Zondag 05/12/2021

Vredesplan Syrië zo goed als dood

Syrië lijkt terug te komen op zijn belofte om vandaag het leger terug te trekken uit de steden. De Syrische vluchtelingen aan de Libanese grens zijn zeer pessimistisch over de kansen op vrede.

Shehad is twee jaar oud en herstelt van een schampschot van een Syrische sluipschutter. Het is een tante die haar zachtjes in slaap wiegt, want Shehads moeder werd drie maanden geleden doodgeschoten toen ze de vuilniszakken buitenzette in Al-Qusayr, het eerste Syrische stadje over de Libanese grens. "Ze schieten op alles wat beweegt", zegt haar vader.

Vorige week zondag werd Shehad door een oom Syrië uit gesmokkeld. Haar vader en grootmoeder staken gewoon legaal de grens over. "Ze zijn altijd op zoek naar gewonden", legt de vader uit. "Wie gewond is, is meteen verdacht." Dan dreigt ondervraging en een reisverbod.

De familie kreeg onderdak in een moskee in aanbouw in een plaatsje in Noord-Libanon. Een plastic zeil bakent de woning af. De naam van het plaatsje mogen we niet zeggen van de locoburgemeester. Er zitten hier namelijk ook strijders van het Vrij Syrisch Leger - ze zitten meer bepaald koffie te drinken in zijn kantoor - en dat wordt liever niet aan de grote klok gehangen.

Syriërs welkom

In dit deel van Libanon zijn de dorpjes en steden afwisselend christelijk, soennitisch of sjiitisch. Deze plaats is soennitisch, zoals de meeste Syrische vluchtelingen. "De omliggende dorpen zijn allemaal pro-Assad", zegt de locoburgemeester. "De Syriërs komen naar hier omdat ze weten dat ze hier wel welkom zijn."

Meer dan tienduizend Syriërs hebben zich in Libanon geregistreerd bij de VN-vluchtelingenorganisatie. Het werkelijke aantal ligt wellicht vele malen hoger. Libanon erkent de Syriërs om politieke redenen niet als vluchtelingen en de meesten zoeken hier hun eigen weg.

In Turkije zijn er al meer dan 24.000 vluchtelingen. Gisteren raakten daar minstens drie mensen gewond toen het Syrische leger het vuur opende op een vluchtelingenkamp. Er zouden wellicht veel meer vluchtelingen zijn als het niet zo gevaarlijk was om de grens over te steken. In een huis in het Noord-Libanese plaatsje ligt een 24-jarige jongen onder een deken. Hij laat zich 'Aboe Amr' noemen. Aboe Amr en zijn broer Aboe Bakr zijn smokkelaars van de 'Faroek-brigade' van het Vrij Syrisch Leger in Al-Qusayr. Aboe Amr werd vorige week in de schouder geschoten terwijl hij vijftien families over de grens smokkelde. "We lagen onder vuur van zowel het Syrische als het Libanese leger", zegt Aboe Amr. Het incident, waarbij volgens Aboe Amr drie mensen om het leven kwamen, werd in sommige media uitgelegd als een Syrische invasie van Libanon.

De televisie staat op Al-Arabiya afgestemd. De zender heeft beelden bemachtigd die zijn gemaakt met de telefoon van een Syrische soldaat. De soldaten lijken zich te vermaken terwijl ze vanaf een dak schieten met sluipschuttersgeweren. Aboe Amr zegt dat hij het ergens wel begrijpt. "Die soldaten zijn al maanden geïsoleerd van hun familie en ze zijn verstoken van onafhankelijk nieuws. Alleen zo slaagt het regime erin hen te doen vechten."

Eerlijker strijd

In het kader van het vredesplan van de Verenigde Naties en de Arabische Liga moet Damascus ten laatste morgen het leger hebben teruggetrokken uit de steden. Donderdag moet dan normaal gezien een staakt-het-vuren volgen. Zondag maakte het Syrische regime echter bezwaar: het wil nu eerst schriftelijke garanties dat ook de 'terroristen' de wapens zullen neerleggen.

Aboe Amr gelooft niet dat president Bashar al-Assad ooit van plan is geweest om het leger terug te trekken uit de steden. "Als hij dat doet, dan keren die soldaten nooit meer terug naar het front", zegt Aboe Amr. "Als dat gebeurt, dan is het afgelopen", beaamt zijn broer, Aboe Bakr. "Dan is Syrië bevrijd."

Zo simpel is het misschien niet. In het Syrische Aleppo zegt een activist die zich Bakri Halabi laat noemen via Skype dat de legertanks zich daar inderdaad hebben teruggetrokken naar dorpen in de buurt. "Maar de stad zelf wordt nog altijd volledig gecontroleerd door de veiligheidsdiensten en de shabiha", de pro-regeringsmilities, zegt Halabi.

De Syrische ambassadeur bij de VN, Bashar Ja'afari, merkte deze week inderdaad op dat het vredesplan van Kofi Annan niet rept over de politie of andere veiligheidsdiensten. Die vallen niet onder de deadline, aldus Ja'afari, "omdat het hun taak is de burgerbevolking te beschermen".

"Als je het leger uit het plaatje verwijdert," zegt Bakri Halabi, "dan zullen de mensen gegarandeerd opnieuw massaal op straat komen. Er zullen nog altijd doden vallen maar het zal een eerlijker strijd zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234