Zondag 13/06/2021

Vervuiling

Vuile diesel illegaal van Antwerpen naar Afrika: "Vlaamse regering heeft geen poot om op te staan"

De haven van Antwerpen. Beeld BELGA
De haven van Antwerpen.Beeld BELGA

Ons land overtreedt net als Nederland een aantal internationale verdragen door zwaar vervuilde brandstoffen naar West-Afrika te exporteren. Dat blijkt uit een nieuw juridisch advies. "De overheid moet haar verantwoordelijkheid opnemen."

Jaarlijks worden er vanuit de haven van Antwerpen duizenden tonnen vervuilde diesel naar West-Afrika verscheept. Dat maakte de Zwitserse onderzoeksorganisatie Public Eye in december vorig jaar bekend. In een rapport beschreven ze hoe oliebedrijven als Trafigura en Vitol in 't stad, maar ook in Amsterdam en Rotterdam brandstoffen mengen met goedkope en giftige componenten en vervolgens exporteren. Onderzoek in tankstations in acht Afrikaanse landen leerde de organisatie dat deze 'dirty diesel' wel honderd keer meer zwavel bevat dan in Europa is toegestaan. Immoreel, oordeelde de organisatie, want de gevolgen voor de mens en het milieu zijn enorm.

Een vandaag verschenen juridisch advies van het Center for International Environmental Law (CIEL), dat Public Eye inwon, leert nu dat de export ook illegaal is. Volgens de juristen zouden door de export verschillende internationale verdragen geschonden worden. Het gaat onder meer om de conventie van Basel: lidstaten die daar hun handtekening onder hebben gezet, mogen geen gevaarlijk afval exporteren. Ook is er de conventie van Bamako, die stelt dat producten, die niet aan de eisen van het land van herkomst voldoen, niet geïmporteerd mogen worden.

Conclusie, aldus CIEL: de 'dirty diesel' export vanuit België en Nederland is een overtreding. Het wijst er nog op dat deze praktijken sowieso indruisen tegen het internationaal humanitair recht, dat stelt dat landen verplicht zijn om zich in te zetten voor het recht op gezondheid.

Onmiddellijke stopzetting

Bij Public Eye hopen ze dat het advies niet alleen West-Afrika wakkerschudt, maar ook België en Nederland doet optreden tegen de bedrijven in kwestie.

S.pa drong meteen aan op de onmiddelijke stopzetting van de export. Vlaams volkvertegenwoordiger Güler Turan kijkt daarvoor naar minister-president Geert Bourgeois (N-VA). Ze interpelleerde hem vorige week nog over de zaak, maar kreeg toen te horen dat het vooral West-Afrika is die met een oplossing moet komen. Turan wuift dat van de hand. “Met het juridisch advies dat nu op tafel ligt, heeft de regering geen poot meer om op te staan. Ze moet haar verantwoordelijkheid opnemen en deze praktijken aanpakken.”

Turans partijgenoot gemeenteraadslid Toon Wassenberg voelde onlangs havenschepen Marc Van Peel (CD&V) al aan de tand. “Hij gaf aan zich bewust te zijn van het probleem, maar zei dat er weinig ondernomen kan worden.” Wassenberg is het daarmee niet eens. “Er zou een samenwerking gesloten kunnen worden tussen de havens van Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam. Op die manier kunnen ze samen naar de sector stappen en maatregelen nemen om deze uitvoer tegen te gaan."

Ook Groen is blij met het juridische handvat. “De haven, de overheden, de bedrijven: ze beseften dat er een probleem was, maar wezen tot nu toe alleen maar na elkaar. Met dit advies kunnen die doorschuifcultuur doorbroken worden", meent Wouter Van Besien. "Tenminste toch als de betrokkenen dat écht willen.”

“Beperkte afdwingbaarheid”

Vraag je het aan andere milieu-experts, dan noemen ze de afdwingbaarheid van het juridisch advies beperkt. Professor Bernard Vanheusden (Universiteit Hasselt) begrijpt dat de juristen van CIEL naar de verdragen van Basel en Bamako grijpen. “Maar of de geëxporteerde vervuilde diesel onder de definitie van gevaarlijk afval hoort, daarover valt toch nog te discussiëren.”

Ook merkt hij op dat landen die het Bamakoverdrag ondertekend hebben, zelf geen punt lijken te maken van de vervuilde diesel die geïmporteerd wordt. “Als ze die brandstof echt niet zouden willen, dan zouden ze die nu ook niet binnenlaten.”

Vanheusden gelooft wel dat een ngo als Public Eye met het advies de druk op overheden en de bedrijven in kwestie kan opvoeren. “Met een eigen Belgische wetgeving komen, is geen optie. Er zijn Europese verordeningen die de overbrenging van afvalstoffen regelen. Daar kan je als lidstaat niet zomaar iets aan veranderen. Hoogstens kan je dit probleem op Europees niveau aankaarten.”

Hoe de bevoegde ministers dit zien, is niet duidelijk. Zij zijn vooralsnog niet bereikbaar voor commentaar. Het Antwerpse Havenbedrijf wil pas reageren na het juridisch advies te hebben bestudeerd.

"Exportverbod lost probleem niet op"

Op het kabinet van minister-president Geert Bourgeois wijzen ze erop dat de controle van export en import van goederen een federale bevoegdheid is. Wel zeggen ze het rapport van CIEL te bestuderen. Een exportverbod lost volgens hem het probleem niet op. Eerder al liet de politicus weten dat er installaties in West-Afrika zijn die niet geschikt zijn voor zuivere diesel. “Europa zou een systeem moeten ontwikkelen die een modernisering van deze installaties toelaat.”

Het Havenbedrijf laat weten dat ze via opleidingen en trainingen ter plaatse de lokale krachten wil versterken zodat ze hun infrastrcutuuur, operaties en management kunnen verbeteren

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234