Dinsdag 07/12/2021

Vs noemen voorstel tot moord op venezolaanse president 'ongepast', maar zijn hem wel liever kwijt dan rijk

De essentie van het probleem met Caracas: olie, natuurlijk

Chávez loopt Washington flink in de weg

Een rechts-christelijke tv-predikant heeft nog maar eens duidelijk gemaakt dat de betrekkingen tussen de linkse regering-Chávez in Venezuela en de rechtse regering-Bush in de VS op apegapen liggen. Hoewel Pat Robertson zich verontschuldigd heeft, wat heet, voor zijn voorstel om president Chávez te vermoorden, wijst niets erop dat de plooien tussen Washington en Caracas snel gladgestreken zullen worden. Integendeel.

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

De extreem-rechtse Amerikaanse tv-dominee Pat Robertson heeft zijn excuses aangeboden voor de 'fatwa' die hij maandag tegen de Venezolaanse president Hugo Chávez had uitgesproken. Op de zender Christian Broadcasting Network had Robertson te kennen gegeven dat, wat hem betreft, het linkse staatshoofd maar beter vermoord kon worden. Woensdag kwam de predikant van zijn woorden terug, nadat het State Department in Washington ze als 'ongepast' had bestempeld.

Critici in de VS-pers vonden de reactie van het departement van Condoleezza Rice echter maar lauwtjes, alsof Robertson en andere invloedrijke rechtse christenen niet al te zwaar voor het hoofd gestoten mochten worden. Wat daar ook van zij, deze week is een nieuwe stap gezet in het opbod tussen Caracas en Washington.

De betrekkingen tussen Hugo Chávez en de regering-Bush zijn de jongste jaren alleen maar dieper in het slop geraakt, zoveel is duidelijk. Chávez lijkt er vast van overtuigd dat de VS hem en zijn regering uit het zadel willen lichten, en beroept zich daartoe in de eerste plaats op een precedent. Op 11 april 2002 mislukte een poging tot staatsgreep tegen Chávez, een putsch die door de VS zo haastig toegejuicht werd dat al snel de verdenking ontstond van inmenging uit Washington. Onderzoek wees vervolgens uit dat de coupplegers inderdaad geld ontvangen hadden uit de VS. Sindsdien is 11 april in Venezuela de nationale herdenkingsdag bij uitstek van de Chávez-aanhangers. (Dat Chávez ooit zelf de staatsgreep als politieke methode gehuldigd heeft - hij probeerde in 1992 een democratisch verkozen regering omver te werpen -, daaraan worden veel minder woorden vuil gemaakt.)

Washington lijkt er hoe dan ook zeker van dat Chávez in heel Latijns-Amerika de socialistische revolutie wil prediken. Dat hij, als puntje bij paaltje komt, de prille democratieën in de regio weer in het autoritaire gareel wil krijgen. Wat doet de democratisch verkozen Chávez dan zoal om Washington - dat in zijn eigen vazalstaten in de derde wereld een democratische minimumnorm hanteert - zo'n doorn in het oog te zijn?

Heel wat. Aan de oppervlakte is er Chávez' anti-imperialistische retoriek. Net als de wereld van president Bush bestaat die van Hugo Chávez uit een hapklaar gevecht tussen goed en kwaad. Wars van diplomatieke finesses zorgt Chávez steevast voor een kruidig, bij voorkeur scherp anti-VS-discours. Nu eens noemt hij de VS fascistisch, dan weer bedenkt de vroegere paracommando Bush met het koosnaampje 'Mijnheer Gevaar'.

Zondag, in zijn voor de gelegenheid vanuit het bevriende Cuba uitgezonden tv-show Aló Presidente, noemde Chávez het Amerikaanse imperialisme "de grootste vernieler van de wereld". "Mensen vragen me hoe ik een dictator als Fidel kan ondersteunen", oreerde Hugo Chávez ook. "Heel simpel, omdat Cuba geen dictatuur is, wel een revolutionaire democratie."

De vriendschap met Cuba, een aartsvijand van de VS en het enige land in het westelijk halfrond waar meerpartijensysteem en democratie uit den boze blijven, irriteert het Witte Huis mateloos. En ook over Chávez' regionale tv-zender Telesur, door de VS als een links-ideologisch machtsvehikel beschouwd en vergeleken met het Arabische Al-Jazeera, is de 'Kolos uit het Noorden' ontstemd.

Chávez, die zijn Bolivariaanse revolutie sinds kort als socialistisch bestempelt (terwijl ze volgens kenners vooral nationalistisch is), zou gebruik hebben gemaakt van Washingtons gebrekkige aandacht voor Latijns-Amerika onder Bush' eerste ambtstermijn om zijn invloed in de regio te gelde te maken. In het komende anderhalf jaar kiest Latijns-Amerika liefst tien nieuwe presidenten, herinnert de bekende Miami Herald-columnist Andrés Oppenheimer. Links-populistische kandidaten zullen daarbij gretig naar Chávez lonken, zo wordt voorspeld.

Zeker nu de Braziliaanse president Lula zijn boegbeeldfunctie kan verliezen. Door zijn weinig 'utopische' aanpak zorgt Lula immers voor ontgoocheling. Grote delen van de linkse Arbeiderspartij (PT) vinden zijn beleid te gematigd en te conventioneel. Door het corruptieschandaal waarin de Braziliaanse president verzeild raakte, en dat hem zelfs op impeachment kan komen te staan, zouden politici links van Lula de mosterd bij Chávez kunnen halen.

Intussen gaan de betrekkingen tussen Chávez en Bush van de regen in de drop. Omdat het kantoor van het Amerikaanse Drugs Enforcement Agency (DEA) in Caracas zich aan spionage bezondigd zou hebben, en uit onvrede met het gemilitariseerde en daarom controversiële drugsbeleid van de VS in buurland Colombia, schortte Chávez elke samenwerking met de VS in de drugsbestrijding op.

Een ander heet hangijzer zijn Chávez' massale wapenaankopen. De flamboyante leider uit Caracas kocht behalve 100.000 kalasjnikovs ook patrouilleboten van Spaanse makelij, gevechtsvliegtuigen in Brazilië en helikopters in Rusland. Waarom die wapenloop, denkt Washington, tenzij om een militair bewind op te zetten of revoltes elders in Latijns-Amerika aan te wakkeren? Zelf roept Chávez het Venezolaanse recht op zelfverdediging in tegen een mogelijke aanval uit de VS.

Maar de essentie van het probleem komt nu: olie, natuurlijk. Venezuela is 's werelds vijfde exporteur, haalt dankzij de hoge olieprijzen massa's geld binnen, centen die zowel voor nationale als voor regionale sociale projecten dienen en Chávez in binnen- en buitenland grote populariteit en aanzien opleveren bij de allerarmsten. Zolang de olieprijzen hoog blijven, Fidel Castro op Cuba aan zet is en de Venezolaanse oppositie niet met een geloofwaardig alternatief uitpakt, kan Chávez op beide oren slapen, heet het. Ook al blijkt de Venezolaanse economie ondanks groeicijfers van 9 procent maar niet uit het slop te raken, zoals de Venezolaanse, línkse oppositiekrant TalCual betoogt.

Washington écht in het hart raken doet evenwel Chávez' dreiging om geen olie meer naar de VS uit te voeren. Venezuela, de op drie na belangrijkste olieleverancier van de VS, zou de kraan weleens kunnen afsluiten. Economisten zeggen dat dat een opdoffer van formaat zou zijn voor de Amerikaanse economie. Voor Chávez is dat geen probleem: China staat ook te trappelen om meer Venezolaanse olie.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234