Maandag 21/06/2021

NieuwsAfghanistan

VS willen Afghaanse vrede forceren met ‘conceptakkoord’

Afghaanse militairen inspecteren de plek waar een bom ontplofte gericht tegen Sayed Mahmood Agha, de topman binnenlandse veiligheid van Afghanistan.  Beeld EPA
Afghaanse militairen inspecteren de plek waar een bom ontplofte gericht tegen Sayed Mahmood Agha, de topman binnenlandse veiligheid van Afghanistan.Beeld EPA

Gefrustreerd door het al maanden lopende Afghaanse vredesoverleg hebben de VS een eigen plan gepresenteerd. Washington nodigt de Afghaanse machthebbers en de taliban uit om naar Turkije te komen en over dit voorstel te praten. ‘We zullen nooit een opgelegde vrede accepteren.’

Het concept van de VS voor vrede in Afghanistan omvat onder meer afspraken over een staakt-het-vuren, een interim-regering waaraan ook de taliban zouden deelnemen, het schrijven van een nieuwe grondwet, een waarheids- en verzoeningscommissie en verkiezingen. In een brief verzekert de Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken dat de Afghanen zelf tot een deal moeten komen: “We willen geen voorwaarden dicteren aan de partijen.”

In een reactie hebben de taliban laten weten dat zij het voorstel ‘bestuderen’. De strijders weigerden tot nu toe een staakt-het-vuren, omdat zij hun belangrijkste machtsmiddel – geweld – niet zomaar willen opgeven. Ze moeten ook niets weten van verkiezingen, die ze zien als een ‘on-islamitische’ westerse uitvinding.

De Afghaanse president Ashraf Ghani op zijn beurt is mordicus tegen een overgangsregering met de taliban. Volgens eerste vicepresident Amrullah Saleh kunnen de Amerikanen wel besluiten nemen over hun eigen troepen, maar niet over de Afghaanse politiek. “We zullen nooit een opgelegde vrede accepteren”, zei Saleh tegen het lokale tv-station Tolo News.

Troepen terugtrekken

De al ruim negentien jaar durende militaire interventie in Afghanistan, inmiddels de langste in de geschiedenis van de VS, is een van de lastigste buitenlanddossiers voor president Joe Biden. Zijn voorganger Donald Trump sloot ruim een jaar geleden een akkoord met de taliban. Kern daarvan is dat de taliban hebben beloofd dat Afghanistan geen uitvalsbasis meer zal zijn voor terreurgroepen als Al Qaida, dat ze buitenlandse troepen niet meer aanvallen en vredesoverleg voeren met de huidige machthebbers. In ruil zegde Trump toe dat de VS voor 1 mei al hun troepen terugtrekken.

Afghaans president Ashraf Ghani (midden) inspecteert de elitetroepen. Beeld AP
Afghaans president Ashraf Ghani (midden) inspecteert de elitetroepen.Beeld AP

Bidens regering zegt die deal van Trump, en de naleving ervan, momenteel te evalueren. Er zijn nog zo’n 2.500 Amerikaanse militairen in Afghanistan, een fractie van de 100.000 die er ooit onder president Obama waren. Veel Amerikanen willen allang een einde aan de interventie, die zo’n 2.300 Amerikaanse levens en bijna 1.000 miljard dollar heeft gekost. Maar als de taliban kort na een aftocht de Afghaanse troepen onder de voet lopen en Kaboel heroveren, zou dat in de VS als een blamage worden ervaren.

Blinken dringt in zijn tamelijk ongezouten brief aan Ghani aan op “urgent leiderschap” van de Afghaanse president. Hij wijst erop dat de lente nadert, waarin de taliban doorgaans in het offensief gaan, en dat een volledige terugtrekking van alle 9.000 NAVO-militairen voor 1 mei nog steeds als optie op tafel ligt. Ondanks voortgezette financiële steun aan de Afghaanse krijgsmacht zouden de taliban na zo’n buitenlandse aftocht weleens snel terreinwinst kunnen boeken. Blinken: “Ik maak dit duidelijk zodat u mijn urgente toon begrijpt.”

Streep onder ‘America First’-beleid

Het haperende Afghaanse vredesproces is een van de eerste grote tests voor het nieuwe Amerikaanse buitenlandbeleid. President Joe Biden zet een streep onder Donald Trumps isolationistische ‘America First’-beleid. Maar hij wil niet dat de VS zich weer opwerpen als ‘politieman van de wereld’, met allerlei ingrepen om regimes te veranderen. Dat zei buitenlandminister Antony Blinken vorige week in zijn eerste grote toespraak.

“We gaan de dingen anders aanpakken”, aldus Blinken. “We gaan geen democratie bevorderen met kostbare militaire interventies of pogingen om autocratische regimes omver te werpen. We hebben die tactieken in het verleden geprobeerd. Hoe goedbedoeld ook, ze werkten niet.”

Hoe dit beleidsvoornemen in de praktijk precies gaat uitpakken, bijvoorbeeld in Afghanistan, moet de komende tijd blijken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234