Woensdag 14/04/2021

VRT worstelt met herdenking WO I

Het grootschalige crossmediale project waarmee de VRT de honderste verjaardag van de Eerste Wereldoorlog wou herdenken, zit in het slop. Door de besparingen staat achter de meeste projecten een groot vraagteken. 'De besluitvorming heeft vertraging opgelopen', geeft projectleider Mark De Geest toe.

De VRT was er enkele jaren geleden als een van de eersten bij om met 2014-2018, 100 jaar later een ambitieus project op te zetten waarmee de honderdste verjaardag van de Eerste Wereldoorlog zou worden herdacht. De openbare omroep mikte op een twintigtal projecten, gaande van een dramaserie voor Eén, een documentaire reeks over Vlaanderen tijdens de Eerste Wereldoorlog, de ontsluiting van het archief, tot de medewerking aan grote evenementen

Ook zou er onderzocht worden of de omroep als coproducent in enkele miniseries zou kunnen stappen. Zo leefde onder meer het idee om iets te maken rond Edith Cavell, de verpleegster die bij het begin van de oorlog Belgische soldaten hielp onderduiken en later geëxecuteerd werd.

De VRT had met andere woorden de ambitie om een voortrekkersrol te spelen, waarbij 2014-2018 als een kwaliteitslabel zou fungeren. De omroep zou ook samenwerkingsverbanden zoeken met andere organisaties en overheden.

Drie jaar later zijn de ambities echter danig teruggeschroefd. "Het project ligt op apegapen", is binnen de VRT te horen. "Het ambitieuze elan waarmee we gestart zijn, is weg, en dat net terwijl andere organisaties een versnelling hoger schakelen." De fictieserie voor Eén komt er zeker nog, maar achter alle andere projecten staat een groot vraagteken.

Zo is het lang niet zeker of de website, die een cruciale rol zou spelen in het crossmediale project en veel informatie en beeldmateriaal zou bundelen, nog zo grootschalig zal worden als aanvankelijk gepland. Het budget dat daarvoor voorzien was, ligt niet meer vast. Ook de cel die zich moest bezighouden met de voorbereiding van het project, is danig afgeslankt. Van de 3,2 'voltijdse eenheden' schiet er nu nog één persoon over.

Al veel werk verzet

Die ene persoon is Mark De Geest, lange tijd fictiemanager bij de VRT en regisseur van onder andere Stille waters. De Geest bevestigt dat het project wat onder druk staat. "2014-2018, 100 jaar later is een ambitieus project, maar de besluitvorming heeft inderdaad vertraging opgelopen." De voornaamste reden zijn de besparingen, waardoor de VRT zijn middelen en mensen heeft moeten herschikken. Ook de onzekerheid over wat er in de nieuwe beheersovereenkomst zal staan, doorkruiste de ambities. De Geest benadrukt wel dat niet alles vertraging heeft opgelopen. "De fictieserie komt er zeker (zie kader) en er is al een goed kenniscentrum ontwikkeld."

Brigitte Vermeersch, de woordvoerster van de openbare omroep, ontkent dat de ambities teruggeschroefd zijn. "Het duurt nog drie jaar voor de herdenking effectief begint. Het is daarom nog te vroeg om nu al te beslissen wat we concreet gaan doen en uitzenden. Maar de VRT blijft dit project heel belangrijk vinden en zal er daarom ook blijven in investeren, ook al staan die door de besparingen onder druk. We zijn in ieder geval goed op tijd gestart en er is al flink wat voorbereidend werk afgeleverd."

Vermeersch verwijst onder meer naar de digitalisering van het beeld- en woordarchief dat grotendeels achter de rug is. De VRT verwierf onder meer de rechten op het archief van Clemens De Landtsheer, de voormalige secretaris van het IJzerbedevaartcomité en maker van Onze jongens aan de IJzer, een documentaire aanklacht tegen de oorlog. Ook deze film uit 1920 is al gedigitaliseerd en bewaard voor het nageslacht.

Mark De Geest bevestigt de inspanningen, maar zegt dat de vertraging in andere projecten er soms ook komt omdat de VRT niet meer zo ambitieus is als bij de start. "2014 is volgens mij het aangewezen moment om uit te pakken met een documentaire reeks die het volledige Vlaamse verhaal tijdens de Eerste Wereldoorlog vertelt. Tot nu toe heeft men steeds gefocust op fragmenten zoals de onderwaterzetting van de IJzervlakte. Een allesomvattende serie zou een mooie ambitie. Dat hangt voor een stuk af van de budgetten, ja, maar ook van de vraag of men op dit onderwerp wíl focussen."

Verzamelen van getuigenissen

Een ander project waar wel al werk van gemaakt werd, is het verzamelen van getuigenissen over de Groote Oorlog. De VRT ging al met iets meer dan honderd mensen praten die de oorlog nog meegemaakt hebben om hun ervaringen voor het nageslacht te bewaren. Enkelen onder hen zijn ondertussen al overleden.

Wat er met die filmpjes zal gebeuren, is onduidelijk. "De bedoeling is om ze ter beschikking te stellen van de tv- en radiomakers en de website" zegt Mark De Geest. "Een 25-tal zijn er nu al te bekijken via de site, maar ik hoop dat ze in de toekomst nog intensiever zullen worden gebruikt."

Het herdenkingsproject rond WO I was een van de kindjes van Geert Bourgeois (N-VA), die destijds als minister van Media bevoegd was voor de openbare omroep. Hij pleitte er mee voor dat de VRT dit project ambitieus zou uitwerken. Ook in West-Vlaanderen, het knooppunt van de herdenkingen, kijkt men sindsdien reikhalzend uit naar wat de VRT allemaal voor hen kan betekenen. Zo kregen de initiatiefnemers van projecten van de Stuurgroep IJzerfront al de raad om dezelfde 'figuren, verhalen en personages uit de VRT-reeksen te nemen - de VRT is een krachtig medium." De verminderde ambitie van de omroep zou een flinke streep door hun rekening zijn.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234