Woensdag 29/09/2021

Vrouwelijke rebellie

De ergste voorbeelden van onderdrukking van de vrouwelijke vrijheid mogen dan in moslimlanden terug te vinden zijn, ook in het westerse leven wordt de vrouw nog steeds onrechtvaardig behandeld in vergelijking met haar mannelijke tegenhanger. In veel wettelijke procedures wordt ze bijvoorbeeld nog steeds als een ondergeschikte van haar echtgenoot beschouwd. Dit is een van de redenen waarom in het Westen het aantal formele huwelijken in de afgelopen veertig jaar zo snel is afgenomen, en waarom zoveel paren ervoor hebben gekozen om te gaan samenwonen. De door mannen gedomineerde staat en kerk werken samen om de vrouw in bedwang te houden, terwijl ze natuurlijk lippendienst bewijzen aan modieuze vormen van sociale correctheid. Om die reden is het niet vreemd dat jonge mensen beide hypocriete instituten de rug hebben toegekeerd.

De man als halfdode, gevoelloze lomperd

Sommige paren willen echter nog steeds in het openbaar hun verbintenis bezegelen. Ze zien niets in een traditionele plechtigheid in de kerk, ze willen niets weten van de ambtelijke molen, met alle documenten van dien, maar toch willen ze iets doen om hun overgang naar een andere burgerlijke staat luister bij te zetten. Ze willen met name een plechtigheid die hun seksuele gelijkheid werkelijk erkent en die de vrouw niet in een ondergeschikte rol dwingt. Zulke koppels kunnen nu kiezen uit een scala van 'alternatieve bruiloften'.

Eén voorbeeld daarvan is de heidense bruiloft. In Californië is het mogelijk om in de echt te worden verbonden door een heidens ritueel, dat geleid wordt door priesteres Cerridwen Fallingstar van het Verbond van de Godin. Ze is een sjamaan, en in haar uitgebreide ceremonies wordt een hele reeks uiteenlopende godsdienstige overtuigingen vermengd en geïntegreerd, zoals de indiaanse, Afro-Caraïbische, Keltische, tantristische, taoïstische, new age en reiki.

De heidense ceremonie begint met het reinigen van de gasten door het verbranden van kruiden en het sprenkelen met zeewater. Dit wordt gevolgd door een periode van meditatie, gezang en getinkel van Tibetaanse belletjes. Dan legt het bruidspaar de gelofte af, ze wisselen ringen en bloemen uit en delen een glas van een gewijde drank. Hun handen worden bij elkaar gebonden als symbool van hun verbintenis en de plechtigheid wordt afgesloten door de 'sprong over de bezem', een fallische interpretatie van hun gang over de drempel van het huwelijk. Na afloop van de ceremonie voelt het koppel zich echt 'verenigd', maar die situatie hebben ze bereikt zonder zich te onderwerpen aan de door mannen gedomineerde rituelen van de gevestigde kerk, of aan de saaie, kleurloze wettelijke procedures van de officiële burgerlijke stand.

Voor veel moderne vrouwen echter staat het hele idee van het huwelijk, formeel of informeel, gelijk aan de uitbuiting van de vrouw. Dit roept de volgende boeiende vragen op. Als vrouwen de mannelijke 'bescherming' ooit accepteerden, waarom wijzen ze die nu dan af? Hoe is deze nieuwe houding totstandgekomen? Wat is de oorzaak van de recente vrouwelijke opstandigheid tegen de traditionele mannelijke dominantie van de samenleving?

Daar zijn drie redenen voor. Ten eerste is de wereldbevolking zo sterk gegroeid dat de druk om grote gezinnen te stichten niet langer bestaat. Als dit logischerwijs tot een reductie leidt van de gezinsgrootte door seksuele onthouding, anticonceptie of abortus, wordt de vrouw niet langer gehinderd door de zware wissel die op haar als moeder werd getrokken.

