Zaterdag 16/10/2021

VRT, openbare omroep voor een verdraagzaam en democratisch Vlaanderen?

Het VRT-journaal van 19 mei pakte er trots mee uit: De grote verkiezingsshow, het hoogtepunt van een heus verkiezingsoffensief van de VRT, was een denderend succes. Op een bepaald moment stemden meer dan 1.200.000 kijkers af op het programma. VTM bereikte op hetzelfde moment ongeveer 250.000 kijkers, zo werd er nog aan toegevoegd. De VRT won de slag om de kijkers. Maar is daarmee de taak van de openbare omroep naar behoren vervuld? Bogdan Vanden Berghe, Jan Goossens en Marc-Olivier Herman durven dat te betwijfelen.

De VRT heeft als opdracht bij te dragen tot "een democratische en verdraagzame samenleving", zo luidt artikel 8 van het Vlaamse decreet betreffende de openbare omroep. In de aanloop naar de verkiezingen van 18 mei behandelde de VRT het Vlaams Blok als een partij als een andere. Heeft de openbare omroep op die manier wel bijgedragen tot een 'democratische en verdraagzame samenleving'?

De recente koerswijziging van de VRT in zijn behandeling van extreem-rechts is niemand ontgaan. Het Vlaams Blok kreeg van de openbare omroep de laatste weken voor het eerst dezelfde behandeling als de democratische partijen. Dat betekende niet alleen prominente aanwezigheid in de debatten, maar ook maximale exposure in de hele programmering die de VRT opzette rond deze verkiezingen. Zo zagen we tv-journalisten keuvelen met kopstukken van het Vlaams Blok als waren het vertegenwoordigers van een verdraagzaam en democratisch gedachtegoed. De dochter van Philip De Winter en het gezellige huis-, tuin- en-keukengebeuren van het Vlaams Blok-kopstuk leerden we beter kennen in het programma Koppen. Op radio Donna luisterden we naar de favoriete deuntjes van het Vlaams Blok. Voortdurend mochten Vlaams Blokkers voor de micro's van de radio- en tv-nieuwsdiensten hun licht laten schijnen op de politieke conjunctuur.

In 2001 stelde de VRT nog in zijn beleidsnota getiteld 'De VRT en de democratische samenleving': "De algemene richtlijn moet duidelijk zijn: het Blok is dus geen politieke partij als een andere. (...) In het kader van de onpartijdigheid van de nieuwsprogramma's wordt over alle journalistiek relevante nieuwsfeiten bericht. Maar conform zijn Europees vastgelegde missie en zijn decretale opdracht kan de VRT geen instrument zijn voor het verspreiden van standpunten en meningen van bewegingen of partijen die afbreuk doen aan democratie en verdraagzaamheid en die openlijk oproepen tot discriminatie. Er moet dus bijzonder omzichtig worden omgesprongen met het aan het woord laten van vertegenwoordigers van het Vlaams Blok, zeker in rechtstreekse uitzendingen. Dat betekent dat het verantwoord is dat vertegenwoordigers van het Vlaams Blok niet aan bod komen in bepaalde politieke debatten en politieke - inclusief parlementaire - verslagen."

Is de partij van Frank Vanhecke sinds 2001 dan fundamenteel veranderd? Wie naar Radio 1 luisterde tijdens de week voor de verkiezingen kon vernemen van Philip Dewinter dat het nieuwe 'zachtere' imago dat de partij probeert uit te stralen enkel een pr-strategie is. Misschien vonden de VRT-bazen, tijdens de jacht naar hogere kijk- en luistercijfers, nog de tijd om de verkiezingspropaganda van het Blok te lezen. Dan zullen ze zonder twijfel gemerkt hebben dat het stigmatiseren van vreemdelingen, discriminatie, autoritarisme en onverdraagzaamheid als een rode draad door het hele partijprogramma blijven lopen. Daarom werd ook een procedure voor de schending van de wet op de bestrijding van het racisme en de xenofobie ingediend tegen drie verenigingen van het Vlaams Blok. Die procedure loopt nog.

