Zaterdag 04/02/2023

Vrienden? Geen tijd meer voor. Ik zit op friendster

Hoeveel vrienden hebt u? Te weinig, zoveel is zeker. De nieuwste internet-hype heet friendster en geeft u minstens de illusie dat u er ruim voldoende hebt. In tal van Amerikaanse bedrijven geldt sinds enkele weken een friendster-verbod, omdat personeelsleden er al te veel kostbare tijd mee verkwisten. Gert Van Langendonck deed hetzelfde.

'You have no friends.'

Het staat daar, blauw op wit op het computerscherm. Ik heb mezelf zojuist aangesloten bij de hipste online-kliek in de Verenigde Staten, friendster.com, en ik voel me al meteen een mislukkeling. Ik was nochtans gewaarschuwd: je solo aansluiten bij friendster is wat men noemt een loser move. Zoals bij exclusieve clubs in het echte leven word je gevraagd om lid te worden. Maar ik heb een excuus: het is voor mijn werk. Ik heb er geen moeite mee om Julie en Amanda te smeken om als newbie te worden toegelaten tot hun exclusieve friendster-kring.

Julie (23) en Amanda (30) werken allebei in New York voor de muziekzender VH1. Ik ken hen van feestjes, en vernam daar dat ze allebei op friendster zitten. In het Viacom-gebouw op Times Square, waar MTV en VH1 hun hoofdzetels hebben, zat deze zomer zowat iedereen op friendster. "Op het werk was iedereen erover bezig", zegt Julie. "In het begin leek het me niks. Ik dacht dat het een zoveelste dating service was. Uiteindelijk hebben collega's me er ingepraat." Nu laat ze friendster de hele dag openstaan op het werk, voor het geval dat een van haar 67 directe friendsters - of een van de tienduizenden mensen in haar persoonlijke netwerk - haar iets stuurt. De voorbije maanden nam friendster in de VS zo'n vlucht dat tal van bedrijven het gebruik ervan op het werk verboden.

"Voor mij is het vooral een manier om meer te weten te komen over je vrienden of mensen die je recentelijk hebt leren kennen", legt Julie uit. "Ik ben deze week op mijn eerste friendster date geweest. Ik moet toegeven dat het verbazend goed ging. Dat had ermee te maken dat ik op voorhand zijn profiel en zijn 'testimonials' (getuigenissen van vrienden, gvl) had kunnen lezen. Zo wist ik niet alleen wat hij over zichzelf dacht en wat zijn interesses waren, maar ook wat zijn vrienden over hem vertelden."

Daar was het Jonathan Abrams, de CEO van friendster, ook om te doen toen hij er vorig jaar mee begon. Hij vond dat de bestaande dating services te zeer gericht waren op gedeelde interesses of karakteristieken zoals leeftijd, woonplaats of fysiek, en niet op gedeelde vrienden, wat in het echte leven toch de meest doeltreffende manier weg is naar een partner. "Jonathan begon de site als een dating service en een manier om nieuwe vrienden te maken", zegt woordvoerder Kent Lindstrom bij friendster. "Hij had altijd beide in gedachten."

Jonathan Abrams was de Adam onder de friendsters. Het huidige netwerk van anderhalf miljoen gebruikers gaat terug op het moment waarop Abrams als eerste zijn eigen profiel op het net zette en zijn vrienden uitnodigde om hetzelfde te doen. Toen friendster in maart opengesteld werd voor het grote publiek, begonnen her en der mensen dat ook te doen. In juni waren er al 800.000 gebruikers.

'Julie is now your friend!' De e-mail verlost mij uit mijn lijden. Het grote verschil tussen friendster en andere dating services is dat je niet zomaar vrijblijvend kan browsen. Je moet minstens één vriend hebben vooraleer je het systeem kunt gebruiken. Voorlopig is Julie mijn enige friendster maar via haar en haar 53 directe vrienden ben ik nu toch al een friendster met ruwweg 13.000 mij geheel onbekende vrienden. Dertienduizend: het is meer dan een mens ooit kan gebruiken. Maar al snel zal blijken dat dit pas het begin is. Een week later zal ik 400.000 mensen in mijn netwerk hebben. Omdat mijn netwerk nog vooral uit New Yorkers bestaat, heb ik op dit moment vooral veel friendsters die in Williamsburg/Greenpoint wonen. En dat is niet toevallig.

