Dinsdag 24/05/2022

Analyse

VS kunnen zich geen fiasco in Tikrit veroorloven

Sjiitische militieleden bestoken vanuit een dorp bij Tikrit posities van IS. Beeld AFP
Sjiitische militieleden bestoken vanuit een dorp bij Tikrit posities van IS.Beeld AFP

Voor het eerst sinds de 'blitzkrieg' van IS in Irak probeert het Iraakse leger een grote stad te heroveren op de jihadisten. Tikrit, waar het leger gisteren in de aanval ging, moet de eerste forse stap zijn richting het verslaan van IS. Valt de stad, dan is dat een enorme opsteker voor de generaals en de sjiitische milities waar ze steeds meer op leunen. Een fiasco zou desastreus zijn voor Bagdad en de VS.

Stieven Ramdharie

Zo'n negen jaar nadat Tikrit's beroemdste zoon, oud-president Saddam Hussein, werd opgehangen, waart zijn geest nog steeds door de stad. Aanhangers van Saddams ontbonden Baath-partij en zijn vroegere militairen staan nu IS bij in het gevecht om Tikrit. "De stad zal gauw weer in handen zijn van het volk", kondigde de Iraakse premier Haider al-Abadi optimistisch aan.

Een strijdmacht van zo'n vijfduizend soldaten en door Iran gesteunde militieleden proberen vanuit diverse richtingen op te rukken naar Tikrit, gelegen op zo'n 150 kilometer van Bagdad. Helemaal onverwacht komt het offensief niet. Al weken trok het leger troepen samen om de aanval te openen op de stad en dorpen langs de Tigris-rivier. IS op zijn beurt probeerde de troepenopbouw te frustreren door soennitische stamleden die IS niet gezind zijn, te ontvoeren of te vermoorden.

Imago

Voor beide partijen staat veel op het spel. Valt Tikrit, dan is dat een forse deuk in het met harde hand opgebouwde imago van IS. Sinds de uitroeping van het Kalifaat in de zomer van vorig jaar, heeft IS niet veel gebied verloren in Irak. Rond Beiji, waar Irak's grootste olie-raffinaderij zich bevindt, Haditha en in de provincie Diyala kwamen de jihadisten wel in de verdrukking. Maar hier tegenover staan belangrijke militaire overwinningen in de westelijke provincie Al-Anbar. Verlies van Tikrit zou voor het eerst het beeld opwekken dat IS geen staat is, maar eerder een beweging die militair wel degelijk is te verslaan.

Voor het door de VS gesteunde leger staat ook veel op het spel. De regering-Obama probeert met man en macht, en veel geld, het leger weer op te krikken. Ondanks de 26 miljard dollar die Washington vanaf 2003 in het leger had gestoken, viel een kwart van de veiligheidstroepen tijdens de IS-blitzkrieg uit elkaar. Maar liefst 19 legerbrigades en zes politiebrigades desïntegreerden. Van de 400 duizend man die het leger in 2009 had, zo blijkt uit een studie van de Amerikaanse denktank CSIS, zijn nu minder dan 85 duizend over.

'Het leger verloor veel van de ervaren eenheden die verantwoordelijk waren voor het grootste deel van de strijd tegen het verzet', aldus CSIS over de legercampagne sinds 2003 tegen de diverse soennitische strijdgroepen. Washington steekt nu opnieuw miljarden dollars in het Iraakse leger, van pantservoertuigen tot Hellfire-raketten. Faalt de Tikrit-campagne, dan zal de ongerustheid in Washington alleen maar toenemen.

Iran

Een groot verschil met juni vorig jaar, toen een eerdere legeraanval op Tikrit faliekant mislukte, is de rol van de sjiitische milities. Sinds Irak's sjiitische geestelijke leider ayatollah Ali Sistani opriep tot een 'volksmobilisatie' om IS te verslaan, is het aantal sjiitische militieleden gegroeid tot zo'n 120 duizend. Een kerngroep van zo'n 20 duizend strijders neemt nu, samen met commando-eenheden van het leger, het grootste deel van de strijd op zich in het gebied ten noorden van Bagdad.

Onder deze zogenaamde Hashd-strijders, die gesteund worden door Iran, bevinden zich leden van onder andere de Badr-militie en het Mahdi-leger van de sjiitische stokebrand Muqtadah al-Sadr. Pikant is dat de leider van Al Quds, de omstreden elite-eenheid van Iran's Revolutionaire Garde, zich nu in Samarra bevindt. Deze stad, zo'n 60 kilometer ten zuiden van Tikrit, fungeert als zenuwcentrum van de aanval op Saddams geboortestad.

Generaal Qassim Soleimani, die door Washington op Amerika's terreurlijst is gezet, wordt genoemd als de belangrijkste strateeg van Bagdad en de milities in de strijd tegen IS. Soleimani bezocht onder andere Camp Speicher bij Tikrit, tot 2011 een van de grootste bases van de VS in Irak. Het is opnieuw een bewijs hoe Washington en Teheran in Irak hun geschillen opzij hebben gezet om een groter kwaad, de jihadisten van IS, te bestrijden.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234