerste opdracht, dus daarom erg interessant. Maar we hebben nog altijd een lijst van materiaal dat we perfect willen digitaliseren. Alleen is dat proces erg moeilijk en duur. Dit project was nog eens extra tijdrovend, omdat de Duitse wet vraagt dat alle rechthebbenden van tv-reeksen hun akkoord geven, omdat het ooit enkel voor tv was bedoeld. En ik kan je zeggen, dat was een bloody big job.”

Marathon op zondag 15/10 (van 10u tot 21u) in aanwezigheid van Juliane Lorenz. Tickets kunt u hier kopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234