Maandag 21/10/2019

VS dreigen met totale aftocht uit Afghanistan

De Amerikaanse president Barack Obama maakt er geen geheim van: de kans bestaat dat de VS dit jaar al hun troepen uit Afghanistan terugtrekken, zonder een nieuwe militaire missie op te tuigen. Ook de NAVO-bondgenoten lenen zich niet voor een vervolgmissie als de Afghaanse president - Karzai of diens opvolger - een vorig jaar gesloten pact weigert te ondertekenen.

Obama heeft het Pentagon, het ministerie van Defensie, opdracht gegeven de zogeheten nuloptie uit te werken. Die houdt in dat Afghaanse veiligheidstroepen het vanaf 2015 moeten stellen zonder steun in hun strijd tegen de taliban en andere opstandelingen.

"Het heeft niet onze voorkeur. Maar zo liggen de feiten", zei Rasmussen, verwijzend naar de onwil van Karzai om zijn handtekening te zetten. De president wil de beslissing overlaten aan zijn opvolger, die op 5 april gekozen wordt. Het pact, dat na moeizame onderhandelingen tussen Karzai en de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry tot stand kwam, vormt de juridische grondslag voor een blijvende aanwezigheid van buitenlandse troepen op Afghaans grondgebied.

De VS en de NAVO werken al geruime tijd aan plannen om een trainingsmissie voor de Afghaanse leger- en politiemacht op touw te zetten voor de jaren na 2014. Die missie zou met circa 10.000 man aanzienlijk kleiner zijn dan de huidige, ruim 52.000 man sterke ISAF-troepenmacht onder NAVO-vlag, die dit jaar het veld ruimt. Voorts willen de VS elitetroepen in Afghanistan handhaven, om jacht te maken 'op restanten van Al Qaida', zoals het Witte Huis het formuleert. Gesproken wordt over een wederzijds belang. De VS hebben er na '9/11' op gehamerd dat Afghanistan niet opnieuw een thuishaven voor terroristen mag worden.

'Alles voor niets'

Westerse militaire deskundigen achten de Afghaanse veiligheidstroepen de komende vier, vijf jaar niet in staat om de taliban, ooit de gastheren van Al Qaida, het hoofd te bieden. Ook buurland Pakistan, bondgenoot van de VS in de strijd tegen terrorisme, maakt zich zorgen. Persbureau AP citeerde woensdag anonieme Pakistaanse veiligheidsfunctionarissen, die vrezen dat wellicht een derde deel van het Afghaanse leger deserteert zonder (financiële) buitenlandse steun. Amerikaanse diplomaten hebben laten doorschemeren dat, mét het vertrek van de militairen, Kabul financieel wordt drooggelegd. Want zonder 'oren en ogen op de grond' is het onverantwoord om de miljardenstroom op gang te houden naar een land dat de kwalijke reputatie van wanbestuur en corruptie heeft.

Een ander argument om de militaire missie niet voorgoed te beëindigen, is het sentiment dat "dan alles voor niets is geweest". Sinds 2001 zijn meer dan 3.000 buitenlandse militairen in Afghanistan omgekomen. "De overheersende mening binnen de regering (in Washington, red.) is dat een redelijke presentie na 2014 noodzakelijk is om de zwaar bevochten resultaten te waarborgen", aldus Michele Flournoy, een voormalige topfunctionaris van het Pentagon. Die resultaten zijn overigens niet indrukwekkend, schreef de hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) deze week. De Afghanen hadden in 2013 met "meer geweld en onveiligheid" te maken dan in voorgaande jaren.

Of de situatie verder verslechtert na het vertrek van buitenlandse troepen, is moeilijk voorspelbaar, zegt Jair van der Lijn, onderzoeker bij het Zweedse instituut voor vredesvraagstukken SIPRI. "Er zijn twee scholen. De ene beweert dat de aanwezigheid van buitenlandse troepen geweld uitlokt, de andere stelt dat de Afghaanse veiligheidstroepen zonder Amerikaanse steun niet sterk genoeg zijn."

Van der Lijn verwacht dat Afghanistan uiteindelijk toch kiest voor de aanwezigheid van buitenlandse troepen. Alle elf presidentskandidaten zijn vóór ondertekening van het veiligheidspact. "Zolang hij nog in het zadel zit, speelt Karzai een spelletje. Hij probeert te onderhandelen met de taliban, en kan daarom niet te vriendelijk zijn jegens de Amerikanen." De taliban beschouwen Karzai als een zetbaas van Washington, al heeft de president geen kans laten liggen om de VS dwars te zitten. Hij deed dat onlangs nog, door tientallen gevangenen vrij te laten die volgens de VS en de NAVO het bloed van burgers en buitenlandse militairen aan hun handen hebben.

Uit de verklaring van het Witte Huis, na een telefoongesprek tussen Obama en Karzai, blijkt dat de VS niet de illusie koesteren dat het Afghaanse staatshoofd alsnog het veiligheidspact tekent. Maar Washington houdt er nadrukkelijk rekening mee wel zaken te kunnen doen met een nieuwe regering in Kabul.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234