Donderdag 26/05/2022

Waakhond mag nog blaffen

null Beeld kos
Beeld kos

Schadeclaim van Pol Van den Driessche is 'ongegrond': in Leuven werd de persvrijheid gespaard, schrijft gewezen vrederechter Jan Nolf. Hij blogt via justwatch.be.

OPINIE

Onderzoeksjournalisten zullen even opgelucht ademhalen. De gigantische schade-eis van Pol Van Den Driessche tegen Jan Antonissen en Humo voor het 'DSK'-artikel van 17 april 2012 is integraal afgewezen door de drie rechters van de vijfde burgerlijke kamer in de rechtbank van eerste aanleg van Leuven. Van Den Driessche vorderde 500.000 euro aan gemiste inkomsten, hoofdzakelijk berekend op de wedde van de burgemeester van Brugge. Daarnaast claimde hij 125.000 euro als morele schadevergoeding. Je kunt je afvragen of zo'n immense schadevergoeding geen 'misbruik' op zich is.

Antonissen en Humo hanteerden volgens de rechtbank correct en geloofwaardig bronnenmateriaal. Van Den Driessche werd een tweetal weken voor verschijning gevraagd om een reactie. Zijn verklaring werd ook opgenomen in de artikels, zowel in het eerste als in het daaropvolgende. Volgens artikel 20 van de Code van de Raad voor de Journalistiek is dat aanbevolen, maar geen plicht. Van Den Driessche kon inderdaad verwijzen naar diverse verklaringen van BV's die niets hadden opgemerkt: dat zegt nog niets over de slachtoffers en getuigen die zich wél aandienden, weze het met veel vertraging - waar hebben we dat nog meegemaakt.

Op die manier wordt de série noire van vrij merkwaardige vonnissen tegen de pers onderbroken. George Forrest haalde voor het Brussels hof van beroep zijn gram(schap) tegen de cartoon in MO*magazine. "Met dat soort argumentatie kan zowat iedere spotprent of karikatuur veroordeeld worden", zuchtte professor Voorhoof in De Juristenkrant.

De veroordeling van Yves Desmet (op klacht van mevrouw Liégeois) door de Mechelse rechtbank betrof geen onderzoeksjournalistiek maar een opiniebijdrage: daar klemt de vrijheid van meningsuiting en de journalistieke vrijheid zo mogelijk nog harder. In die zaak is het afwachten op de behandeling in hoger beroep in Antwerpen. Merkwaardig incident: vrederechter Schoeters - mevrouw Liégeois - stapt naar cassatie om van Zetel te veranderen voor de behandeling van beroep. Dat moeten we in de zaak Jonathan Jacob nog eens meemaken. Het Ministerieel Besluit dat de 'delegatie' van twee substituten van het parket-generaal van Gent en Brussel naar Antwerpen regelt, lijkt nog altijd niet gepubliceerd in het Staatsblad. Justitie acht dit niet van 'algemeen belang'.

Ondertussen werd ook dat laatste vonnis afgekraakt in de (juridische) pers. Weliswaar wordt genuanceerd dat die fundamentele vrijheden de 'zorgvuldigheidsnorm' niet uitschakelen, zoals advocaat Jelle Flo argumenteerde, maar daar begint pas de discussie. In het publieke debat duikt telkens weer verwarring op over de beroepsplichten van journalisten. Dat bepaalde titels niet van nuance of fijnzinnigheid getuigen is op zich geen fout. Daarenboven mag een journalist overdrijven of provoceren: dat is des te meer waar in een publiek debat. Een choquerende titel drukt een opinie uit, aanvaardt het Leuvense vonnis.

Vol van Pol
De handel en wandel van politici vormt voortdurend het voorwerp van publiek debat. Soms vragen ze erom: 'Vol van Pol' was overigens in 2007 een eigen, dubieuze verkiezingsslogan van Pol Van Den Driessche. De kwestie van ongewenste intimiteiten op de werkvloer (laat staan vanuit een superieure positie) is wel degelijk maatschappelijk relevant, en zelfs een politiek belangrijk thema.

Onderzoeksjournalisten en opiniemakers mogen dat debat spits voeren - het is hun 'verdomde plicht'. Het 'vermoeden van onschuld' is een notie van strafrecht en dus toepasselijk voor de onderzoeksrechter. Dat is niet de leidraad van een journalist, van welke 'signatuur' dan ook - voor zover dat nogal achterhaalde begrip relevant zou zijn. Journalisten moeten 'getuigen' à charge en à décharge niet zomaar in een apothekersschaaltje leggen: zo zou je de onderzoeksjournalistiek (laat staan de opiniëring) wel direct kunnen opdoeken.

Het wetsvoorstel dat in 2012 in de Kamer werd ingediend om het 'vermoeden van onschuld' beter te beschermen wekt dan ook onrust. Al bestaat het in Frankrijk en werden daar niet zozeer journalisten voor inbreuken erop veroordeeld, maar... politici, en niet de minste: Brice Hortefeux, minister van Binnenlandse Zaken van Sarkozy - zelf altijd al zo gebeten op kritische pers.

Dat de pers verslag doet van nog niet door de rechtbank beslechte dossiers, of verjaarde klachten is evenmin een bezwaar: daar dient het debat voor, om toegedekte disfuncties te remediëren. In Leuven werd de waakhond van de rechtstaat dus gespaard. Hij moet niet miauwen, hij mag blaffen.

Pol Van den Driessche eiste 625.000 euro schadevergoeding van journalist Jan Antonissen. Beeld BELGA
Pol Van den Driessche eiste 625.000 euro schadevergoeding van journalist Jan Antonissen.Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234