"Het zal statistisch gezien wel niet kloppen, maar ik heb het gevoel dat iedereen in Williamsburg in mijn persoonlijk netwerk zit", zegt Stephanie (26). We zitten op een terrasje in Manhattan in de buurt van het architectenkantoor waar Stephanie werkt. Zoals veel mensen heeft ze zich lang tegen friendster verzet. "Het leek mij veel te nerdy en ik vond dat ik al genoeg tijd verknoeide op het internet. Maar op den duur waren al mijn vrienden over friendster aan het praten en voelde ik mij uitgesloten. Het is soms wel een beetje angstaanjagend. Friendster geeft je in zekere zin een vals beeld van de wereld. Het lijkt alsof iedereen hetzelfde is, naar dezelfde muziek luistert, dezelfde kleren draagt, van ongeveer dezelfde leeftijd is. Williamsburg doet dat sowieso al en friendster versterkt dat gevoel. Als je in Williamsburg woont en op friendster zit, is het heel makkelijk om te geloven dat dingen als mensen die op straat moeten slapen niet bestaan."

Danah boyd (de kleine letters zijn haar handelsmerk) is een 25-jarige onderzoekster aan de universiteit van Berkeley die het fenomeen al sinds het begin bestudeert in het kader van haar studie sociologie. "In het begin was het bijna uitsluitend een San Francisco-fenomeen", zegt ze. "Maar toen het in New York aansloeg, is het echt een explosie geworden."

De reden is dat San Francisco en New York de twee Amerikaanse steden bij uitstek zijn met sterk ontwikkelde urban tribes, een term afkomstig van auteur en socioloog Ethan Watters. "In San Francisco waren het vooral de homo's en de Burning Man-festivalgangers die op friendster zaten", zegt boyd. "Het is via die connecties dat friendster in New York ingang heeft gevonden."

Dat Stephanie friendster ziet als een online-versie van Williamsburg verbaast boyd niet. "Zodra friendster aanslaat in een bepaalde gemeenschap zit in een mum van tijd die hele gemeenschap op friendster. Afhankelijk van de persoon via wie je op friendster bent beland, zal jouw friendster-netwerk gedomineerd worden door gelijkgestemden."

Dat zegt veel over de Amerikaanse samenleving, meent boyd. "Sociale netwerken in de VS zijn doorgaans heel erg homogeen. Mensen die tot een bepaalde groep behoren hebben weinig of geen banden met mensen uit een andere groep. In Europa is dat anders. Ik heb in Amsterdam gewoond en ik was er verbaasd over hoeveel contacten men daar heeft met mensen buiten de eigen gemeenschap."

Om die reden denkt boyd dat friendster op het Europese vasteland nooit zo'n hype zal worden als in de VS. Europeanen zouden er minder behoefte aan hebben om, in de woorden van Stephanie, hun "identiteit te affirmeren" via iets als friendster. "In een miljoenenstad als New York moet je je op een of andere manier kunnen onderscheiden van de rest", vindt Stephanie. "En friendster doet dat. Het betekent iets als je iemand ontmoet die ook op friendster zit. Een vriendin van mij was op zoek naar een nieuwe flatgenote. Toen er zich iemand aanmeldde, was haar eerste reactie: 'I'll just friendster her.' Ze zat erop, en dat was de best mogelijke referentie."

Als friendster soms erg doet denken aan de kliekjesvorming op de middelbare school, dan is dat niet toevallig. "Een van de redenen waarom friendster zo populair is is omdat het mensen een tweede kans geeft om de po-pulairste te zijn op school", denkt Stephanie. "De twintigers die nu in Williamsburg/Greenpoint wonen, waren op school meestal de arty of de dorky kids. Ze werden uitgesloten door de jocks, de atleten. Nu zijn wij de trendsetters. Friendster geeft ons de kans om te zeggen: look at me now, kijk eens hoe populair ik ben."

Die populariteitsdrang is volgens boyd belangrijk voor het succes van friendster, belangrijker dan dating. "Wat dat zegt over onze samenleving is niet echt fraai. Je zou denken dat de meeste mensen dit soort dingen ontgroeien na de middelbare school. De waarheid is anders. Ik ken een koppel dat een heuse oorlog voert om de meeste friendsters te hebben."

Vorige maand hebben tenminste twee friendsters hun persoonlijke vriendenkring aan de hoogste bieder verkocht op eBay. "Veel heeft dat niet opgebracht", zegt boyd, "maar het legt wel de vinger op de wonde: wat is de waarde van een sociaal netwerk?"

Jonathan Abrams zal daar snel achterkomen. Net als zovele dotcom-initiatieven staat friendster momenteel onder enorme financiële druk. De investeerders dreigen ermee zich terug te trekken als Abrams niet snel een manier bedenkt om friendster winstgevend te maken. De vrees bestaat dat heel veel friendsters zullen weglopen naar de concurrentie zodra friendster een betaalsite wordt. In augustus werd alvast www.tribe.net gelanceerd, en in Groot-Brittannie is er www.Everyonesconnected.com.

