Dinsdag 18/02/2020

Update

VS, Frankrijk en Groot-Brittannië bombarderen Syrië

Beeld AP

Na de vermoedelijke aanval met gifgas in Syrië hebben de Verenigde Staten hun dreigementen waargemaakt. Samen met bondgenoten Frankrijk en Groot-Brittannië vielen ze afgelopen nacht Syrië aan met kruisraketten. De VS heeft het over een succesvolle aanval. Rusland heeft de VN-Veiligheidsraad in spoedzitting bijeengeroepen om het te hebben over "de agressieve acties". Rond deze tijd begint de vergadering. Rusland heeft kort ervoor de VN gevraagd de aanvallen op Syrië te veroordelen.

Rusland heeft even voor de spoedzitting van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties een ontwerp van resolutie verspreid die de VN vraagt de westerse gewapende "agressie" tegen Syrië te veroordelen. De ontwerpresolutie van vijf paragrafen maakt gewag van een "grote ongerustheid" over de "agressie" tegen een soevereine staat, die volgens Moskou "het internationale recht en het Handvest van de Verenigde Naties" schendt. Het was niet meteen duidelijk op welke datum een stemming over deze tekst van Rusland gevraagd zou worden.

De aanval van vannacht is een vergelding voor de inzet van chemische wapens door de Syrische regering van Bashar al-Assad tegen de eigen bevolking. "Dat zijn niet de daden van een mens. Het zijn de misdaden van een monster", zei Trump in zijn toespraak. Die gaf hij afgelopen nacht rond 3 uur Belgische tijd waarna werd overgegaan tot actie. 

In een reactie op Twitter gaf Trump deze namiddag aan dat hij tevreden is met het resultaat van de aanval: "Een perfect uitgevoerde aanval gisteravond (Amerikaanse tijd, n.v.d.r.). Dank u Frankrijk en Groot-Brittannië voor hun wijsheid en de kracht van hun fijn leger. Het had geen beter resutaat kunnen hebben. Missie Vervuld!"

Ook Dana White, woordvoerster van het Pentagon, sprak over een succes: "Wij hebben met succes elk doel geraakt". Luitenant-generaal Kenneth McKenzie zei dat de Amerikaanse troepen bij de aanval geen schade hebben opgelopen en dat de Syrische defensie geen betekenisvolle problemen heeft gesteld. 

Drie doelen

Samen met Groot-Brittannië en Frankrijk viel de VS drie doelen aan. Het gaat onder meer om een wapenopslagplaats van het leger nabij de stad Homs waar het gifgas sarin bewaard wordt, een onderzoekinstelling in Barsah (ten noorden van Damascus) en een gebouw met laboratoria. Uit die gebouwen was al het personeel al eerder geëvacueerd, zegt het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten (SOHR).  "Alle bij de aanvallen geviseerde doelwitten waren helemaal leeg." Volgens CNN kwamen die raketten zowel vanaf vliegtuigen als schepen. De aanval zou 17 minuten geduurd hebben.

De drie doelwitten.Beeld EPA

De Syrische legerleiding zegt dat het de meeste raketten -71 van de 103 - wel heeft neergehaald na de aanval met "hoge efficiëntie" te hebben beantwoord. Het land gebruikte daarbij luchtafweer die nog in de Sovjet-Unie is ontwikkeld en meer dan dertig jaar oud is. Het gaat om de systemen S-125, S-200, Boek en Kvadrat, aldus het Russische ministerie van Defensie. In het bijzonder zijn twaalf raketten neergehaald die een militaire luchthaven ten oosten van Damascus als doelwit hadden.

Volgens de Amerikanen vormde de door de Syrische strijdkrachten afgevuurde munitie een risico voor de burgerbevolking. "Wanneer je ijzer in de lucht schiet, moet het ergens neerkomen", aldus Amerikaans secretaris-generaal McKenzie zei wel nog geen weet te hebben van burgerslachtoffers.

De Syrische staatsmedia bericht wel dat er bij Homs drie burgers en minstens zes soldaten gewond geraakt. Dankzij een Russische waarschuwing was de plaats al dagen geëvacueerd, aldus een vertegenwoordiger van de de regionale alliantie die Assad steunt. Sinds afgelopen dinsdag verliet het Syrische leger verschillende militaire basissen om zich voor te bereiden op een mogelijke aanval. 

Explosies in Damascus

Verschillende media meldden afgelopen nacht dat er hevige explosies klonken in de Syrische hoofdstad Damascus en vliegtuigen boven de stad vlogen. "De hemel kleurde rood", klonk het. De Syrische staatstelevisie meldde vrijwel onmiddellijk dat het land werd aangevallen door de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië en sprak van "Amerikaanse agressie". 

