Donderdag 25/02/2021

Vrijspraak te koop

Een Amerikaanse film met het woord 'jury' in de titel en bekende sterren in de cast? Dat zou wel eens de verfilming van nog maar eens een boek van John Grisham kunnen zijn. Dat is niet alleen inderdaad het geval, het behoort dit keer ook tot het betere werk.

De film begint met zo'n plotse uitbarsting van wild en waanzinnig wapengeweld, die nu en dan de krantenkoppen haalt. Iemand stapt een kantoorruimte binnen en vuurt een machinepistool leeg op de aanwezigen.

Een jaar later: de weduwe van een van de slachtoffers heeft de fabrikant van het machinegeweer in kwestie voor de rechter gedaagd. In haar eis tot schadevergoeding staat niet de fabricatie van die moordwapens centraal, maar wel het feit dat het bedrijf in kwestie nogal 'slordig' met de verkoop van dergelijke 'assault weapons' omspringt. De vrouw heeft de wegens zijn integriteit en idealisme gerenommeerde advocaat Wendall Rohr (Dustin Hoffman) onder de arm genomen. Maar ook de wapenlobby heeft zijn voorzorgen genomen, want het precedent van een veroordeling zou voor meerdere wapenfabrikanten verstrekkende gevolgen kunnen hebben. Daarom schakelen ze niet alleen hun advocaten in, maar ook de roemruchte Rankin Fitch (Gene Hackman). Fitch is een zogenaamde jury consultant, die zich niet met het proces als dusdanig maar wel met de samenstelling van de jury bezighoudt. Zijn cynische beroepsmotto luidt trouwens: "Trials are too important to be decided by juries"; rechtszaken zijn te belangrijk om er een jury over te laten beslissen.

Met zijn uitgebreide ploeg scant Fitch de potentiële juryleden. Hun privé-leven wordt zorgvuldig nagetrokken op zoek naar elementen die een idee kunnen geven over hun houding pro of contra de vrije verkoop van wapens. Maar ook privé-details die het, in een later stadium van het proces, mogelijk moeten maken de juryleden op een of andere manier te chanteren of onder druk te zetten, zijn meer dan welkom. Daarnaast blijken Fitch en zijn medewerkers bij de eigenlijke selectie (en de bijbehorende wraking) van de juryleden echte experts in het bestuderen van lichaamstaal. Kortom, Fitch wil zijn opdrachtgevers van de wapenlobby een jury bezorgen die hen bij wijze van spreken op voorhand de zekerheid op een vrijspraak kan bezorgen.

Als uitgangspunt voor een courtroom drama is het werk van zo'n jury consultant op zichzelf al een spannend gegeven, maar schrijver John Grisham heeft de belangrijkste troefkaart voor de suspens nog even achter de hand gehouden. Voor de betrokkenen althans, want als kijkers weten wij dat Nicholas Easter (John Cusack) als een van de geselecteerde juryleden zijn eigen agenda heeft. Met de hulp van zijn medewerkster Marlee (Rachel Weisz) laat hij, uiteraard op anonieme wijze, aan advocaat Wendall Rohr én aan Rankin Fitch weten dat hij van binnenuit de jury kan manipuleren. In beide richtingen. En dus stelt hij voor het vonnis van de jury te 'verkopen' aan de meestbiedende...

Naar eigen zeggen beschouwde regisseur Gary Fleder, bekend van onder meer Don't Say A Word, Kiss The Girls en Impostor, deze John Grisham-roman niet zozeer als basis voor een rechtbankdrama, dan wel als inspiratie voor een zogeheten heist movie, een film waarin een of andere, zorgvuldig geplande en clever uitgevoerde overval of hold-up centraal staat. In dit geval dus een overval op een jury. Of zoals regisseur Fleder het zelf omschrijft: "De juryleden zijn als diamanten in een kluis. En iedereen probeert ze te stelen".

Jan Temmerman

De zoveelste verfilming van een roman

van rechtbankthriller-auteur John Grisham, maar wel een van de betere

HHH

VERTOLKING John Cusack, Gene Hackman, Dustin Hoffman, Rachel Weisz, Bruce Davison, Jeremy Piven, Bruce McGill, Jennifer Beals REGIE Gary Fleder GENRE Juridische thriller LAND VS SPEELDUUR 128 minuten

KORT SAMENGEVAT

Een gerechtelijke veroordeling van een wapenfabrikant zou verregaande gevolgen kunnen hebben, en dus schakelt de wapenlobby een jury consultant in. Zo'n specialist kan een doorslaggevende rol spelen bij de samenstelling (en wraking) van de jury. Dan blijkt plots dat een van de juryleden bereid is de uitspraak op voorhand te verkopen aan de meestbiedende.

tabak in het boek, wapens in de film

Lezers van de juridische thriller Runaway Jury van John Grisham zullen zich wellicht afvragen waarom het in deze film over een proces tegen de wapenlobby gaat, terwijl er in de roman sprake was van de tabakslobby. Daar zijn verschillende redenen voor. Zo heeft regisseur Michael Mann nog niet zo lang geleden met The Insider (met Russell Crowe en Al Pacino) een thriller gemaakt waarin de tabakslobby zwaar op de korrel werd genomen. Diverse rechtszaken hebben die sector in Amerika inmiddels ook in het echte leven zware klappen toegebracht. Dat alles maakte het volgens regisseur Fleder minder interessant om in de film Runaway Jury nogmaals op hetzelfde doelwit te schieten. De wapenlobby is daarentegen, nog steeds volgens Fleder, sterker dan ooit. Het feit dat die lobby nu als tegenstander gekozen werd in de verfilming van Runaway Jury past volgens de regisseur dus beter in het door Grisham zelf zo graag gehanteerde 'David tegen Goliath'-paradigma.

(Jan T.)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234