Vrijdag 15/10/2021

Vuile boekskes

Uitgeverij Taschen eert stoeipoezen van weleer met een trilogie over bladen vol goedlachse, schaars geklede schoonheden. Vier liefhebbers en verzamelaars vertellen over hun passie voor de papieren pin-up. Charlotte Van Hacht

Murielle Scherre, lingerieontwerpster

"Oude Playboys van de jaren zeventig en tachtig, Barbiepoppen, pornoblaadjes en films van weleer", ik lijd echt aan een soort verzamelwoede. In mijn collectie zitten ook glazen met bevallige dames die naakt worden wanneer je het glas inschenkt. Mijn pronkstuk is een metershoge Betty Page in een champagneglas. Het diende ooit als uithangbord van een bordeel. Mocht het ding kunnen praten, het zou een hoop verhalen vertellen.

"Doordat ik net ben verhuisd naar een kleinere woning, moet alles de deur uit. De hele verzameling zit in bananendozen en ik ga alles verkopen.

"Tien jaar geleden startte ik met mijn eigen lingerielabel en op hetzelfde moment ontstond mijn verzameling. Aangezien ik lingerie teken, wil ik alles weten over de evolutie van het schoonheidsideaal. Mijn collectie pin-upprenten en boeken begint in de jaren vijftig, want toen is het hele pin-upgebeuren ontstaan. Ik haal massa's inspiratie uit die oude beelden. Het is leerrijk om te zien hoe sommige lijnen zich gedragen ten opzichte van het lichaam. Al vertrek ik niet vanuit die foto's om te ontwerpen.

"Ik heb het gevoel dat er weinig evolutie bestaat in het pin-upbeeld. We vallen gemakshalve terug op oude beeldtaal die destijds vernieuwend was. Door die te kopiëren maken we de charme van toen morsdood. Dat probeer ik te vermijden.

"Veel vrouwen hebben een haat-liefdeverhouding met pin-ups. Toen die pas ontstonden, vonden ze in die meisjes een soort underground rolmodel. Overdag dicteerden magazines een beeld van de ideale huisvrouw met een man die nooit het huis verlaat zonder perfect gesteven hemd, goed opgevoede kinderen en een perfecte, schone keuken. Maar 's nachts konden ze zich spiegelen aan vrouwen als Betty Page.

Ik vraag me af welke rolmodellen er van dit tijdperk overeind zullen blijven. Kate Moss misschien, ze geeft net als Betty Page destijds amper interviews. Moss en Page zijn allebei vrouwen waarop je alle mogelijke denkbeelden kunt projecteren. Hun lichaam en gezicht zijn collectief goed geworden. De ideale pin-up bestaat niet, maar als we Kate Moss, Kim Gordon, Lydia Lunch, Marina Abramovich, Orlan, Tracey Emin en Pina Bausch in de blender stoppen zijn we er bijna."

Anne-Mie Van Kerckhoven, kunstenares

"In de academie schilderde ik veel naar levend model, en toen ik afstudeerde wilde ik dat blijven doen. Het kwam niet ter sprake om vriendinnen te vragen om te poseren, dus zocht ik naar magazines met blote vrouwen.

"In 1974 was er in Antwerpen de tweedehandsboekenwinkel TufTuf waar ik achter een hoekje een schat aan beduimelde blootblaadjes vond. Die werden regelmatig aangevuld. Wanneer ik er nieuwe wilde, kocht ik er een paar en zo groeide vanzelf een collectie.

"Ik hou van een beetje vulgaire magazines als Girl Illustrated. Gesofisticeerd naakt inspireert mij niet. Tien jaar geleden vond ik een kartonnen klasseersysteem en daarin heb ik nu al mijn magazines alfabetisch gerangschikt.

"Ondertussen bestaat mijn verzameling uit zo'n kleine 200 titels, sommige met verschillende jaargangen. Het overgrote deel dateert van voor de seksuele revolutie, maar in principe neem ik alles mee wat ik interessant vind. Soms zie ik in Parijs een speciaal blad liggen en dan durf ik er wel wat geld tegenaan gooien.

"Vroeger kon je die magazines kopen voor niets, vandaag zijn ze gewild en moet je meer betalen. Onlangs kocht ik in Shanghai een hedendaags magazine. Het was een Chinees blad met Japanse modellen, blijkbaar is dat een soort fetisj. Maar dat was een uitzondering, want de softporno van vandaag vind ik te synthetisch en onomfloerst. Niets vergeleken met de modellen van 1953 tot midden jaren zestig wier poses doen denken aan godinnen uit het oude Griekenland en Rome.

"Pin-ups maken deel uit van mijn leefwereld en liggen kriskras in mijn atelier verspreid. Er hangt ook een poster van Beyoncé die ik uit Florida meebracht en een naakttijdschrift van Henri Cartier-Bresson dat ik inkaderde. Die magazines zijn voor mij in zijn geheel ook heel interessant. Hun opmaak boeit me. Daarom kan ik me er nooit toe brengen om in mijn collectie te scheuren.

" Ik ben al sinds jongs af aan gefascineerd door vrouwen als Brigitte Bardot en Sophia Loren. De gulheid die van hun poseerwerk druipt sprak me toen al aan. Misschien ligt het aan mijn katholieke opvoeding. Mijn moeder zette de televisie uit wanneer er een borst op het scherm kwam. Of misschien kijk ik wel naar hen op, omdat ze zo ongegeneerd hun vrouwelijkheid durven etaleren. Ik reflecteer ook over de beelden en de uitwerking die ze op mensen moeten hebben.

