Dinsdag 15/10/2019

Onderwijs

'Vuilnisbakscholen' ontnemen jongeren elk perspectief

Joëlle Milquet slaagt er voorlopig niet in het Franstalige onderwijs in Brussel uit het slop te halen. Beeld BELGA

Dat veel Molenbeekse jongeren opgroeien zonder perspectief, is in grote mate te wijten aan de lamentabele staat van het Franstalig onderwijs in Brussel. Tot 30 procent van hen verlaat de school zonder diploma. Onderwijsminister Joëlle Milquet (cdH) belooft een actieplan, maar haar slagkracht is beperkt.

Door jongeren een deftige schoolopleiding te geven, neem je een belangrijke voedingsbodem voor extremisme weg. Maar de staat van het Franstalig onderwijs in Brussel is dramatisch. Cru gesteld bestaan er twee soorten scholen in Brussel: elitescholen en 'vuilnisbakscholen'.

"Er is een enorme druk op de kwaliteitsvolle scholen. Veel te veel leerlingen proberen er binnen te geraken", zegt Dimokritos Kavadias, directeur van het Brusselse onderzoekscentrum Brio. Wie geen geluk heeft, belandt in concentratiescholen, waar de kansarmoede nog groter is dan in de al verpauperde buurt rondom. Veel leerlingen hebben een taalachterstand of gedragen zich lastig in de klas. "Leraars komen amper tot echt lesgeven toe."

Het gevolg: het absenteïsme ligt hoog, meer dan de helft van de leerlingen moet minstens één jaar overdoen. Ze geraken gedemotiveerd en maken de school niet af. In Molenbeek en omgeving maakt om en bij de 30 procent van de jongeren de schoolloopbaan niet af.

Onderfinanciering

Veel heeft te maken met een structurele en jarenlange onderfinanciering. In de begroting van de gemeenschappen is onderwijs de grootste kostenpost. En de Franse Gemeenschap beschikt van oudsher nu eenmaal over beduidend minder geld dan Vlaanderen. De gevolgen laten zich voelen.

Terwijl de stad Brussel geconfronteerd werd met een enorme bevolkingsexplosie, schroefde de regering de onderwijsmiddelen jaar na jaar terug. In vijftien jaar tijd steeg de bevolking met bijna 20 procent. In Molenbeek was die evolutie het scherpst. Van 70.000 inwoners ging het naar 100.000. Overvolle klassen zijn het gevolg, heel wat schoolgebouwen verloederden.

De Franse Gemeenschap is ook te lang blind gebleven voor de enorme diversiteit in de hoofdstad. Aan Vlaamse kant keek men in Brussel sinds de jaren 80 nauw toe op de taalachtergrond van de leerlingen. Bij de eerste metingen had nog 80 procent van de leerlingen twee ouders die Nederlands spraken, nu is dat slechts 10 procent. De internationalisering werd meteen gedetecteerd, waardoor de leerkrachten daar ook speciale begeleiding voor kregen.

Kwetsbare leerlingen

Dirk Jacobs, socioloog aan de ULB, ziet een bijkomend probleem: de grote mobiliteit van het personeel. Beginnende leerkrachten in het gemeenschapsonderwijs krijgen in Franstalig België van hogerhand een school toegewezen. In de praktijk is dat waar de meeste problemen zijn. Pas als ze vastbenoemd zijn, mogen ze de school van hun voorkeur kiezen. Ze vertrekken massaal, net op het moment dat ze enige expertise en ervaring hebben opgebouwd

De Franstalige minister van Onderwijs Joëlle Milquet (cdH) heeft een vernieuwingsplan voor het onderwijs klaar. "Maar hervormingen gaan traag", zucht haar woordvoerder. Vakbonden willen niet af van het systeem van toewijzingen. En extra investeringen doen in budgettair krappe tijden is al helemaal moeilijk.

In haar plan zit wél een luik om kwetsbare leerlingen beter op te volgen. Scholen met veel kansarme jongeren zullen extra middelen en begeleiding krijgen. Haar voorstel had een week geleden door het parlement van de Franse Gemeenschap besproken moeten worden, maar het bleek juridisch onzorgvuldig opgesteld. Terug naar af dus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234