Donderdag 22/10/2020

InterviewWelzijn

VRT-journaliste Goedele Devroy: ‘De wachtlijsten voor gehandicapten gaan de komende vier jaar enorm aangroeien’

Goedele Devroy en haar zoon Quinten.Beeld Bob Van Mol

Een Pano-reportage heeft de wachtlijsten in de gehandicaptenzorg opnieuw op de agenda gezet. VRT-journaliste Goedele Devroy (52) wist perfect welk verhaal ze vertelde. Ook haar eigen zoon moest ellenlang wachten, ook zij kon het niet meer bolwerken. ‘Het probleem is dat deze ouders nooit betogen, omdat ze daar simpelweg geen tijd voor hebben.’

Als iets blijkt uit de reportage: ouders werken zich uit de naad voor hun kind en zijn ‘op’.  Herkenbaar? 

Goedele Devroy: “Zeker. In 2015 ben ik zelf in een burn-out beland, door de enorme onzekerheid en de zorg die zo zwaar werd. Mijn zoon Quinten (die een chromosomale afwijking heeft, BST) had enkel dagopvang en we konden het niet meer aan. Het ergste is niet dat je een tijd moet wachten op de nodige zorg, maar dat je geen enkel uitzicht krijgt. Je kunt je daar niet op organiseren. 

“Ik heb voor de reportage echt niet de meest extreme gevallen gekozen, maar net de meest typische. Zo zijn er honderden mensen die wachten op een persoonsvolgend budget, zonder einde in zicht.”

Zei u vroeger niet in interviews dat u het thema zorg met opzet uit de weg gaat als journaliste, omdat uw werk u in staat moet stellen uw persoonlijke problemen te vergeten?

(lacht) “Mijn zoon staat niet meer op een wachtlijst en dat was voor mij een belangrijke voorwaarde om deze reportage te maken. Het gaat niet over mij, maar ik ken de situatie wel als geen ander. En dus dacht ik: als ik het niet doe, wie dan wel?”

De wachtlijsten zijn enorm: 1.769 minderjarigen en 15.978 volwassenen met een beperking. Deed de hervorming van het systeem in 2017 meer kwaad dan goed?

“Er waren voordien ook al wachtlijsten, maar minder transparant dan nu. Subsidies gingen naar zorginstellingen in plaats van naar de personen met een beperking, maar alle zorginstellingen zaten vol. Het principe van eigen regie, waarbij je zelf kunt kiezen om met dat geld bijvoorbeeld thuishulp te nemen, is op zich fantastisch.

“Dat is ook in lijn met het VN-verdrag, dat stelt dat je mensen niet dwingt om in een voorziening te gaan wonen. Maar als je er niet genoeg geld in steekt, dan blijft die eigen regie dode letter.”

Doen onze buurlanden het beter? 

“In Nederland zijn geen wachtlijsten. Daar bestond de persoonsgebonden financiering al van eind jaren 90 en met een heel gul systeem. Mark Rutte heeft daar ernstig in geknipt – de budgetten met 35 procent verlaagd tot dezelfde hoogte als bij ons –, maar Nederland had dus niet de achterstand die wij hebben. Iedereen krijgt er een plaats.”

Minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) heeft gereageerd op jullie reportage. Alleen al dit jaar kregen 1.600 mensen een persoonsvolgend budget. Nog ‘slechts’ 14.400 wachtenden te gaan? 

“Nee, want de meesten van die 1.600 mensen die dit jaar een budget kregen, stonden niet op de wachtlijst. 80 procent daarvan zijn automatische toekenningen aan minderjarigen die meerderjarig worden en hun zorg moeten kunnen voortzetten, of aan mensen in noodsituaties, meestal mensen met een beperking die plots de ouders verliezen die altijd voor hen gezorgd hebben. 

“Het is normaal dat die mensen voorrang krijgen, maar het betekent dat dit jaar maar 600 budgetten zullen gaan naar mensen op de wachtlijst.”

Heeft Beke gelogen tegen de mensen, zoals een van de getuigen in uw reportage zegt?  

“Ik laat die uitspraak voor zijn rekening, maar het is wel zo dat alle partijen in hun programma schrijven dat ze de wachtlijsten zullen aanpakken, en in de regeringsonderhandelingen zijn ze dat dan plotseling vergeten. 

“Deze regering investeert 270 miljoen euro in gehandicaptenzorg, 60 miljoen euro minder dan de vorige regering. Dus ze wisten dat het absoluut niet zou lukken om de wachtlijsten te laten krimpen. Dat vond die vader in de reportage een leugen.”

Organisaties in de zorgsector zeggen dat het in dit tempo nog 33 jaar duurt om de wachtrij weg te werken. Maar dat gaat ervan uit dat er geen mensen met een beperking bij komen?

“Dat is inderdaad nog te optimistisch voorgesteld. De wachtlijst gaat de komende vier jaar enorm groeien, ondanks de 270 miljoen extra die de Vlaamse regering deze legislatuur uittrekt. Volgens de berekeningen van de Vlaamse administratie zullen er in 2024 bij de volwassenen 25.000 mensen op de wachtlijst staan in plaats van 16.000 nu. Er is dus echt meer geld nodig dan 270 miljoen.”

Waarom verdwijnt dit probleem elke keer van de radar? 

“Het probleem van de wachtlijsten bestaat meer dan 20 jaar. En de grootste groep, 75 procent, zijn mentaal gehandicapten, en die hebben geen stem. 

“Hun ouders hebben wel een stem, maar worden niet gehoord. Ze hebben ook geen tijd voor drukkingsgroepen. Ze vechten al om een professioneel leven te hebben, naast die zorgtaak, die zo veel vraagt. Dat zijn mensen die nooit gaan betogen, die zich nooit hebben georganiseerd, omdat ze zo onder druk staan. Ze hebben geen lobby.

“De wachtlijsten zijn gigantisch, maar electoraal weegt deze groep dan weer niet genoeg. Daardoor is het geen echte prioriteit. 

“Nochtans zou het wegwerken van de wachtlijsten een goede investering zijn. Als de overheid geld uitgeeft aan een belastingverlaging of subsidies aan bedrijven, dan spreken politici over terugverdieneffecten. Investeren in gehandicaptenzorg is investeren in jobs. Dat geld dient om iemand in dienst te nemen. Bovendien kun je die mantelzorgers vervolgens weer activeren. Je wint dus twee keer terug.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234