Zaterdag 08/08/2020

Rechtenkwestie

Vrijheid van panorama: Zet de Eiffeltoren niet zomaar op Facebook

Europees Parlement stemt vandaag over rapport dat auteursrechten moet harmoniseren.Beeld AFP

Een foto van de Eiffeltoren op Facebook zetten? Dan denkt u beter twee keer na, want het Europees Parlement wil u auteursrechten laten betalen. Tenminste, als het rapport daarover vandaag gestemd wordt. De kans dat het zover komt is eerder klein, zegt zelfs de initiatiefnemer.

De Britse tabloids hadden de laatste weken weer een stevige kluif aan regelneef Europa. Publieke gebouwen kunnen in het Verenigd Koninkrijk rechtenvrij gefotografeerd worden, wat men de vrijheid op panorama noemt. Een recent Europees rapport stelt exact het tegenovergestelde: wie beelden van publieke gebouwen en kunstwerken maakt voor commercieel gebruik mag dat alleen met toestemming van de rechthebbenden.

Vandaag stemt het Europees Parlement over het rapport - dat nota bene opgemaakt is door een lid van de Duitse Piratenpartij, Julia Reda - maar de bewuste paragraaf over het commercieel gebruik zal naar alle waarschijnlijkheid sneuvelen. Die paragraaf is het werk van de Fransman Jean-Marie Cavada van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE).

Bij de opmaak van het rapport in de commissie Juridische Zaken diende hij een amendement in dat volgens hem de makers verder moest helpen beschermen, onder meer tegen onrechtmatig gebruik van foto's door Facebook. Al snel is duidelijk geworden dat de paragraaf ook Facebook-gebruikers zelf in problemen zou kunnen brengen, want wie foto's op de socialenetwerksite plaatst, verklaart via de algemene voorwaarden dat de foto's rechtenvrij zijn. Als je vakantiefoto's van beschermde gebouwen of kunstwerken op Facebook zet, riskeer je dus een stevige boete.

Zelfs Cavada heeft intussen de gaten in zijn redenering ontdekt, en liet weten niet meer achter de bewuste paragraaf te staan. Elke politieke groep van het Europees Parlement, ALDE incluis, heeft gevraagd om over de paragraaf te stemmen. Wellicht moet die er dus aan geloven. Daarnaast dient Cavada's Nederlandse ALDE-partijgenoot Marietje Schaake vandaag een amendement in dat de vrijheid op panorama weer herstelt. Waarnemers verwachten niet dat het verregaande amendement het haalt.

De bedoeling van het rapport is om de Europese richtlijn rond copyright te harmoniseren. Vandaag hebben de lidstaten veel vrijheid hoe ze het recht rond intellectueel eigendom regelen. De Eiffeltoren overdag fotograferen is geen punt, 's avonds wel omdat de verlichting van het monument als een kunstwerk wordt bestempeld. Om ons eigen Atomium te fotograferen heb je altijd de toelating nodig van de rechthebbenden. In ongeveer de helft van de Europese landen geldt een bijna volledige vrijheid van panorama, in de Baltische staten gelden dan weer restricties op commercieel gebruik.

Eigen koers varen

Nationale overheden zullen wellicht hun eigen koers kunnen blijven varen. Toch is het rapport geen maat voor niets. Het is namelijk de eerste keer dat een officieel document spreekt over een Europese aanpak rond intellectueel eigendom. Waar klassieke copyright enkel de rechten van de makers vastlegt, spreekt dit rapport daarnaast over de rechten voor gebruikers. Dat kan het bijvoorbeeld mogelijk maken voor bibliotheken om hun archieven efficiënt te digitaliseren of e-books via internet uit te lenen.

Toch staan we nog ver van een Europese richtlijn. Dit rapport is legaal niet-bindend en is dus slechts een eerste stap in de richting van een eengemaakte copyrightwet. De stemming van vandaag zal de richting wel beter kunnen aangeven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234