Maandag 20/01/2020

Achtergrond

Waalse Krook: "Deze zaak zal de stad Gent een fikse duit kosten"

Nadat de werken aan de bibliotheek werden stilgelegd, zette de stad Gent alles op alles om snel een nieuwe bouwvergunning te bemachtigen. Beeld Artitec Fotografie

"#Krook is genomineerd voor MIPIM-award", twitterde Gents burgemeester Daniël Termont deze week trots over de bouw van de nieuwe bibliotheek aan de Waalse Krook. Intussen voert Johan Van Overstraeten een verbeten juridische strijd. Volgens hem wordt er gebouwd op 'zijn' grond.

Twee maanden lang was het muisstil op de werf aan de Waalse Krook in Gent. De werken aan de nieuwe bibliotheek en aan het prestigieuze 'onderzoekscentrum voor media en informatie, kunst en cultuur' lagen sinds 17 november 2014 noodgedwongen stil nadat de Raad voor Vergunningsbetwistingen (RvVB) de bouwvergunning had vernietigd.

Dat gebeurde op vraag van de nv VOP, een patrimoniumvennootschap rond de ambitieuze en bemiddelde gebroeders Liévin, Hans, Antoon, Johan en Bart Van Overstraeten. De grond waarop de nieuwe bibliotheek wordt gebouwd, was sinds halverwege de jaren tachtig eigendom van de in vastgoed en fitnesscentra gespecialiseerde Brusselse zakenfamilie. Ze exploiteerde er een sportcomplex. In 2010 werden de Van Overstraetens 'bij hoogdringendheid' door het Gentse stadsbestuur onteigend voor 3,6 miljoen euro. Later werd dat bedrag via juridische weg opgetrokken tot 8,2 miljoen.

"Die grond is vandaag nog altijd onze eigendom", zegt Johan Van Overstraeten. "In mei 2014 is de rechtbank ons daarin ook gevolgd: er is toen een vonnis uitgesproken waarbij de onteigening onwettig werd verklaard. Dat wil zeggen dat het terrein aan de Waalse Krook nooit uit ons patrimonium is verdwenen."

Johan Van Overstraeten, eigenaar van de grond. Beeld Stefaan Temmerman

Award

Na de vernietiging van de bouwvergunning door de RvVB zette de stad Gent alles op alles om de Vlaamse stedenbouwkundige ambtenaar zo snel mogelijk een nieuwe vergunning te laten afleveren. De normale duurtijd is drie maanden; Gent haalde zijn nieuwe bouwvergunning binnen in een recordtijd van amper 23 dagen.

Na de verplichte affichageperiode van 36 dagen, gingen de werken op 15 januari weer van start. Voorlopig orgelpunt was de spectaculaire en succesvolle installatie van drie immense spanten van elk 44 ton door een reuzenkraan, begin deze week. Met het nieuwe 'zwevende dak' kreeg het gebouw De Krook dinsdag en woensdag zijn 'definitieve' contouren. Het geluk van het Gentse stadsbestuur kon niet op, want op dinsdag raakte ook bekend dat het ontwerp voor De Krook genomineerd is voor de MIPIM-award.

"#Krook genomineerd voor MIPIM-award!", twitterde een enthousiaste burgemeester Daniël Termont. "Wint Gent vs Londen & Tokyo?" MIPIM vindt van 10 tot 13 maart plaats in het Franse Cannes en geldt als een van de grootste vastgoedbeurzen ter wereld. Het winnen van de MIPIM-award zou volgens het Gentse bestuur de stad "internationaal nog steviger op de kaart zetten als de place to be voor vastgoedinvesteerders."

Als De Krook de prijs wint, is de kans reëel dat gloriërende Gentse schepenen in Cannes het pad zullen kruisen van een van de gebroeders Van Overstraeten, want hun vastgoedgroep Home Invest Belgium neemt deel aan de beurs.

Meden en Perzen

Maar de kans bestaat ook dat de werken aan De Krook op de dag van de uitreiking van de MIPIM-award alweer stilliggen, want Johan Van Overstraeten is vastbesloten om 'zijn' 39 are grond eens en voor altijd weer in handen te krijgen.