"We gaan nooit geld vragen voor de basisdiensten van friendster", benadrukt Kent Lindstrom, "het uitnodigen van vrienden, communiceren met vrienden of browsen in het netwerk zal altijd gratis blijven. We gaan wel laten betalen voor extra diensten zoals IM'en of het contacteren van mensen die niet tot de eigen vriendenkring behoren. En we gaan een abonnementsgeld vragen, maar dat zal nooit meer zijn dan een derde van wat de gewone dating-sites vragen."

De manier waarop friendster halsstarrig blijft vasthouden aan het dating-aspect suggereert dat het bedrijf weinig voeling heeft met de gebruikers. Voor de 26-jarige Holiday uit Chicago ("journalist by day - superhero by night") is friendster vooral "een luie manier om met vrienden in contact te blijven en om oude vriendschappen opnieuw op te rakelen."

Van haar 289 directe vrienden zegt ze dat "het bijna allemaal mensen zijn waar ik ooit mee opgetrokken ben".

Ook voor Stephanie is friendster geen dating service. "Ik ken ook niemand die het op die manier gebruikt." Op Stephanies profiel staat wel dat ze geïnteresseerd is in dating, maar daar heeft ze zo haar reden voor. "Ik heb friendster gebruikt om mijn homoseksualiteit te outen. Veel mensen uit mijn jeugd wisten het nog niet. Als ze op mijn profiel klikken, zien ze het nu meteen staan: 'Interested in Meeting People for: Dating (Women)'."

In New York, waar mensen voortdurend wanhopig op zoek zijn naar manieren om met elkaar in contact te komen, rust op online-dating al lang geen stigma meer. En friendster, zegt Todd, een dertigjarige designer-regisseur-producer-dj uit New York, was een godsgeschenk. "Als ik in iemand geïnteresseerd ben, kan ik nu aan vrienden vragen of die persoon inderdaad is wat haar profiel op friendster zegt. Zo vermijd je onaangename verrassingen." En omdat Todd in de muziekbusiness zit, vindt hij het heel belangrijk dat mensen op hun profiel gevraagd wordt om hun favoriete platen op te sommen. "Je zult maar met een meisje naar huis gaan en ontdekken dat ze een doorwinterde Kenny G.-fan is terwijl je zelf bij Ornette Coleman en Don Cherry zweert."

Todd maakt gemiddeld een tot twee uur per dag zoek met friendsteren, en hij organiseert regelmatig feestjes voor friendster. "Het is de nieuwe internet-crack, hé? Eerlijk gezegd, ik heb nog nooit zoveel op het internet gezeten als de voorbije maanden. Ik ben er echt aan verslaafd. Soms loop ik over straat in New York en bekijk ik de mensen rondom mij en vraag ik mij af of zij al in mijn netwerk zitten."

Mijn eigen netwerk telt ondertussen 190.000 friendsters. Friendster blijkt inderdaad een uitstekende manier te zijn om oude vriendschappen op te rakelen, en mijn tentakels strekken zich nu uit over België, Groot-Brittannie, Frankrijk, Zuid-Afrika, Puerto Rico en Iran. Maar, zoals in New York, dompelt slechts een enkeling zich er echt in onder.

Katrien, een vriendin in Brussel, vindt via friendster niet een maar twee verloren liefdes terug die naar de States zijn verhuisd en die om een of andere reden in mijn netwerk zaten.

Gunter, een vriend in Brussel, suggereert een match tussen mij en Evelien (22), die blijkbaar haar tijd verdeelt tussen Gent en Brooklyn. Ze is met mij verbonden via Amanda en Kenzo. Gunter kent haar niet en ik vermoed dat het niet echt staat om matches te suggereren met onbekenden. Maar Evelien vindt het niet erg: "Och jong! Iedereen zit op friendster en iedereen kent elkaar. Ik probeer er nu hier in Gent een hype van te maken."

Vorige maand hebben twee friendsters op eBay hun persoonlijke vriendenkring aan de hoogste bieder verkocht. 'Veel heeft dat niet opgebracht', zegt onderzoekster danah boyd, 'maar het legt wel de vinger op de wonde: wat is de waarde van een sociaal netwerk?''Het is de nieuwe internet-crack, hé? Ik heb nog nooit zoveel op het internet gezeten als de voorbije maanden. Soms loop ik over straat in New York en bekijk ik de mensen rondom mij en vraag ik mij af of zij al in mijn netwerk zitten'

'In een miljoenenstad als New York moet je je op de een of andere manier kunnen onderscheiden van de rest. Friendster doet dat. Het betekent iets als je iemand ontmoet die ook op friendster zit.'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234