Zaterdag 15/05/2021

Diplomatie

Vrouwen kiezen vaker diplomatieke carrière

Berbel Baert:
Berbel Baert: "Vooral in het buitenland is het een mannenwereld." Lees haar getuigenis onderaan.Beeld Wouter Van Vooren

Hun partner mag niet altijd werken in het buitenland, terwijl kinderen krijgen veel planning vergt. Het geldt voor mannelijke diplomaten, maar volgens experts nog net iets meer voor hun vrouwelijke collega's. Toch is vandaag één op de vier diplomaten een vrouw en lopen er steeds meer warm voor het beroep.

"In de perceptie is de diplomatie nog altijd een mannenbastion. Wie aan ambassadeurs denkt, denkt aan kalende, grijze mannen." Claudia De Maesschalck, gewezen ambassadeur in Havana en oud-consul-generaal in Montreal, sprak in het recente verleden duidelijke taal.

Slechts zelden wordt dat vooroordeel doorprikt. Eind vorige week maakte de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken bijvoorbeeld bekend welke Belgen 31 hoge diplomatieke functies mogen gaan bekleden. Koning Filip keurde op voorstel van minister Didier Reynders (MR) 27 mannen goed en slechts 4 vrouwen. Het schetst op het eerste gezicht een somber beeld van de gendergelijkheid in diplomatieke kringen.

Maar uit de volledige personeelscijfers, die De Morgen in handen kreeg, blijkt toch dat de vervrouwelijking van het beroep definitief is ingezet. Op dit moment heeft Buitenlandse Zaken 588 ambtenaren van de buitenlandse carrière - diplomaten, consuls en attachés voor internationale samenwerking - in dienst, onder wie 145 vrouwen. Het aantal vrouwen is in ruim tien jaar tijd toegenomen met maar liefst 22,9 procent.

Aantal vrouwelijke diplomatn, consuls en attachees:
• 2005: 18,7 procent (118 of 631)
• 2010: 21,4 procent
• 2015: 24,7 procent (145 op 588)

Family officer

"Er zijn de voorbije jaren veel inspanningen gedaan om meer vrouwen aan te trekken", zegt Michael Mareel, adjunct-woordvoerder van de FOD Buitenlandse Zaken. "Zo is er bijvoorbeeld een family officer aangesteld, die het leven van de partner gemakkelijker moet maken. Nu aanvaarden nogal wat landen niet dat de partner van een diplomaat, die ook diplomatiek onschendbaar is, werkt. Om dat toch mogelijk te maken, hebben wij bilaterale akkoorden gesloten met vijftien landen buiten de Europese Unie."

Concreet betekent dit dat de diplomatieke onschendbaarheid van de partner voor een deel wordt opgeheven, waardoor zij werk mogen zoeken. Zo moet het voor vrouwen (iets) gemakkelijker worden om hun man of vriend te overtuigen om voor een buitenlands avontuur te kiezen. Want nog altijd zien ingewijden dat mannen zich vaker niet willen wegcijferen voor de carrière van hun vrouw, terwijl de partners van mannelijke diplomaten sneller hun beroepsambities willen opgeven.

"Gelukkig komt daar de laatste jaren wat verandering in", zegt David Criekemans, expert diplomatie van de UAntwerpen. "Steeds meer mannen zijn bereid om hun vrouw te volgen, zelfs als ze in het land van bestemming niet mogen werken. Maar dat betekent niet dat alle struikelblokken zijn weggenomen. Want als koppels aan kinderen willen beginnen, moet vaak de vrouw professioneel een stap achteruit doen. Het zorgt ervoor dat vandaag nog altijd minder vrouwen in diplomatieke topfuncties terechtkomen."

Toch verwacht Criekemans dat het diplomatiek korps binnen vijftien of twintig jaar uit evenveel vrouwen als mannen zal bestaan. Hij kijkt daarvoor naar de deelnemers van het diplomatiek examen, dat vorig jaar voor het eerst sinds 2009 werd georganiseerd door selectiebureau Selor. Niet alleen het aantal vrouwelijke kandidaten is fors toegenomen (van 35,9 procent in 2009 naar 45,4 procent in 2015), ook het aantal vrouwelijke geslaagden en stagiaires is gestegen. Waar in 2009 zo'n 6 vrouwen het examen met goed gevolg aflegden, is dat nu opgelopen tot 30.

"Als de groep vrouwen aan de start groeit, dan zullen binnen enkele jaren ook meer vrouwen doorstoten naar de hoogste functies", zegt Rik Coolsaet, expert internationale betrekkingen aan de UGent en co-auteur van Buitenlandse Zaken in België, een geschiedenis van de Belgische diplomatie. "Vergeet ook niet dat België van ver moet komen. In de Scandinavische landen en Nederland is minstens de helft van de diplomaten vrouw. Wij waren tot midden jaren 90 de rode lantaarn in Europa. Het was een zeer vrouwonvriendelijk beroep. Pas in de laatste jaren is het diplomatiek examen veranderd. Zo is het meerkeuzedeel afgevoerd, waardoor het aantal geslaagde vrouwen meteen steeg."

undefined

Rik Coolsaet. Beeld kos
Rik Coolsaet.Beeld kos

Diplomate Berbel Baert (36): "Ze noemden mij 'monsieur le consul'"

"De diplomatie was geen kinderdroom, hoor. Ik wilde altijd al naar het buitenland gaan. Zo'n tien jaar geleden had ik een leuke job, maar ik besloot toch eens deel te nemen aan het diplomatiek examen. Na vele proeven kreeg ik te horen dat ik was geslaagd. Die kans heb ik met beide handen aangegrepen.

"Vandaag ben ik ben bijna negen jaar bezig. Mijn stage begon in 2007, waarna ik in vier jaar tijd naar vier plaatsen ben gezonden (Algerije, Tunesië, Costa Rica en Panama, RA) als (vice)consul. En ik was geen vrijgezel toen ik eraan begon. Mijn partner wou graag mee, wat een zeer grote rol speelde in mijn keuze voor een diplomatieke carrière. Ik heb het enorme geluk dat hij zijn professionele ambities in België daarvoor opzij wilde schuiven.

"Er worden grote inspanningen geleverd door Buitenlandse Zaken, maar ik stel soms toch wel vast dat het voor vrouwen lastiger is. Wij hebben twee kinderen gekregen, wat op zich ook al een voltijdse job is. In ons geval gaf dat aan mijn man een nuttige invulling. Hij zag er ook het belang van in, waarvoor ik hem heel dankbaar ben. Uiteindelijk doe je deze job samen, want zonder hem was dit niet mogelijk geweest. Al geldt dat natuurlijk niet alleen voor diplomaten. Vrienden in België zie ik immers ook worstelen met de combinatie van gezin en werk.

"Het klopt wel dat nog altijd veel mensen de diplomatie zien als een mannenwereld. In België valt dat mee, maar vooral in het buitenland heb ik dat gemerkt. Soms ontstonden zo heel grappige situaties. Zo onderhield ik in Tunesië vaak per e-mail contact met mensen, die mij consequent 'monsieur le consul' bleven noemen. Als zij mij dan aan de telefoon kregen, vielen ze zowat van hun stoel. Zelfs op recepties ging het 'verkeerd' en spraken ze steevast mijn man aan als consul."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234