Het normaliseringsbeleid van de VRT ten aanzien van extreem-rechts gaat regelrecht in tegen zijn wettelijk vastgelegde opdracht. De consequenties ervan op termijn zijn niet te overzien, gezien het enorm maatschappelijk gewicht van onze openbare omroep. Daarom lanceerden toonaangevende maatschappelijke en culturele organisaties de 'Oproep van 16 mei'*. Centraal in die oproep staat de vraag aan de VRT om zijn roeping om een openbare omroep voor een verdraagzaam en democratisch Vlaanderen te zijn trouw te blijven. De VRT dient de nota 'De VRT en de democratische samenleving' van 2001 opnieuw als leidraad te hanteren. In een week tijd ondertekenden honderden andere nationale en lokale organisaties van allerlei pluimage het initiatief en zetten duizenden mensen hun handtekening onder de oproep.

De reacties vanuit de VRT op de 'Oproep van 16 mei' zijn tegelijkertijd verontrustend en hoopgevend. De woordvoerder van het bedrijf verklaarde dat de VRT zich 'onverkort' houdt aan zijn beleidsnota van 2001. De hoofdredacteur van de televisienieuwsdienst herhaalde dat in een e-mailbericht. Er is volgens de VRT-leiding dus niets aan de hand. Binnen de VRT is evenwel een totaal ander geluid te horen: de socialistische vakbond (ACOD/VRT-Openbare Omroep) ondertekende de oproep en ook andere bronnen binnen de VRT betuigden anoniem hun waardering.

Op 18 mei vierde het Vlaams Blok zijn grootste verkiezingsoverwinning sinds die beruchte Zwarte Zondag van 1991. In de studio van De grote verkiezingsshow schreef het Vlaams Blok dat succes onder meer toe aan de goede behandeling door de VRT. In 2004 staan de Vlaamse en Europese verkiezingen voor de deur. Die moeten opnieuw verslagen worden door een openbare omroep voor een verdraagzaam en democratisch Vlaanderen. Daarom dringen wij erop aan dat het Vlaams Parlement mediaminister Van Mechelen en gedelegeerd bestuurder van de VRT Tony Mary interpelleert over het mediabeleid van de openbare omroep ten aanzien van extreem-rechtse partijen en bewegingen.

Voor alle duidelijkheid: we vragen geen verbanning van het Vlaams Blok van de openbare omroep. We vragen dat de eigen VRT-nota voortaan dient als leidraad voor berichtgeving over het Vlaams Blok. We roepen ook andere media op om die nota te onderschrijven en uit te voeren naar letter en geest.

Bogdan Vanden Berghe, diensthoofd campagne 11.11.11. Jan Goossens, artistiek leider Koninklijke Vlaamse Schouwburg / de bottelarij. Marc-Olivier Herman, dienst politiek en communicatie, Broederlijk Delen.

* De initiatiefnemers van de 'Oproep van 16 mei' zijn ABVV, ACW, Attac Vlaanderen, Beursschouwburg (Brussel), Broederlijk Delen, Bronks Jeugdtheater Brussel, FOS Socialistische solidariteit, 11.11.11-Koepel van de Vlaamse Noord-Zuidorganisaties, Koninklijke Vlaamse Schouwburg / de bottelarij, KunstenFestivalDesArts, Oxfam Solidariteit, Oxfam Wereldwinkels, Paleis voor Schone Kunsten, Publiekstheater (Gent), Recyclart, Toneelhuis (Antwerpen), Vaka/ Hand-In-Hand, Vlaamse Jeugdraad, Vrede vzw, Welzijnszorg en Wereldsolidariteit. De tekst van de 'Oproep van 16 mei' en de lijst van de ondertekenaars zijn te vinden op www.11.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234