Vrijdag 02/12/2022

Vrienden vind ik leuk... Op mijn scherm

Al tien jaar lang kunnen we dankzij Facebook ook tijdens de kantooruren of op nachtelijke tijdstippen nog vrienden porren en hen overladen met opgestoken duimpjes of gevatte commentaar. Het kan bijna niet anders of we zijn het voorbije decennium dan ook in het echte leven betere vrienden geworden. Niet automatisch dus.

Online weten we nochtans zo goed hoe het moet. De verjaardag van een verre vriend vergeten, zit er niet meer in. De geboorte van de dochter van diens vriend missen ook niet. Online felicitaties rondstrooien is tenslotte nog zo makkelijk. Zelfs de schreeuw om aandacht van Josiane van de bakker van twee dorpen verder kan desnoods op een kort, maar daarom niet minder goed bedoeld commentaartje rekenen. Ja, online vriendschappen onderhouden, dat kunnen we na tien jaar wel.

"Je zou daarom kunnen zeggen dat Facebook ideaal is om je sociaal kapitaal te onderhouden en uit te bouwen", vindt professor sociale media Michel Walrave (UA). "In gesprekken die mensen voeren via Facebook komen namelijk ook vaak thema's aan bod die ze overdag en face-to-face niet durven aan te snijden." Al kiezen heel wat Facebookgebruikers evengoed voor de sociaalnetwerksite om contact te houden met anderen die misschien al lang uit hun netwerk waren verdwenen. "Tegelijkertijd kom je dankzij Facebook regelmatig in contact met mensen die je nog niet kende en die er misschien andere opinies, interesses of levensopvattingen op na houden."

Het is een van de sterktes die Facebook de voorbije tien jaar groot maakten, meent Walrave. Al kun je je volgens hem wel afvragen of Facebookgebruikers hun nieuwe contacten ook in levenden lijve onderhouden. "Want de vertaling van een online- naar een offlinevriendschap is nog een ander verhaal."

500 of 26?

Het aantal onderzoeken dat dat bevestigt, lijkt sneller aan te groeien dan het aantal Facebookvrienden van een populaire tiener. Uit onderzoek van de universiteit van Oxford blijkt bijvoorbeeld dat mensen die op de sociaalnetwerksite vijfhonderd vrienden hebben eigenlijk met amper zesentwintig van hen wederzijds contact hebben. Facebookgebruikers die honderdvijftig onlinevrienden hebben, gaan met amper twaalf van hen een echt gesprek aan.

Niet zo vreemd, aangezien we in het echte leven gemiddeld twaalf tot vijftien mensen tot onze vriendengroep rekenen. Onze hechtste vriendschappen beperken zich zelfs maar tot vijf. "Dat beseffen mensen die Facebook gebruiken echt wel", verzekert socioloog Ben Caudron. "Ze weten goed genoeg dat de honderdvijftig vrienden die ze gemiddeld op Facebook niet allemaal een hechte band met hen hebben." Alleen dreigen sommigen dat volgens Caudron te vergeten op het moment dat ze een privébericht posten op de sociaalnetwerksite. "In het echte leven zijn er ook dingen die je maar deelt met een drietal mensen. Daar denk je best aan voor je een nieuwtje deelt met al je Facebookvrienden."

Personal branding

En die wildgroei aan onderzoekjes naar het gebruik van Facebook? Daar hecht je volgens Caudron maar beter niet automatisch te veel waarde aan. Hoe sappig de conclusies soms ook zijn. Soms positief, zo zou tijd spenderen op Facebook kinderen helpen bij het ontwikkelen van empathie en bij het vormen van hun identiteit. Soms negatief, zo zouden jongeren die tijdens het studeren hun Facebookprofiel nakijken minder goed presteren, onzekerder en narcistischer zijn.

"Ach, het is tegenwoordig bon ton om Facebook te verbinden aan woorden zoals narcisme", relativeert Caudron. "Maar hoe definieer je narcisme en hoe meet je het daarna? Let op, ik beweer niet dat de conclusies van de vele onderzoeken over Facebook uitgesloten zijn, je moet gewoon behoedzaam zijn en ze niet meteen voor waar aannemen."

Toch kan Caudron zich bij een van de onderzoeksresultaten wel iets voorstellen: dat mensen die veel tijd op Facebook doorbrengen én veel vrienden hebben, soms eenzamer zijn dan voor de komst van de sociaalnetwerksite. Facebookvrienden profileren zich online namelijk vaak zo dat anderen al snel jaloers worden op hun leven, of zich uitgesloten voelen. "In het echte leven zijn mensen veel minder bezig met die personal branding", zegt Caudron.

Het is dus niet uitgesloten dat er door de komst van Facebook ook al vriendschappen op de klippen liepen. Bijvoorbeeld omdat vrienden die in het echte leven meer dan te pruimen zijn online plots niet te harden blijken. Caudron: "Maar dat zegt meer over hoe die mensen ageren op de sociaalnetwerksite dan over Facebook zelf."

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234