De aanval is volgens Amerikaans minister van Defensie James Mattis een slag tegen de Syrische infrastructuur om chemische wapens te produceren. "Gezamenlijk hebben we een duidelijke boodschap gegeven aan Assad en zijn moordlustige luitenants, dat ze niet nog een aanval met chemische wapens moeten uitvoeren", zei Mattis afgelopen nacht in het Pentagon. Deze namiddag zei Dana White, woordvoerster van het Pentagon, dat  de aanvallen "gerechtvaardigd, proportioneel en legitiem" waren. Volgens haar "vertrouwen" de VS op de bewijzen die ze hebben van een aanval met scheikundige wapens in Syrië. Uitweiden omtrent de soorten inlichtingen daarvoor wilde ze niet.

Volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian is een "groot deel van het chemisch wapenarsenaal" van het Syrische regime vernietigd. Ook Amerikaans luitenant-generaal Kenneth McKenzie zei dat de aanvallen het Syrisch chemisch wapenprogramma zo een slag toegebracht hebben dat het er "jaren zal over doen om zich ervan te herstellen". Le Drian waarschuwde ook dat er een nieuwe militaire interventie zal komen in geval van een nieuwe gifgasaanval. "Aangaande de kwestie van scheikundige wapens is er een rode lijn die niet mag worden overschreden en indien ze (...) weer wordt overschreden, komt er een nieuwe interventie", aldus het hoofd van de Franse diplomatie. "Ik denk dat de les begrepen zal zijn."

Duitsland

De operatie was groter dan die van april vorig jaar, bijna dag op dag. Eveneens als represaille voor het gebruik van chemische wapens tegen burgers door het Syrische leger vielen de Verenigde Staten toen de luchtmachtbasis aan van waaruit de vliegtuigen vertrokken waren. "Klaarblijkelijk snapte het Assad-regime vorig jaar de boodschap niet", zei Mattis. "Deze keer hebben onze bondgenoten en wij harder toegeslagen." Ook aan Duitsland zou gevraagd zijn deel te nemen aan de actie, maar die zouden hebben geweigerd.

Het gaat voorlopig nog om een beperkte, eenmalige actie. Er zijn geen bijkomende aanvallen gepland. De doelen werden zo uitgekozen dat de kans op burgerslachtoffers zo klein mogelijk was, aldus Mattis. Nochtans sprak hij eerder al de woorden uit "langdurige actie": dat wijst erop dat elke keer Assad chemische wapens inzet in het land, de Verenigde Staten zullen terugslaan.

Ook was het de bedoeling om de kans op mogelijke Russische slachtoffers gering te houden. Frankrijk zegt Rusland voorafgaand aan de militaire actie te hebben gewaarschuwd. "We zijn niet op zoek naar een confrontatie en wijzen elke logica van een militaire actie af. Daarom wilden wij en onze bondgenoten er zeker van zijn dat de Russen op voorhand gewaarschuwd werden."

Flagrante schending

Het door de staat gecontroleerde Syrische nieuwsagentschap Sana bestempelt de aanvallen als een "flagrante schending van het internationaal recht". Het Syrische regime zegt dat de actie van de westerse landen "gedoemd is te mislukken". In hoofdstad Damascus zijn vanochtend tientallen inwoners de straat opgetrokken om hun steun te betuigen aan het regime. 

Ook de Russische ambassadeur in Washington Anatoli Antonov reageerde snel en zegt dat de acties niet zonder gevolgen zullen blijven. "Alle verantwoordelijkheid ervoor rust op Washington, Londen en Parijs. De Verenigde Staten, een land dat het grootste arsenaal aan chemische wapens heeft, heeft geen moreel recht om andere landen te beschuldigen", zegt hij in een persbericht. Hij voegde eraan toe dat de aanval een "onacceptabele en ontoelaatbare" belediging is aan het adres van de Russische president Poetin. Ook hij heeft intussen gereageerd en veroordeelt de aanval fel. De huidige escalatie van spanningen in en rond Syrië hebben volgens de leider een verwoestend effect op de internationale betrekkingen. Bovendien maken de Amerikaanse acties tegen Syrië de humanitaire ramp alleen maar erger. Volgens het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken kwam de aanval uitgerekend op het moment dat het land een kans had om een vredevolle toekomst in te gaan.

Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken dringt bij de leden van de VN-veiligheidsraad dan ook aan om een "passende evaluatie" te maken van de westerse aanvallen op Syrië, en om elke kans op verdere daden van agressie weg te nemen. 

Het land gelooft ook niet dat de reactie van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten ingegeven werd door humanitaire redenen. "Het wordt eindelijk duidelijk dat diegenen in het Westen die de humanitaire retoriek hanteren en hun militaire aanwezigheid in Syrië proberen te rechtvaardigen door de nood om de jihadisten te vernietigen, zich eigenlijk bij hen voegen en het land uiteen willen doen vallen."

De Amerikaanse president Donald Trump had eerder deze week tegenover de Syrische bondgenoot Rusland onverholen gedreigd met een aanval, ondanks een oproep in de VN-Veiligheidsraad van Rusland om geen geweld te gebruiken. In zijn televisietoespraak afgelopen nacht richtte hij zich ook tot Rusland en Iran en stelde hen een vraag. "Wat voor soort natie wil betrokken zijn bij de massamoord op onschuldige mannen, vrouwen en kinderen?"

Damascus deze ochtend.Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234