Vrijdag 15/10/2021

'Vreselijk, die roetsjbaan tussen hoop en diepe ontgoocheling'

De verloofde van Jeroen Meus is zwanger van een ivf-kindje. Van hun vruchtbaarheidsproblemen wil Meus geen geheim maken. Best moedig, vinden andere patiënten. Want ook al weet iedereen dat proefbuisbaby's bestaan, wie eraan begint, voelt zich snel geïsoleerd. 'Het is zwaar en soms zit je diep', zegt Amelie Vuylsteke (32). 'Maar eenmaal zwanger, lijkt alles vergeten.'

Zwanger na lang proberen, heet het soms omfloerst. In Amelies geval was dat vier jaar zonder en meer dan een jaar met hulp. Sinds de vierde ivf-poging is ze zwanger, nu bijna acht weken. Dat beginnend leven verandert alles. De donkerte van voordien, dat helse roetsjbaangevoel tussen de grootste hoop en de zwartste ontgoocheling, ebt dan plots verrassend snel weg.

Ongewild kinderloze koppels mijden de feestdagen soms liever vanwege de vaak goed bedoeld opborrelende, maar soms hard aankomende wensen: 'En voor jullie een kindje volgend jaar!'. Slikken is dat soms, weet Amelie. Maar vandaag stemt de kerst haar vrolijk. "Nu vraag ik me soms af waarom ik zo veel avonden heb gehuild."

De dieptepunten herinnert ze zich nog wel. "Je mag je nog zoveel proberen indekken tegen ontgoocheling, telkens je een negatieve uitslag krijgt, stort je wereld in elkaar. Die avonden waarop je zit te wachten op een telefoon en dan te horen krijgt: "Sorry, mevrouw, ik heb spijtig nieuws voor u." Vreselijk was dat. Dan sliep ik een nacht niet, wilde niemand zien, behalve mijn man. Die sleurde mij er gelukkig elke keer opnieuw door. Zonder hem had ik dit niet volgehouden."

Is het al zover?

Amelie had verstorven eileiders. De medische oorzaak kennen verzacht. "Ook omdat er meteen werd bij gezegd dat we nog wel kans hadden om kinderen te krijgen. Er zijn veel mensen die via ivf of icsi zwanger raken. Voor we met die behandeling begonnen, vond ik het lastiger om toe te geven dat het niet lukte. Mensen vragen je ook voortdurend 'wanneer het zover is'. Dat het lastig is, antwoord je dan maar."

Een ivf-behandeling beheerst al snel je leven. "Je begint eraan met volle moed omdat het iets is dat je echt doodgraag wilt." Maar voor je het weet, leef je op het ritme van de testen. Dagelijks een inspuiting met hormonen, voor dag en dauw naar de gynaecoloog, elke twee dagen een bloedcontrole, om de zoveel tijd een echo. "Een derde tot de helft van onze ivf-patiënten loopt er niet mee te koop dat ze een behandeling volgen", zegt professor Thomas D'Hooghe (UZ Leuven). "Maar soms moeten ze het wel vertellen. Tegen hun werkgever bijvoorbeeld omdat het veel tijd opslorpt en ook wel wat organisatie vergt. Maar vaak zouden ze het liever voor zich houden."

Ook Amelie lichtte haar werkgevers in. Die hadden aanvankelijk begrip, maar toen ze te vaak afwezig was om te bekomen van de therapie, raakte het geduld langzaam op. Vandaag heeft Amelie geen werk meer. "Volgens mijn baas is dat niet de reden. Ik was vaak afwezig, maar het kon niet anders. Soms ben je bijna ziek van die hormonenkuren, je moet rusten na een punctie." De kans dat ze zwanger snel weer werk vindt, is klein, maar ze weigert het aan haar hart te laten komen. "Dit is het belangrijkste", wrijft ze met een glimlach over haar opbollende buik.

Andere wereld

Het zwaarst? Het wachten, wachten, wachten. En intussen heen en weer geslingerd worden tussen herwonnen moed en pure wanhoop. De eerste keer is het ergst, zegt Vuylsteke. "Dan hoop je echt dat het zover zal zijn. Als de uitslag dan negatief is, val je in een heel diepe put. Bij de tweede poging ben je toch al iets realistischer. Dan ga je er al van uit dat je een paar pogingen zal nodig hebben." In het ziekenhuis lag ze ooit bij een vrouw die kwam voor haar achtste cyclus. Het was de laatste keer, mentaal was de vrouw op. "Ik leefde met haar mee, maar stiekem dacht ik: ik hoop dat het bij mij niet zo lang zal duren."