"Het vonnis van mei 2014 is zo klaar als pompwater", zegt hij. "De onteigening is onwettig, waardoor de eigendomsrechten weer - of beter gezegd nog steeds - bij ons liggen. De stad Gent heeft voor de tweede keer een bouwvergunning gekregen om een gebouw neer te poten op de grond van iemand anders. Nu we gelijk hebben gekregen, doet de stad er alles aan om haar gebouw zo snel mogelijk op te trekken zodat teruggave van de grond quasi onmogelijk wordt."

Zal de stad Gent, als ze ooit definitief in het ongelijk wordt gesteld, De Krook moeten afbreken? Van Overstraeten: "In principe wel. Als je besluit om op iemand anders' grond te bouwen, wordt dat gebouw automatisch eigendom van de landeigenaar, dat is niet meer dan een wet van Meden en Perzen. Voor Gent blijkbaar niet. Goed, we zullen wel zien. Wij gaan ondertussen met volle kracht door met onze procedures. Tegen het vonnis van mei is de stad nooit in beroep gegaan, nu plots wel. Ik vermoed dat het beroep vooral dient om tijd te winnen."

Ondertussen heeft de familie Van Overstraeten nog verschillende andere juridische ijzers in het vuur liggen. "Zo willen we die nieuwe bouwvergunning laten schorsen, omdat we van mening zijn dat die geen rechtsgrond heeft. We hebben ook een kortgeding lopen om de bouwwerken te laten stilleggen om zo de schade niet te vergroten. In mei zei de rechter: 'Luister jongens, ik weet niet meer wie die grond nu aan jullie moet teruggeven, want de rechten zijn ondertussen bij drie verschillende partijen gepasseerd. Laat een andere rechtbank uitzoeken van wie jullie de grond moeten terugkrijgen.'"

Worden er binnenkort nieuwe vonnissen geveld? "De uitspraak in kortgeding is pas ten vroegste voor juni. De schorsingsprocedure voor de RvVB kan eventueel sneller verlopen omdat de Raad nog maar pas een eerste vergunning heeft afgewezen en omdat de hele zaak nog vers in zijn geheugen ligt. Al dat procederen kost handenvol geld, maar wat is het alternatief? Stoppen omdat het te duur is? Deze zaak zal de stad Gent ook een flinke duit kosten. De gerechtskosten zijn voor ons zeer zwaar en dat zal voor hen niet minder zijn."

Is een minnelijke schikking geen optie? "Tot dusver hebben we van Gent geen enkel voorstel tot schikking ontvangen. Wij vinden dat het aan de stad is om eventuele gesprekken te starten."

Schepen van Stadsontwikkeling Tom Balthazar (sp.a) reageert verrast. "Als Johan Van Overstraeten beweert dat hij van de stad Gent niets hoort, zal ik maar beter eens naar zijn advocaat bellen. Het is niet waar dat er geen gesprekken worden gevoerd. Als Van Overstraeten dat vertelt, is dat gewoon niet juist. Ik kan daar echter niet dieper op ingaan, omdat die onderhandelingen vertrouwelijk zijn."

Jachthaven

"Ons ultieme doel blijft: bouwen op onze eigen grond." Van Overstraeten zegt het klaar en duidelijk. "Wij hebben al een project in de schuif liggen waarvoor we ook een bouwvergunning hebben aangevraagd. Die is geweigerd door de stad, de provincie en het gewest. Toevallig zijn dat drie belanghebbenden in het project De Krook, we verschenen dus niet voor het meest objectieve college."

"Wij hebben in het verleden twee projecten voor onze grond ingediend, het ene dateert van een aantal jaar geleden en het andere is vrij recent. Telkens ging het om bewoning. De eerste keer met een hotel, een serie appartementen en een vers uitgegraven jachthaven. Bij ons tweede project stelden we voor dat wij het project van de stad zouden uitvoeren. Wij zouden de bibliotheek dan bouwen volgens hun beschrijving en combineren met appartementen. Een van de spelregels bij onteigening is dat als je een bepaald percentage van een totale onteigeningsperimeter in je bezit hebt, je het recht hebt om dat werk zelf uit te voeren. Maar er zijn allerlei manoeuvres in gang gezet om ons te dwarsbomen. Zo is er nooit een Bijzonder Plan van Aanleg opgemaakt en is de onteigening in stukjes gebeurd om ons tegen te werken."