Ten tweede heeft de geavanceerde technologie de man zijn eeuwenoude voordeel ontnomen van de macht van de sterkste. Er zijn maar weinig functies meer met een hoge status die niet door een vrouw uitgevoerd kunnen worden.

Ten derde is er sprake van een groeiend overschot van vrouwen. Er is geschat dat er tegen het jaar 2000 wereldwijd een overschot van 175 miljoen vrouwen zal zijn. Telkens als de verhoudingen tussen de seksen in het verleden die richting op gingen, werden vrouwen actiever. Maar in tijden dat er meer mannen waren dan vrouwen is er altijd een tendens geweest waarbij vrouwen behandeld werden als een waardevol eigendom en ze weinig of geen sociale vrijheden hadden.

De eerste golf van rebellie in de moderne tijd ontstond rond de eeuwwisseling, met de komst van de suffragettebeweging. De tweede golf vond eind jaren zestig plaats met het feminisme. In 1966 vormde een groep Amerikaanse activistes de National Organization for Women, waarna spoedig andere groeperingen volgden, zowel in de VS als in Europa. Sommige hielden zich te veel bezig met onbeduidende aspecten van de sociale etiquette, maar andere deden een serieuze aanval op diepgewortelde standpunten, en beetje bij beetje begon het stereotiepe beeld van de vrouw te veranderen. Het hoofddoel was ervoor te zorgen dat de vrouw onafhankelijk werd van het loonzakje van haar man. In haar meest gepassioneerde en extreme uitingen was de feministische beweging een lofzang op de haat voor alles wat mannelijk was. Deze houding culmineerde in de oprichting van SCUM (Society for Cutting Up Men) in New York in 1967. Het manifest van SCUM bevatte de volgende opmerkingen:

SCUM is er 'om de regering omver te werpen, het geldsysteem te elimineren, volledige automatisering door te voeren en de mannelijke sekse te vernietigen. Het is nu technisch mogelijk om ons voort te planten zonder de hulp van mannen (...) en om vrouwen voort te brengen. Hiermee moeten we onmiddellijk beginnen (...). Man zijn staat gelijk aan onvolwaardig en emotioneel beperkt zijn; mannelijkheid is een gebrekziekte en mannen zijn emotioneel gehandicapt. De man is volledig egocentrisch, zit gevangen in zichzelf, is niet in staat zich in te leven in of te identificeren met anderen (...). Hij is een halfdode, gevoelloze lomperd die niet in staat is genot of geluk te geven of te ontvangen (...). SCUM zal alle mannen doden die niet in de mannenafdeling van SCUM passen. Mannen in die afdeling zijn mannen die er hard aan werken om zichzelf te vernietigen (...) mannen die mannen doden (...). Totdat de automatisering is doorgevoerd en mannen vervangen zijn door machines, moet de man de vrouw tot nut zijn, haar bedienen, ingaan op haar kleinste grillen, al haar bevelen gehoorzamen, volledig haar slaaf zijn en alleen leven om haar te gehoorzamen'.

Als SCUM haar zin zou krijgen, zou het nodig zijn om elke volwassen man op deze planeet te doden. Op het slagveld van de geslachtsoorlogen kan het er niet extremer aan toegaan. Het is onnodig te zeggen dat door dit openlijk criminele partijprogramma SCUM niet veel aanhangers wist te verzamelen. De schrijfster van dit manifest, actrice Valerie Solanas, slaagde er wel in om enige persoonlijke bekendheid te verkrijgen door op 3 juni 1968, een half jaar na het stichten van SCUM, de bizarre Amerikaanse kunstenaar Andy Warhol neer te schieten en ernstig te verwonden. Dit was een veelbelovend begin voor SCUM, maar deze gewelddaad gaf niet de impuls waarop Solanas had gehoopt. Nu is deze beweging niet veel meer dan een vage, excentrieke herinnering. Desalniettemin is het een opsomming, in zeer overdreven vorm, van de algemene stemming in die periode, toen vrouwen in de westerse wereld steeds afkeriger werden van de onnatuurlijke mate van dominantie van de man in de moderne samenleving.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234