Zondag 12/07/2020

'Vuile truken van beide kanten'

48 stemmen. Die kwam Rik Torfs tekort om zijn rectorschap van de KU Leuven te kunnen voortzetten. Genekt door opgeklopte geruchten, klinkt het bij zijn aanhangers. Waar rook is, is vuur, zeggen dan weer de anderen. Bericht vanuit een danig verdeeld 'Harvard aan de Dijle'. Cathy Galle

"Lens hé. Of hoe heet hij ook alweer?" De man met witte koksschort in het studentenrestaurant Alma weet het opeens niet meer zo zeker. "Tja, we kennen hem niet", klinkt het verontschuldigend terwijl hij de borden van enkele studenten opschept. "Meneer Torfs kennen we natuurlijk wel. Die komt vaak op televisie. En die kwam ons ook altijd een hand geven", voegt hij er snel aan toe.

De Alma-man begrijpt het naar eigen zeggen niet zo goed. En hij is niet de enige. Dinsdagavond won Luc Sels, decaan van de faculteit Economie, verrassend en met een nipte voorsprong de rectorverkiezing aan de KU Leuven. Sels schrok er naar eigen zeggen zelf van en moest naar verluidt even gaan zitten toen hij het nieuws hoorde. Niemand had dit verwacht. Bovendien blijkt Sels voor velen een nobele onbekende.

"Geen idee", grinnikt een groepje geneeskundestudenten als we vragen wat de naam van hun nieuwe rector is. Ze dachten dat Rik Torfs zou winnen, want die kennen ze wel. Van de Beiaardcantus, waar Torfs naartoe kwam en blijkbaar iedereen persoonlijk aansprak. "Ja, ik had wel sympathie voor die man. Hij kon het ook heel goed uitleggen op televisie."

Zelf zijn ze niet bezig geweest met de hele verkiezing, geven ze tussen twee happen van hun lunch volmondig toe. "Het klinkt misschien cru, maar wat doet die eigenlijk, zo'n rector? En vooral: wat heeft dat met ons te maken?", vraagt een van hen zich af. "Volgens mij vertegenwoordigt hij vooral de universiteit naar buiten toe, want zelf heb ik er hier de voorbije jaren nog nooit mee te maken gehad. Tenzij op de cantus dan."

Hetzelfde verhaal in de grote leeszaal van de Universiteitsbibliotheek aan het Ladeuzeplein. De grote zaal zit goed vol met blokkende studenten. En die hebben duidelijk geen interesse in rectoren. "Ja, ik heb berichten zien passeren op Facebook. Oproepen om te stemmen. Maar ik heb die eerlijk gezegd straal genegeerd", geeft Céline, derdejaarsstudent rechten eerlijk toe. "Mijn mama heeft het wel allemaal gevolgd, maar eigenlijk ging ze ervan uit dat de huidige rector opnieuw zou winnen." Céline geeft ook, net als de geneeskundestudenten in het park, toe Luc Sels nauwelijks te kennen.

Kiesmannen

Vreemd. Want volgens - weliswaar nog voorlopige - berichten zou Luc Sels wel degelijk de meeste stemmen van de studenten hebben binnengehaald. Voor het eerst besliste de Leuvense Studentenraad niet zelf naar wie de studentenstemmen gingen, maar mochten de faculteiten dat zelf bepalen.

Dat gebeurde op zijn Amerikaans, met een soort van kiesmannen dus. Elke faculteit organiseerde een congres, waarop de studenten informatie kregen over beide kandidaten en hun campagne. Daarna werd gestemd. Kiesmannen brachten dan per faculteit het resultaat daarvan over bij de verkiezing zelf.

"Het leek ons een goed systeem en we hebben er vooral zelf voor gekozen", zegt een van die kiesmannen, die liefst anoniem blijft. "Maar het probleem was dat de opkomst op die congressen bedroevend laag was. Sommige faculteiten kregen hoogstens veertig man bij elkaar. Dat lag wellicht voor een stuk aan de communicatie, denk ik. Maar misschien hebben we als studenten wel het verkeerde systeem gekozen."

Aan de Gentse universiteit, waar er momenteel ook rectorverkiezingen zijn, is gekozen voor algemeen stemrecht voor studenten. "Wellicht had dat bij ons ook beter gewerkt", zegt de kiesman. "Nu krijg je vooral een vertekend beeld. Ik heb de indruk dat de meeste studenten wel vonden dat Rik Torfs goed bezig was, maar toch kreeg Sels de meeste stemmen van studenten. We zullen het natuurlijk nooit weten, maar volgens mij had een algemeen stemrecht meer studenten op de been gebracht en zo in Torfs' voordeel kunnen spelen."

Ook het administratief en technisch personeel zou zich, volgens dezelfde onbevestigde berichten, vooral achter Luc Sels hebben geschaard. "Zou goed kunnen", klinkt het bij een groepje vrouwen dat rustig op een terras een broodje zit te eten. Ook hier wil niemand een naam geven, want ja, het ligt gevoelig. "Het ligt niet zozeer aan het programma van Sels, want dat verschilt niet erg veel van dat van Torfs", zegt een vrouw die al dertig jaar als administratieve kracht werkt voor de KU Leuven. "Tot vorige week was ik een zwevende kiezer, zoals dat dan heet. Ik zag eigenlijk niet echt een reden om een andere rector te kiezen. Al is er wel de aard van het baasje, natuurlijk. Rector Torfs is zoals iedereen weet een mediafiguur en verwoordt zijn boodschappen graag wat feller. Sels profileerde zich dan weer als 'dienend' en vooral als iemand die de focus op de universiteit wil leggen en niet op zichzelf. Maar ik vond tegelijkertijd ook niet dat Torfs het slecht deed."