Balthazar: "Onze plannen voor De Krook zijn niet zomaar uit de lucht komen vallen. "De familie Van Overstraeten beweert altijd dat zij daar een eigen project had om er appartementen te bouwen 'inclusief jachthaven' en dat dat onmogelijk is gemaakt door die onteigening. Maar begin jaren negentig maakte wijlen Gerard Mortier al plannen voor 'zijn' Forum, een concertgebouw op de Waalse Krook. In 1999 kregen de bewoners en eigenaars een brief in de bus waarin de herontwikkeling van die site werd aangekondigd. In 2002 werden de plannen voor het Forum concreter, alvorens ze uiteindelijk werden afgeblazen. In 2009 volgde het onteigeningsplan dat de basis vormt voor De Krook. Pas daarna kwamen de Van Overstraetens af met hun voorstellen: hun vastgoedproject is er gekomen nadat ze wisten dat er zou worden onteigend. Zo proberen ze de vergoeding op te drijven."

Zijn Johan Van Overstraeten en zijn broers niet echt geïnteresseerd in wat er op de Waalse Krook wordt gebouwd, en zijn ze hun prijs gewoon aan het opdrijven? "Dat denk ik wel", aldus Balthazar. "Al is het niet aan mij om hun intenties te beoordelen. Ze vragen een onrealistisch hoog bedrag. Ze blazen hun schadeclaim op door de indruk te wekken dat ze een project met onroerend goed hadden, terwijl dat pas ontworpen is toen ze al wisten van de intentie tot onteigening voor een project van algemeen belang. Wij hebben er vertrouwen in dat we aan het bouwen zijn op basis van geldige vergunningen. We zijn er ook zeker van dat de onteigeningsprocedure volgens de regels is verlopen. De familie Van Overstraeten heeft een juiste vergoeding gekregen. Wij hebben hen betaald wat er volgens schattingen moest worden betaald."

David tegen Goliath

Van Overstraeten zwaait nu met een vonnis dat stelt dat de grond aan de Waalse Krook niet van de stad Gent is, maar van zijn familie. Volgens Balthazar is dat 'juridisch niet juist'. "Die grond is onteigend en de eigendomsoverdracht is definitief. Er is inderdaad een vonnis dat zegt dat de onteigening omwille van een gebrekkige formele motivering onwettig is, maar daar wordt niets aan gekoppeld. Wij moeten die grond niet teruggeven of stoppen met de werken. Tegen dat vonnis is trouwens hoger beroep ingesteld. De grond is op rechtmatige wijze aan de stad overgedragen. De Van Overstraetens mogen blijven procederen, ondertussen zetten wij de werken voort."

Maar is het stadsbestuur niet bang dat een rechter binnen een paar maanden de afbraak van De Krook beveelt? "Ik kan me echt niet voorstellen dat een rechter een belangrijk bouwwerk als De Krook laat afbreken", aldus Balthazar. "Dit is niet zomaar een prestigeproject, maar maakt deel uit van de herontwikkeling van een verwaarloosd stuk stad. Wat wel nog mogelijk is, is een discussie over de hoogte van de onteigeningsvergoeding. Al vinden wij de betaalde som van 8,2 miljoen euro al ruim."

De opening van De Krook was eerst voorzien voor de zomer van 2015, maar is door al dat juridische gehakketak met een jaar uitgesteld. Is de familie Van Overstraeten welkom op de openingsreceptie? "Wat mij betreft wel", grinnikt Balthazar. "Het zou misschien verstandig zijn als ze eens goed zouden nadenken over hun houding in deze zaak. De gebroeders Van Overstraeten zijn vastgoedprofessionals en geen kleine Davidjes die vechten tegen de grote Goliath, 'de onredelijke overheid'."

Johan Van Overstraeten procedeert ondertussen voort. "Dit duurt nog wel even", voorspelt hij. "Al is het niet eindeloos, want bij een van de rechtbanken valt vroeg of laat een uitspraak, en dan zien we wel wat onze volgende stappen zijn. De stad bouwt nu gewoon voort, maar ik ken geen enkele normale mens of onderneming die dat risico durft te nemen. Natuurlijk heeft het Gentse stadsbestuur rugdekking van alle mogelijke Vlaamse instellingen en dat zorgt voor een zekere arrogantie, maar de Belgische rechtbanken verrichten gelukkig uitstekend werk."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234