"Voor mij is het hedendaags commercieel gebruik van vrouwenafbeeldingen een teken van de verloedering van onze beschaving. Er is een Franse filosoof die zegt : 'Er is een direct verband tussen de oorlog en de manier waarop het beeld van de vrouw geëxploiteerd wordt.' Je kunt de maatschappij zien evolueren via die pin-upblaadjes."

Jan De Smet, zanger-muzikant

"Ik groeide op in een enorm katholieke gemeente, waar de CVP al jaar en dag de scepter zwaaide en ik misdienaar was. Vuile boekjes of afbeeldingen waren er nergens te bespeuren. Tegelijk met mijn puberteit startte de zoektocht naar erotische magazines. Wij vonden die blaadjes langs de spoorwegberm.

"Ik herinner me het magazine De lach, een soort Playboy van de Lage Landen. Het bevatte interessante literaire artikels, Louis-Paul Boon schreef voor het blad, maar uiteraard ook omfloerste foto's van naakte vrouwen en vooral veel spannende advertenties die suggereerden dat er nog veel meer te zien was op de aangeprezen 8mm-filmpjes. Ik verstopte de magazines diep in de lade van mijn bureau. Mijn moeder ontdekte ze toch.

"Onlangs heb ik nog een paar exemplaren van De lach teruggevonden in een tweedehandsboekhandel in Antwerpen. Erin bladeren bracht de herinneringen naar die spannende momenten levendig naar boven. Daarnaast bezit ik ook een paar originele Playboys van de jaren vijftig en ook minder luxueuze uitgaven zoals Paris-Hollywood, met daarin vooral zwart-witfoto's met één, meestal rode, steunkleur.

"Die foto's zijn fijn, maar de tekenaars uit die tijd interesseren me nog meer. Hun pin-ups lijken wel geïdealiseerde vrouwen met lange benen, grote borsten en grote ogen. Mijn favoriet is Gil Elvgren. Hij tekende duizenden meisjes en ze zien er altijd erg vrolijk, vriendelijk en ondeugend uit. Pin-ups van vandaag moeten zo geil mogelijk kijken en lijken wel slechte actrices, die vind ik dus niet interessant.

"Luk Tegenbos, een goede vriend, schilderde een pin-up op mijn oude gitaar. Hij tekende ook een billboard van twee meter om boven onze cd-stand te hangen bij optredens. Daarop staat een pin-up met een platenspeler en de tekst 'Grammofoonplaten : De Nieuwe Snaar'. Die ziet er zo goed uit dat mensen denken dat het een vintage bord is en dat het de inspiratiebron is voor onze bandnaam.

"De überpin-up blijft natuurlijk Betty Page. Ze lijkt een buurmeisje met een mooie glimlach. Zelfs wanneer ze een vriendin moet afranselen in een van de gespecialiseerde filmpjes uit die tijd, blijft ze sympathiek lachen. Er hangt een hele mooie Betty Page-poster boven mijn platencollectie. Op de plaat Best Musical Comedy Songs poseert ze tussen Jaguars in. Het is de perfecte kruisbestuiving tussen mijn liefde voor pin-ups en muziek."

Aurore Jean, modeontwerpster

"Achttien jaar geleden zag ik voor het eerst een plaatje van Betty Page. Via haar ontdekte ik andere modellen als Bunny Yeager en de roodharige Tempest Storm. Betty blijft mijn eerste pin-upliefde, maar een andere lieveling is Kevin Daley. Zij is een soort voorloper van Page en lijkt erg op haar. Ik ben beginnen ontwerpen uit interesse voor het vrouwelijke lichaam. Mij omringen door beelden van pin-ups was een logische stap.

"Mijn verzameling bestaat enkel uit beelden van de jaren twintig tot midden zestig. Enerzijds hou ik meer van zwart-witfoto's dan van kleurenfotografie, anderzijds vind ik de homemade look uit die tijd prachtig. Vóór de seksuele revolutie bestonden er amper professionele fotostudio's en de beelden van toen zien er amateuristisch uit, alsof koppels ze samen thuis maakten. In die categorie zijn de foto's van Irving Klaw Studio mijn favoriet. Dat zijn de eerste fetisjbeelden waarin Betty Page met een zweep poseert en andere modellen vastbindt. Ik hou van de onschuld die deze 'stoute' beelden uitstralen.

"In mijn collectie prenten komen alle soorten vrouwen voor. Het model is Madame Tout le Monde. Meisjes in alle vormen en maten poseren en de beelden zijn niet geretoucheerd. Modellen van vandaag hebben allemaal een gelijkaardig lichaam.

"Ik hou meer van snapshots dan tekeningen, omdat die instant zijn en een levendiger beeld geven dan een mooie illustratie. Mijn foto's en posters slingeren overal rond. Ik bewaar ze in mapjes, schriften of hang ze aan de muren. Als verzamelaar haal ik er erg veel plezier uit om kleine schatten op de kop te tikken voor geen geld. Sommige prentjes koop ik op het internet, een deel op rommelmarkten of gespecialiseerde winkeltjes."

Dian Hanson's History of Pin-up Magazines Vol. 1-3 is voor 29,99 euro te koop bij Taschen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234