Maar vorige week veranderde de sfeer plots, vertelt ze. Vorige vrijdag diende Luc Sels een klacht in bij de Kiescommissie omwille van een mail vanuit het rectoraat om volmachten te bekomen van 'betrouwbare' professoren die in het buitenland verbleven. Maandag stapte de studentenvertegenwoordiging dan uit die Kiescommissie, omdat voorzitter Herman Daems tegen de wil van de commissie alle kiesgerechtigden een mail verstuurde met een tekst van Rik Torfs. Dat lokte grote verontwaardiging uit. "Niemand weet wat er echt aan de hand was, en ik kan ook niet goed uitleggen wat Torfs verkeerd deed, maar ik kreeg wel het ambetante gevoel dat er vuile truken werden gebruikt", zegt de administratieve kracht. "Truken waaruit een zekere arrogantie blijkt. En dat heeft voor mij de doorslag gegeven."

Torfs heeft willen manipuleren, Luc Sels daarentegen heeft een degelijk en clean imago, vindt het groepje op het terras. "Of Sels dat ook is, moet nog blijken. Maar hij heeft op zijn minst de perceptie mee. Dus leek het ons toch veiliger om voor hem te gaan."

Fundamenteel oneerlijk

De professoren van de KU Leuven zouden dan weer overwegend voor Torfs hebben gestemd, al wou gisteren ook bij hen niemand openlijk reageren. "Mocht ik Rik Torfs zijn, ik zou het niet zo sportief opnemen", zegt een prof die verwijst naar Torfs' reactie waarin die zei blij te zijn dat de democratie werkt aan de KU Leuven.

Er is hier volgens de prof wel degelijk iets fundamenteel oneerlijks gebeurd. "Vrijdag lekte 'plots' die klacht uit. Net in de sperperiode, een periode waarin de beide kandidaten niet meer mogen reageren. Voor Luc Sels maakte dat weinig uit. Maar net op het moment dat hij zich niet meer kan verdedigen, komt Rik Torfs onder vuur te liggen. Denkt u dat het toeval is? Ik niet."

Wie dan wel aan de basis ligt van dit 'toeval', daar wil de professor liever niet op reageren. Sels liet woensdag alvast in interviews optekenen dat die lekken gebeurden buiten zijn controle. "Dat ligt niet in mijn karakter", voegde hij eraan toe. Maar bij het academisch personeel van de KU Leuven wordt daar nu precies toch wat aan getwijfeld.

Meerdere door ons gecontacteerde professoren hebben zo hun vragen bij wat er is gebeurd. "Kijk, Sels had eigenlijk geen enkele kans om te winnen. Dat wist hij zelf ook", legt een prof die voor Torfs stemde uit. "Tenzij - en zo gaat dat bij verkiezingen die altijd een beetje een gevecht zijn van leven en dood - hij erin slaagde om zijn tegenstander in diskrediet te brengen. Door bijvoorbeeld aan te tonen dat Rik Torfs een deel is van een arrogant bestuur dat de universiteit een slechte naam bezorgt. En dat is net het beeld dat in de dagen voor de verkiezing geschapen is."

Of het beeld klopt of niet deed er op dat moment ook niet meer toe, geeft de prof aan. "Er was geen mogelijkheid meer om feiten te checken en dingen in hun perspectief te zien. Je mag niet vergeten dat er niet enkel in Leuven werd gestemd, maar ook nog eens in acht andere steden. Ik heb de indruk dat wij hier in Leuven redelijk goed aanvoelden dat er zaken werden opgeklopt. Maar ik kan me evengoed inbeelden dat ze daar in pakweg Antwerpen of Kortrijk minder mee bezig zijn en vatbaarder waren voor geruchten."

Het zet voor hem vooral de figuur van Luc Sels in een ander daglicht. En dat is behoorlijk jammer, meent de professor. "Ik heb daar toch moeite mee. Iemand die zich profileert als degelijk, bescheiden en vooral proper, maar die ik nu toch verdenk van vuile spelletjes. Iemand waarvoor ik toch op mijn hoede zal zijn."

Compleet verdeeld

Wat nu rest is het beeld van een alma mater die compleet verdeeld is. Al hamerden verschillende personeelsleden en studenten wel op één lichtpuntje: de situatie in Leuven is nog altijd lang niet zo beschamend als die in Gent. Daar gaan de rectorverkiezingen al de vijfde ronde in. "Bij ons was gelukkig maar één ronde nodig. Wie weet hoeveel modder er nog zou zijn gegooid mocht het nog weken langer hebben geduurd", zucht een professor.

Rik Torfs was niet te bereiken voor commentaar. Hij zou zich naar verluidt een paar dagen hebben teruggetrokken om wat te bekomen van een toch wel emotionele periode. Ook Luc Sels was aan rust toe en trok wat tijd uit om bij zijn vijf kinderen te zijn. Hij leek zich wel helemaal bewust van het feit dat de commotie rond de verkiezing de universiteit weinig goed heeft gedaan. Hij riep vooral op om de rangen te sluiten. "Die commotie had niet gemoeten en gemogen", zei hij. "Het spijt me dan ook zeer dat, ondanks de serene campagne die we eerst hadden, de verkiezingsstrijd escaleerde in klachten, die dan ook nog sterk werden gemediatiseerd. Ik hoop dat we dat alles achter ons kunnen laten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234