Na een tijd kon ze alleen nog maar aan die kinderwens denken. Overal doemden ook bolle buiken op. En elke zwangere buik hakte erin. "Zodra je het ziet, overvalt je een tristesse. Als je op tv hoort over kindermishandeling, vind je dat ook zo onrechtvaardig. Wie kindjes wil, krijgt er geen en sommigen die er hebben, behandelen hen slecht. Zulke gedachten kunnen je dan overspoelen."

"Patiënten hebben vooral het gevoel in een andere wereld te leven", zegt fertiliteitsconsulente Isabelle Stuyver die koppels met vruchtbaarheidsproblemen begeleidt. "Enerzijds heb je de wereld van mensen die vlot kinderen krijgen en verhalen vertellen over hun kleintjes. Sommigen beginnen sociaal contact met die groep te vermijden. Ze ontwijken koffiepauzes met collega's met kinderen, ze mijden contact met vrienden met gezinnen. Het hangt af van de behandelingsfase waarin ze zich bevinden. Soms voelen ze zich al geïsoleerd en gaan ze zich net nog meer afzonderen."

Ook al praatte Amelie erover met vrienden en familie, ze kromp toch ook ineen toen enkele vriendinnen allen tegelijk zwanger bleken. "Toen ben ik pas twee maanden na de geboorte op babybezoek gegaan. Ik kon het niet. Wij waren al zolang bezig, zij stopten met de pil en het was meteen prijs."

Haar vrienden leefden met haar mee, liepen soms op de tippen van hun tenen. En toch was soms de spanning te snijden als ze over hun kinderen uitwijden. "Dan kraakte het vanbinnen. Je bent blij voor hen, maar tegelijk raast het weer door je hoofd: waarom wij niet? Een vriendin durfde haast niet te vertellen dat ze zwanger was uit angst om me te kwetsen." Een uitlaatklep vond ze in chatsessies op de verdwaalde ooievaar, een site voor lotgenoten. "Daar kun je anoniem je hart eens luchten."

Kippenvel

Onlangs kwam het verlossende telefoontje. "Het was kwart voor tien 's avonds. Nu zal de dokter niet meer bellen, zei ik nog tegen mijn man. Nochtans had ik dit keer een goed gevoel. Mijn woorden waren nog niet koud of de dokter belde. 'Mevrouw Vuylsteke, u bent zwanger.' Een kippenvelmoment. Die nacht kon ik niet slapen. Van geluk dit keer."

D'Hooghe: "Zodra mensen zwanger zijn of een kindje hebben, valt het taboe soms weg. Logisch, dan is het probleem ook opgelost." Met zwangerschap komt vaak openheid, maar niet altijd. Stuyver: "Sommigen willen die zware periode ook gewoon afsluiten en reppen nadien ook niet over hun vruchtbaarheidsproblemen. Anderen grijpen het aan om vrienden te kunnen uitleggen waarom ze een tijd contact hebben vermeden."

Het taboe kent verschillende vormen, zegt Stuyver: "Sommigen ervaren het als een mislukking als ze geen kinderen kunnen krijgen. Bij vrouwen is een kinderwens soms erg verbonden met hun identiteit. Mannen kunnen zich dan weer schamen als ze verminderde spermakwaliteit hebben, het gevoel hebben dat ze minder man zijn. Of vrezen dat de buitenwereld het met een lagere seksualiteit zal verbinden."

Vrouwen zijn wel het kwetsbaarst volgens Stuyver. "Vrouwen worden veel meer geconfronteerd met vragen over kinderen, mannen ontsnappen daar nog makkelijk aan. Koppels in behandeling vormen een risicogroep voor depressies. Ook dat speelt sterker bij vrouwen. Sociale steun, zeker van hun man, kan als buffer werken."

De steun van haar man was broodnodig, beaamt Vuylsteke. "Vooral die stemmingswisselingen zijn vreselijk. Van ongelooflijk blij kon ik verzinken in een depressie. Gelukkig kenden mijn man en ik de oorzaak: die hormonen. Wij zijn door dit alles naar elkaar gegroeid. Maar ik weet één ding: als je elkaar niet door en door kent, geen partner hebt die je begrijpt en veel geduld heeft, begin je hier beter niet aan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234