Donderdag 09/04/2020

De Elias-files

VUB-decaan Elias zet zelf stap terug

Willem EliasBeeld ©Tim Dirven

Vriend en vijand zijn verrast door de aankondiging van Willem Elias dat hij ontslag neemt als decaan aan de VUB. De filosoof, die in opspraak kwam na zijn berichten op Facebook over verkrachting en over vrouwen, blijft wel lesgeven. "De wijze waarop ik op sociale media verguisd ben, is een mooi studieobject."

Elias nam zelf de beslissing om ontslag te nemen als decaan van de faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen aan de VUB. In een brief, gericht aan de studenten van die faculteit, zegt hij dat hij "niet meer onbesproken genoeg" is om decaan te zijn, een managersfunctie waarvoor hoogleraren verkozen worden.

Elias kwam in opspraak na een bericht op Facebook over de dood van Steve Stevaert. De socialistische politicus stapte begin april uit het leven nadat bekend was geraakt dat hij voor de rechtbank moest terechtstaan voor verkrachting. Elias, een goede vriend van Stevaert, schreef: "De vrouwen... een zwakheid die we begrijpen. Aan de dame die deze beslissing op haar geweten heeft, toch graag dit. Voor een verkrachting ga je onmiddellijk naar de politie, of desnoods de dag nadien. Niet drie jaar later. En slachtoffers die met de chauffeur afgezet worden zijn ook zeldzaam."

Hartig onderhoud

De woorden veroorzaakten ophef. De controverse was compleet toen kort daarna oudere Facebook-berichten opdoken waarin Elias zich denigrerend uitliet over vrouwen. Een vrouw die via een YouTube-filmpje vertelde dat ze zelf verkracht was en pas drie jaar later aangifte deed, eiste zijn ontslag. Op Twitter zei ze gisteren dat ze 'respect' had voor zijn keuze. "Dank om in te zien dat zulke uitspraken niet passen bij de functie."

Een petitie van feministische activisten die begin april eisten dat Elias een stap terug zou zetten, verzamelde een vijfhonderdtal handtekeningen. Ook in die kringen werd gisteren opgetogen gereageerd.

VUB-rector Paul De Knop distantieerde zich van de uitspraken van zijn decaan en gaf hem, na een hartig onderhoud, een berisping. De Knop kondigde begin april ook een intern onderzoek aan. Dat onderzoek loopt en wordt niet afgesloten door het manoeuvre van Elias.

In zijn brief haalt Elias nog uit naar de reacties op wat hij "een domme Facebook-post" noemt: "De heisa op het internet en de mediastorm die daarop volgden, hebben me doen beslissen ontslag te nemen als decaan." Hij benadrukt dat hij geen les gaf aan psychologen in opleiding en zegt dat hij als decaan amper met psychologiestudenten in contact kwam.

"De wijze waarop ik op sociale media verguisd ben, is een mooi studieobject. Voor psychologen om te bestuderen hoe iemand zich voelt na met alle zonden van de wereld beladen te zijn, maar vooral voor communicatiewetenschappers." Elias biedt wel nogmaals zijn excuses aan zijn werkgever aan en "bovenal aan de slachtoffers van seksueel geweld".

In VUB-kringen, waar de uitspraken van Elias unaniem veroordeeld worden, is het ontslag onthaald als 'emotioneel maar verstandig'. In een e-mail aan het personeel herhaalt De Knop dat de VUB zich heeft gedistantieerd van de uitspraken. De rector schrijf dat hij overtuigd is "dat de faculteit in haar opleidingen de studenten even toegewijd als altijd zal opleiden om op een respectvolle manier ondersteuning te geven aan mensen in moeilijke en traumatische situaties".

Karen Celis, hoofd van het onderzoekscentrum gender en diversiteit (RHEA) aan de VUB, noemt de beslissing van Elias "de juiste". "Het toont aan dat hij zich bewust is van de ernst van de zaak, en dat hij beseft hoe schadelijk dit is voor iemand in een gezagsfunctie. Dat hij hier publiekelijk afstand van doet, is zeker geen leeg gebaar." Zijn uitspraken op Facebook noemt ze "verwerpelijk, en een enorme inschattingsfout. Dit gaat veel verder dan een persoonlijke uitspraak. Ze stralen af op de faculteit en op de universiteit. Dit heeft voor de VUB een grote impact, tot in het buitenland."

Elias blijft nog tot zijn pensioen in september lesgeven aan de opleiding agogische wetenschappen, onderdeel van de psychologiefaculteit. Hij wordt als decaan opgevolgd door Caroline Andries, een psychologe.

Elias wilde na zijn aankondiging niet meer reageren. Rector De Knop was niet bereikbaar voor commentaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234